II SA/Po 246/23

Dnia 6 października 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak (spr.) Asesor WSA Paweł Daniel Protokolant: starszy sekretarz sądowy Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 października 2023 roku sprawy ze skargi Miejskiego Zakładu Oczyszczania sp. z o.o. [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 stycznia 2023 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za nieosiągnięcie wymaganego poziomu przygotowań do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych oddala skargę Zarząd Komunalnego Związku Regionu [...] (dalej ZKZR[...] ) decyzją z 14 listopada 2022 r., nr [...], działając na podstawie art. 104 § 1 oraz art. 107 § 1 z uwzględnieniem art. 7, art. 77 § 1, art. 189d i art. 189f § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm., dalej: "K.p.a.") oraz art. 9x ust. 2 pkt 1 i ust. 3 w zw. z art. 9g, art. 9zb ust. 1 ustawy z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 1297 ze zm., dalej: "u.c.p.g.") w zw. z rozporządzeniem Ministra Środowiska z 14 grudnia 2016 r. w sprawie poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 2167), określił wobec Miejskiego Zakładu Oczyszczania Sp. z o.o. [...] (dalej też w skrócie jako MZO, skarżąca, strona lub spółka) wysokość kary pieniężnej za nieosiągnięcie w 2020 roku wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu następujących frakcji odpadów komunalnych: papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła, dotyczącej gminy Ś. - w kwocie [...]zł. Organ I instancji przedstawił przebieg postępowania, w tym zgromadzony materiał dowodowy, oraz odniósł się do argumentacji Spółki. Ustalono, że Przedsiębiorstwo Miejski Zakład Oczyszczania Sp. z o.o. [...], uzyskało pod nr [...] wpis do prowadzonego przez ZKZR[...] rejestru działalności regulowanej w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości z terenu gminy Ś.. Firma zajmuje się odbiorem odpadów na podstawie umów zawartych z właścicielami nieruchomości, na których zgodnie z u.c.p.g. oraz przepisami prawa miejscowego nie zamieszkują mieszkańcy, tzw. "niezamieszkałych" które zostały od stycznia 2020 r. wyłączone z organizowanego przez Związek systemu odbioru odpadów komunalnych. Ze złożonego sprawozdania za rok 2020 wynika, że łączna masa odpadów papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła poddanych recyklingowi i przygotowanych do ponownego użycia wyniosła 0 Mg przy łącznej masie odpadów komunalnych odebranych od właścicieli nieruchomości 7,36 Mg. Jak wskazał organ poziom recyklingu i przygotowania do ponownego użycia papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła uzyskanych przez spółkę w 2020 r. na terenie powyższej gminy wyniósł 0%, a więc różnica pomiędzy poziomem wymaganym (50%) i osiągniętym wyniosła 50%. Zarząd stwierdził przy tym, że zgodnie z art. 189d pkt 1, 4 i 5 K.p.a. zachodzą przesłanki nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Waga naruszenia prawa ma wpływ na aspekty społeczne i edukacyjne, spółka przyczyniła się do naruszenia prawa, gdyż nie podjęła żadnych działań celem osiągnięcia wymaganych poziomów. Nie dochowano żadnych starań w kierunku zwiększenia prawdopodobieństwa uzyskania wymaganych poziomów, nie zawarto odpowiednich zapisów w umowach zawieranych z przedsiębiorcami, które dyscyplinowałyby w zakresie selektywnej zbiórki odpadów, prowadzących do konsekwencji finansowych za brak segregacji. W ocenie organu I instancji w prowadzonym postępowaniu nie zachodzą natomiast przesłanki odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej wynikające z art. 189f K.p.a. Waga naruszenia przepisów została uznana za znaczną, a brak zaangażowania przedsiębiorcy w osiągnięcie wymaganego celu został oceniony negatywnie. W przypadku niesprostania obowiązkowi osiągnięcia przez przedsiębiorcę wymaganego prawem poziomu recyklingu, nie może być mowy o usunięciu naruszenia prawa, ponieważ sankcji podlega nieosiągnięcie wymaganego prawem poziomu recyklingu w roku 2020, stanowiącym okres zamknięty. MZO sp. z o.o. odwołała się od powyższej decyzji. Spółka zarzuciła, że Związek nie był uprawniony na gruncie u.c.p.g.do wydania decyzji w sprawie. W ocenie skarżącej organ dopuścił się naruszenia przepisów postępowania - art. 7, 8 § 1, 77 § 1 K.p.a. nie prowadząc prawidłowego postępowania dowodowego i pominięcie umów przedłożonych przez stronę. Nadto naruszono art. 189 f § 1K.p.a. i art. 189d K.p.a. bowiem organ nie odstąpił od wymierzenia kary mimo działań podjętych przez stronę. Spółka zarzuciła organowi, że nieuprawnione jest wymaganie zamieszczania zapisów o karach finansowych w umowach zawieranych z właścicielami nieruchomości niezamieszkałych. Ponadto wydana w sprawie decyzja jest niewspółmiernie dotkliwa w stosunku do rzeczywistego naruszenia. Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania lub ewentualnie odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej przez organ odwoławczy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: "SKO", "Kolegium") decyzją z 27 stycznia 2023 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając decyzję Kolegium wskazało, że organ I instancji opierając się na przepisach u.c.p.g. oraz Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 14 grudnia 2016 r. w sprawie poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 2167), wzoru oraz z danych ujętych w sprawozdaniu o odebranych odpadach komunalnych za rok 2020, dokonał wyliczeń, w wyniku których nałożył na skarżącą karę pieniężną w kwocie [...]zł. W ocenie Kolegium w zaskarżonej decyzji bardzo szczegółowo wyjaśniono podstawę prawną, jak i mechanizm naliczenia kary pieniężnej. Podstawy do obliczenia kary ustalono w oparciu o zacytowane w decyzji w sposób prawidłowy przepisy prawa, na podstawie sprawozdania za 2020 r. nr [...] złożonego przez Spółkę. Dane pochodzące z tego sprawozdania, wykonane działania matematyczne i uzyskane obliczenia zdaniem Kolegium wykonane zostały należycie. Wbrew zarzutom odwołania nałożenie kary należało do kompetencji ZKZG.. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego art. 189f K.p.a. organ odwoławczy podzielił rozważania organu I instancji i stwierdził, że przede wszystkim waga naruszenia prawa nie jest znikoma albowiem przy wymaganym poziomie przygotowania do ponownego użycia i recyklingu następujących frakcji odpadów komunalnych: papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła w wysokości co najmniej 50%, Spółka nie uzyskała nic - 0%. W dalszej kolejności SKO podniosło, że odpowiedzialność z art. 9x ust. 2 u.c.p.g. jest odpowiedzialnością administracyjną za skutek, zaniechanie, a elementem ją konstruującym nie jest wina zobowiązanego. Ustosunkowując się do twierdzeń Spółki, w której wskazała na pominięcie oceny treści umów z właścicielami nieruchomości zobowiązujących do selektywnej zbiórki, a także pominięcie okoliczności, że chciała prowadzić akcję edukacyjną, czego zabronił jej organ, Kolegium podkreśliło, że w myśl art. 9g pkt 1 u.c.p.g. podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości jest obowiązany do osiągnięcia w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu określonych w art. 3aa i art. 3b. Zaś art. 9x ust. 2 u.c.p.g. statuuje sankcję za niewykonanie tego obowiązku. W świetle prawnych przesłanek okoliczności podniesione przez Spółkę nie mogą mieć wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Istotnym dowodem jest sprawozdanie, dane tam zawarte zostały określone przez Spółkę. Zdaniem Kolegium rzecz jest w tym, że przepisy prawne stanowiące podstawę do rozstrzygnięcia w sprawie konstruują decyzję związaną, opartą na sprawozdaniu i obliczeniach. SKO za bez znaczenia uznało również argumentację Spółki, w której wskazano na zbyt dotkliwy charakter kary. W skardze skierowanej do tut. Sądu MZO sp. z o.o, reprezentowana przez radcę prawnego, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości, zarzucając naruszenie przepisów postępowania administracyjnego: I. art. 189f § 1 w zw. z art. 7a w zw. z art. 11 w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 w zw. z art. 107 § 3 i art. 189d K.p.a. polegające na jego pominięciu wbrew ugruntowanemu orzecznictwu sądów administracyjnych, bowiem organ błędnie stwierdził, że przepisy dotyczące nałożenia kary pieniężnej za nieosiągnięcie wymaganych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych mają charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że organy nie mogą ich w żaden sposób modyfikować, w tym że sposób obliczenia wysokości kary ma charakter kategoryczny i nie podlega żadnym modyfikacjom i odstępstwom, co stoi w sprzeczności z celem ustanowienia art. 189f § 1 K.p.a. i w konsekwencji skutkowało tym, że Kolegium wybrało rozwiązanie niekorzystne dla strony i nie odstąpiło od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej mimo znikomości naruszenia prawa i zaniechania naruszenia prawa przez stronę, tym samym naruszyło też regulację dotyczącą dyrektyw wymiaru kary zawartą w K.p.a.; II. art. 189f § 1 w zw. z art. 77 § 1 i § 4 K.p.a. poprzez zupełne pominięcie faktu, że strona zaprzestała naruszenia prawa, bowiem w kolejnym roku (2021) osiągnęła wymagany ustawą poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych, a zatem wystąpiły przesłanki odstąpienia od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej; III. art. 78 § 1 w zw. z art. 75 i art. 80 i art. 7 K.p.a. w zw. z art. 9x ust. 2 pkt 1 u.c.p.g. wyrażające się w pominięciu dowodów z umów na odbiór odpadów zawartych z właścicielami nieruchomości (które wyraźnie nakazywały właścicielom nieruchomości selektywną zbiórkę odpadów), pominięciu okoliczności, że skarżąca chciała prowadzić akcję edukacyjną dotyczącą segregowania odpadów (czego zabronił jej organ), niedokonaniu oceny zeznań świadka D. T., dokonaniu ustaleń faktycznych dotyczących rodzaju odbieranych przez stronę odpadów bez zebrania materiału dowodowego potwierdzającego twierdzenia organu I instancji przez co organ uniemożliwił stronie wykazanie okoliczności wpływających niewątpliwie w sposób istotny na interpretację sytuacji skarżącej (brak winy), która nie mogła obiektywnie osiągnąć zakładanych poziomów w 2020 roku, a zatem organ nie zweryfikował okoliczności kluczowych dla sprawy naruszając art. 78 § 1 K.p.a. i nie wykazując, jak nakazuje art. 75 K.p.a., aby przeprowadzenie wnioskowanych dowodów było sprzeczne z prawem; IV. art. 77 § 1 w zw. z art. 81a § 1 K.p.a. poprzez pominięcie dowodów z zeznań świadków (D. T. i J. U.), z których wynikało, że skarżąca nie miała obiektywnej możliwości wywiązania się z obowiązku ustawowego polegającego na osiągnięciu wymaganych poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych, które to okoliczności powinny być rozstrzygnięte na korzyść strony, bowiem świadczą o braku winy i złej woli skarżącej, co ma kluczowy wpływ na rozstrzygnięcie po myśli art. 189d K.p.a.; V. art. 77 i art. 80 w zw. z art. 81a § 1 K.p.a. wyrażające się w pogwałceniu zasady rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych na korzyść strony w zakresie stanu faktycznego i ukierunkowanym na ukaranie prowadzeniu postępowania dowodowego, bowiem pomimo, że organ odwoławczy przyznał, że skarżąca mogłaby "uniknąć kary w ogóle", gdyby przyczyniła się do zwiększenia świadomości wytwórców odpadów, a strona wykazała, że w umowach z właścicielami nieruchomości zastrzegała konieczność selektywnej zbiórki odpadów, która to okoliczność niewątpliwie miała wpływ na sytuację skarżącej, to organ II instancji świadomie i intencjonalnie wybrał interpretację na niekorzyść strony, naruszając przy tym wprost przepisy K.p.a.; VI. art. 107 § 1 pkt 4-6 w zw. z art. 11 w zw. z art. 8 § 2 K.p.a. wyrażające się w sporządzeniu uzasadnienia, które nie daje w pełni odpowiedzi na pytanie dlaczego organ zdecydował się na ukaranie skarżącej (poza samym arbitralnym założeniem, że należy ją ukarać) i jest sprzeczne z utrwaloną praktyką rozstrzygania spraw w tym samym stanie faktycznym i prawnym, bowiem organ nie dokonuje wyczerpującego i przekonującego porównania wszystkich dostępnych źródeł w postaci orzecznictwa i stanowiska doktryny celem wykazania, że stanowisko i wykładnia organu II instancji zasługuje na uznanie, podczas gdy skarżąca wskazała na treść decyzji administracyjnych wydane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] np. z 14 czerwca 2022 r., nr [...], z 17 czerwca 2022 r., nr [...], w których w analogicznym stanie faktycznym tamtejsze SKO zauważyło konieczność odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej biorąc pod uwagę ocenę możliwości wywiązania się przez przedsiębiorcę z obowiązku uzyskania ustawowych poziomów i "za licznymi wyrokami sądów administracyjnych" Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] stało na stanowisku, że "gdy podmiot zagrożony karą nie mógł osiągnąć danego poziomu recyklingu z powodów, za które odpowiedzialności nie ponosi, może dojść do odstąpienia od wymierzenia kary"’; VII. art. 8 § 2 w zw. z art. 6 K.p.a. w zw. z art. 9x ust. 2 pkt 1 u.c.p.g. w zw. z art. 189a § 2 w zw. z art. 189f § 1 K.p.a. w zw. z art. 109 ust 1 pkt 2 lit. c ustawy Prawo zamówień publicznych wyrażające się w wydaniu decyzji niewspółmiernie dotkliwej w stosunku do rzeczywistego naruszenia, która to dotkliwość może wywołać dla skarżącej niepowetowaną stratę, bowiem organ odwoławczy całkowicie pomija, że dotkliwość kary nie przejawia się w wymiarze kwotowym sensu stricto, ale w wymiarze konsekwencji wynikających z ustaw odrębnych (Prawo zamówień publicznych) i może skutkować nieodwracalną szkodą dla spółki. Skarżąca wniosła o przeprowadzenie rozprawy oraz dowodu z dokumentu w postaci wiadomości e-mail Referatu Gospodarki Odpadami i Ochrony Środowiska Komunalnego Związku Gmin Regionu [...] z 22 lutego 2023 r., godz. 12:23, na okoliczność jego treści, a to na okoliczność faktu wszczynania przez organ I instancji 353 postępowań nakładających na właścicieli nieruchomości opłat podwyższonych na mocy art. 6ka ust. 3 u.c.p.g., przyczynienie się właścicieli nieruchomości do osiągania niskich poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych na terenie Związku, obiektywnej niemożności osiągnięcia ustawowo wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych przez stronę na terenie gmin. Kolegium w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko. Jednocześnie organ wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Postanowieniem z 12 maja 2023 r., sygn. akt II SA/Po [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z 30 czerwca 2023 r. skarżąca sprzeciwiła się rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu niejawnym i wniosła o rozprawę. Skarżąca podtrzymała dotychczasową argumentację (k. [...]-[...] akt sądowych). Na rozprawie przed tut. Sądem, która odbyła się 4 października 2023 r., pełnomocnik skarżącej wniósł i wywiódł jak w skardze. Wskazał, że w sprawie należało zastosować przepisy art. 189d i 189f K.p.a., przytaczając w tym zakresie wcześniejszą argumentację. Pełnomocnik podkreślił, że w 2021 roku zaprzestano odbioru odpadów z gminy Ś.. W jego ocenie Spółka miała prawidłowo sformułowane umowy z właścicielami nieruchomości, niestety sama treść umów nie jest wstanie zagwarantować odpowiedniego segregowania odpadów i odpowiedniego poziomu ilości tych odpadów. Pełnomocnik wyjaśnił, że w 2021 r. spółka we wszystkich gminach osiągnęła wymagane poziomy recyklingu, co wynikało z akcji edukacyjnych przeprowadzonych przez gminy i Związek i ogólnej świadomości społeczeństwa, a także postępowań, które Związek prowadził w celu wymierzenia podwyższonej opłaty właścicielom nieruchomości. Takich postępowań było ponad 300. W wyniku rozpatrzenia wniosku strony skarżącej zawartego w treści skargi, Sąd postanowieniem wydanym na rozprawie na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. dopuścił dowód z wiadomości e-mail od D. Z. do J. Z.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga podlegała oddaleniu. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 - dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi, normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Przy tym, ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności, zgodnie z którą sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 27 stycznia 2023 r., nr [...], jak i poprzedzająca ją decyzja Zarządu Komunalnego Związku Gmin Regionu [...] z 14 listopada 2022 r., nr [...], w przedmiocie nałożenia na MZO sp. z o.o. kary pieniężnej w wysokości [...] zł za nieosiągnięcie w 2020 roku wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu następujących frakcji odpadów komunalnych: papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła w gminie Ś.. Materialnoprawną podstawę decyzji stanowiły przepisy ustawy z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (w tekście jako u.c.p.g.). Stosownie do art. 9g pkt 1 u.c.p.g. podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości jest obowiązany do osiągnięcia w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu określonych w art. 3aa albo art. 3b ust. 1. Jak przewidziano przy tym w art. 3aa pkt 1 u.c.p.g., gminy są obowiązane osiągnąć za rok 2020 poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu następujących frakcji odpadów komunalnych: papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła w wysokości co najmniej 50% wagowo. Sposób obliczania poziomu recyklingu i przygotowania do ponownego użycia następujących frakcji odpadów komunalnych: papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła określony został w rozporządzeniu Ministra Środowiska z 14 grudnia 2016 r. w sprawie poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 2167), które znajduje w sprawie zastosowanie stosownie do art. 6 ustawy z 17 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r., poz. 2361). Zgodnie natomiast z art. 9x ust. 2 u.c.p.g. przedsiębiorca odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości, który nie wykonuje obowiązku określonego w art. 9g - podlega karze pieniężnej, obliczonej odrębnie dla wymaganego poziomu: 1) przygotowania do ponownego użycia i recyklingu, 2) ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania. Karę pieniężną, o której mowa w ust. 2, co wynika już z ust. 3, oblicza się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych na składowisku, określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 290 ust. 2 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska, i brakującej masy odpadów komunalnych wyrażonej w Mg, wymaganej do osiągnięcia odpowiedniego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych lub ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania. Ostatnio wspomnianymi przepisami są przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za korzystanie ze środowiska (Dz.U. z 2017 r., poz. 2490), przy czym w roku 2020 uwzględnić trzeba także obwieszenia Ministra Środowiska z 30 sierpnia 2019 r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2020 (M.P. z 2019 r., poz. 866 ze zm.). W realiach kontrolowanej sprawy bezsporne pozostaje, że skarżąca nie osiągnęła w roku 2020 wymaganego przez art. 9g pkt 1 u.c.p.g. poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu wskazanych frakcji odpadów komunalnych, jak również nie jest kwestionowana wysokość odstępstwa od tego poziomu (skarżąca w gminie Ś. w ogóle nie osiągnęła żadnego poziomu recyklingu, 0%). Skarżąca nie podważa także sposobu obliczenia wysokości kary pieniężnej w oparciu o art. 9x ust. 2 pkt 1 w zw. ust. 3 u.c.p.g. Sąd również z urzędu nie dostrzegł żadnych wad z tym związanych, kara została wyliczona prawidłowo, jak i wymierzona przez właściwy organ (por. Statut Związku - Dz.Urz. Woj. Wlkp. z 2019 r., poz. 8105). Skarżąca Spółka stara się wykazać, że w sprawie powinien znaleźć zastosowanie art. 189d oraz art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. Stwierdzić w pierwszej kolejności należy, że wbrew stanowisku skarżącej w sprawie nie mógł znaleźć zastosowania art. 189d K.p.a. Zgodnie z tym przepisem wymierzając administracyjną karę pieniężną, organ administracji publicznej bierze pod uwagę: 1) wagę i okoliczności naruszenia prawa, w szczególności potrzebę ochrony życia lub zdrowia, ochrony mienia w znacznych rozmiarach lub ochrony ważnego interesu publicznego lub wyjątkowo ważnego interesu strony oraz czas trwania tego naruszenia; 2) częstotliwość niedopełniania w przeszłości obowiązku albo naruszania zakazu tego samego rodzaju co niedopełnienie obowiązku albo naruszenie zakazu, w następstwie którego ma być nałożona kara; 3) uprzednie ukaranie za to samo zachowanie za przestępstwo, przestępstwo skarbowe, wykroczenie lub wykroczenie skarbowe; 4) stopień przyczynienia się strony, na którą jest nakładana administracyjna kara pieniężna, do powstania naruszenia prawa; 5) działania podjęte przez stronę dobrowolnie w celu uniknięcia skutków naruszenia prawa; 6) wysokość korzyści, która strona osiągnęła, lub strony, której uniknęła; 7) w przypadku osoby fizycznej – warunki osobiste strony, na którą administracyjna kara pieniężna jest nakładana. Art. 189d K.p.a. przewiduje zatem okoliczności jakie organ administracji publicznej zobowiązany jest wziąć pod uwagę wymierzając administracyjną karę pieniężną. Tymczasem okoliczności takie w sprawie zostały już przez ustawodawcę uregulowane w art. 9 ust. 3 u.c.p.g. To ten ostatni przepis określa sposób obliczenia kary pieniężnej, jaka wymierzona ma być skarżącej i czyni to w sposób wystarczający, niewymagający sięgania do przepisów K.p.a. Jak przewiduje bowiem art. 189a § 2 pkt 1 K.p.a., w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej, przepisów Działu IV w tym zakresie nie stosuje się. Warto jednocześnie zauważyć, że w przypadku niektórych kar uregulowanych w art. 9x, art. 9xa, art. 9xaa, art. 9xb, art. 9y, czy art. 9z u.c.p.g. ustawodawca w art. 9zc tej ustawy nakazał dodatkowo wziąć pod uwagę stopień szkodliwości czynu, zakres naruszenia oraz dotychczasową działalność podmiotu. Regulacją tą nie objęto jednak kary pieniężnej z art. 9x ust. 2 pkt 1 u.c.p.g., co tylko dodatkowo potwierdza, iż w tym przypadku poza okolicznościami wynikającymi z art. 9x ust. 3 u.c.p.g. wolą prawodawcy było, aby nie brać pod uwagę przy jej wymierzaniu żadnych innych okoliczności, niezależnie czy będą się one odnosić się do elementów przedmiotowych, czy podmiotowych deliktu administracyjnego. W konsekwencji bez znaczenia pozostaje ta argumentacja skarżącej, w której w powołaniu na art. 189d K.p.a. zwraca ona uwagę na okoliczności naruszenia prawa, czy stopień przyczynienia się przez nią lub inne podmioty do powstania rzeczonego naruszenia. Zwłaszcza takie kwestie, jak brak możliwości przeprowadzenia przez skarżącą akcji edukacyjnych dotyczących segregowania odpadów, odbierania odpadów segregowanych z nieruchomości niezamieszkałych przez podmioty trzecie, czy morfologii odpadów na nieruchomościach niezamieszkałych, pozostają bez wpływu na wymierzenie kwestionowanej kary pieniężnej. Zresztą zdaje się to ostatecznie dostrzegać sama skarżąca, która w załączniku do protokołu rozprawy wprost wskazała, że wpływ świadomości i obowiązkowości społeczeństwa na realizację spornego obowiązku ma być przez przepisy prawne pomijany. Organy administracji publicznej rozstrzygając sprawę nie mogą opierać się na postulatach de lege ferenda stron postępowania i zobowiązane są do przestrzegania powszechnie obowiązującego prawa, a prawo to – w tym konkretnym przypadku, przez brak możliwości sięgnięcia po rozwiązania z art. 189d K.p.a. – nie pozwala na uwzględnienie przy wymierzeniu administracyjnej kary pieniężnej okoliczności wpływu na powstanie naruszenia, czy zawinienia strony. W tym miejscu należy zaznaczyć, że dopuszczając dowód z dokumentu załączonego do skargi, Sąd miał na uwadze, iż z jego treści strona skarżąca wywodzi okoliczności, które podlegały ocenie, lecz które z przyczyn wyżej przytoczonych nie mogły mieć wpływu na wynik sprawy. Za niezasadne uznać wobec tego należy zarzuty naruszenia art. 78 § 1 w zw. z art. 75 i art. 80 i art. 7 K.p.a. w zw. z art. 9x ust. 2 pkt 1 u.c.p.g., a także art. 77 i art. 80 w zw. z art. 81a § 1 K.p.a., jakie sformułowane zostały w pkt III., IV. i V. petitum skargi. Skarżąca powołuje się w nich bowiem na okoliczności, których organ nie mógł uwzględnić stosując art. 9x ust. 2 pkt 1 w zw. z ust. 3 u.c.p.g. Równie bezzasadny okazał się sformułowany w pkt VI. petitum skargi zarzut naruszenia art. 107 § 1 pkt 4-6 w zw. z art. 11 w zw. z art. 8 § 2 K.p.a. Okoliczność bowiem, że inny organ administracji publicznej w innej sprawie uwzględnia okoliczności, które skarżąca chciałby, aby zostały uwzględnione w sprawie niniejszej pomimo wyraźnego brzmienia przepisów prawa materialnego, nie pozwala zarzucić organowi, który działa z zachowaniem porządku prawnego naruszenia zasady wzbudzania zaufania do organów władzy publicznej. Bez znaczenia pozostaje również powołana w pkt II. petitum skargi argumentacja, że strona zaprzestała naruszania prawa (jak i przestała odbierać odpady w tej gminie), ponieważ wymierzona w sprawie kara dotyczy okresu zamkniętego. Jedynie na marginesie zauważyć trzeba, że nie budzi wątpliwości tut. Sądu prawidłowość argumentacji organów, w której zwrócono uwagę na konieczność zawierania przez skarżącą takich umów z właścicielami nieruchomości niezamieszkałych, które prowadziłyby do ograniczenia możliwości powstania kwestionowanego uchybienia. Analiza treści umów znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy poddanej kontroli tut. Sądu wskazuje, że choć przewidziano w nich obowiązek selektywnego zbierania odpadów przez właścicieli nieruchomości niezamieszkałych, to jednocześnie nie wprowadzono żadnych mechanizmów służących zdyscyplinowaniu w realizacji tego obowiązku, zwłaszcza poprzez możliwość nałożenia kar umownych, względnie wypowiedzenia umowy. Poszukiwanie przez skarżącą przyczyn powstania naruszenia prawa w okolicznościach zewnętrznych w takiej sytuacji nie zasługuje w żadnym razie na aprobatę. Dla wzmocnienia tegoż stanowiska przedstawić nadto należy jak zmieniały się w czasie regulacje dotyczące ustanawiające wymagane poziomy recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku u podmiotów odbierających odpady komunalne. Zauważyć bowiem należy, iż art. 9g pkt 1 u.c.p.g. w brzmieniu na jakie powołały się orzekające w sprawie organy stanowi, iż podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości jest obowiązany do osiągnięcia w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu określonych w art. 3aa albo art. 3b ust. 1, wszedł w życie 31 grudnia 2020 r., zaś w dacie zawierania i wykonywania omów w okresie objętym kontrolowana decyzja stanowił, że podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości jest obowiązany do osiągnięcia w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami oraz ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania, określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 3b ust. 2 i art. 3c ust. 2. Analogicznie art. 3aa ustanawiający dla gmin obowiązkowe poziomy recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku odpadów komunalnych w 2020 r., a znajdujący zastosowanie do podmiotów odbierających odpady komunalne z nieruchomości niezamieszkałych na podstawie umowy, także dodany został do u.c.p.g. z dniem 31 grudnia 2020 r. Wcześniej zagadnienie to regulował art. 3b ust. 1 u.c.p.g. stanowiący: - do 31 grudnia 2019 r., iż gminy są obowiązane osiągnąć do dnia 31 grudnia 2020 r. poziom recyklingu i przygotowania do ponownego użycia następujących frakcji odpadów komunalnych: papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła w wysokości co najmniej 50% wagowo; - od 1 stycznia 2020 r. do 31 grudnia 2020 r., iż gminy są obowiązane osiągnąć poziom recyklingu i przygotowania do ponownego użycia odpadów komunalnych, z wyłączeniem innych niż niebezpieczne odpadów budowlanych i rozbiórkowych stanowiących odpady komunalne, w wysokości co najmniej: 1) 50% wagowo - za każdy rok w latach 2020-2024;2) 55% wagowo - za każdy rok w latach 2025-2029; 3) 60% wagowo - za każdy rok w latach 2030-2034; 4) 65% wagowo - za 2035 r. i za każdy kolejny rok – zmiana wprowadzona ustawą z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz.. 1579) - od 1 stycznia 2021 r. i nadal, iż gminy są obowiązane osiągnąć poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych w wysokości co najmniej: 1) 20% wagowo - za rok 2021; 2) 25% wagowo - za rok 2022; 3) 35% wagowo - za rok 2023; 4) 45% wagowo - za rok 2024; 5) 55% wagowo - za rok 2025; 6) 56% wagowo - za rok 2026; 7) 57% wagowo - za rok 2027; 8) 58% wagowo - za rok 2028; 9) 59% wagowo - za rok 2029; 10) 60% wagowo - za rok 2030; 11) 61% wagowo - za rok 2031; 12) 62% wagowo - za rok 2032; 13) 63% wagowo - za rok 2033; 14) 64% wagowo - za rok 2034; 15) 65% wagowo - za rok 2035 i za każdy kolejny rok – zmiana wprowadzona ustawą z dnia 17 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020, poz. 2361). Przypomnieć także należy o treści aktów wykonawczych obowiązujących w okresie objętym kontrolowaną decyzją, to jest o rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 14 grudnia 2016 r. w sprawie poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych (Dz. U. z 2016, poz. 2167) uchylonego w tym zakresie pośrednio przez art. 6 w zw. z art. 1 pkt 2 lit. c ustawy z dnia 17 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Dz. U. z 2020, poz. 2361). W załączniku do tegoż rozporządzenia w tabeli nr 1 określono bowiem poziomy recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych wskazując, że dla frakcji papier, metal, tworzywa sztuczne, szkło poziom ten wynosić miał odpowiednio od 10% w roku 2012, poprzez coraz większe wskaźniki w latach kolejnych, aż do 50% w roku 2020. Analogicznej treści regulacje znajdowały się także we wcześniejszym rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 29 maja 2012 r. w sprawie poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych. Z powyższych regulacji wprost wynika, że konieczność osiągania odpowiednich poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych odnośnie niektórych frakcji odpadów komunalnych powinna była być znana profesjonalnym podmiotom zajmującym się zbiórką odpadów co najmniej od roku 2012, zatem już zawierając umowy na okres objęty kontrolowana decyzją i realizując je strona skarżącą musiała mieć świadomość konieczności osiągnięcia tych poziomów, a mimo to zawarła odpowiednie umowy oceniając, iż wymagane prawem poziomy przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych są możliwe do osiągnięcia i nie zabezpieczając się w żaden sposób przed niewłaściwa realizacją umów przed wytwórców odpadów. Jakichkolwiek działań zmierzających do renegocjacji umów Spółka nie podjęła także po zmianie stanu prawnego i zaostrzeniu od 1 stycznia 2020 r. wymagań dotyczących poziomu recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku odpadów komunalnych ustawą z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw poprzez odniesienie tych wymagań do odpadów komunalnych, z wyłączeniem innych niż niebezpieczne odpadów budowlanych i rozbiórkowych stanowiących odpady komunalne, a nie jak uprzednio jedynie do określonych frakcji odpadów komunalnych. Podkreślić w tym miejscu należy, że podnoszone przez skarżącą Spółkę kwestie związane z niemożliwością osiągnięcia wymaganego poziomu recyklingu zostały już uwzględnione przez ustawodawcę, który ustawą z dnia 17 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020, poz. 2361) wstecznie złagodził te zaostrzone wymogi uprzednio wprowadzone z dniem 1 stycznia 2020 r., powracając w art. 3aa u.c.p.g. za rok 2020 do wymogów wynikających z przepisów obowiązujących do 21 grudnia 2019 r. Jak wskazano bowiem w uzasadnieniu projektu ustawy z dnia 17 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw, którą zmieniono treść art. 3b ust. 1 i dodano art. 3aa "zgodnie z proponowanymi przepisami gminy będą obowiązane osiągnąć za 2020 r. poziom recyklingu i przygotowania do ponownego użycia następujących frakcji odpadów komunalnych: papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła w wysokości co najmniej 50% wagowo. Obecnie obowiązujące przepisy art. 3b, zgodnie z którymi przy obliczaniu poziomów recyklingu i przygotowania do ponownego użycia uwzględnia się całkowitą masę odpadów komunalnych, stanowią nadregulację prawa krajowego względem prawa Unii Europejskiej. Brak zmiany sposobu liczenia ww. poziomu za 2020 r. w konsekwencji może doprowadzić do strat budżetów gminnych z tytułu nakładanych przez Inspekcję Ochrony Środowiska kar szacowanych w skali całego kraju na ok. 900 mln zł. Stąd proponuje się w 2020 r. powrót do dopuszczalnej prawem wspólnotowym metody obliczania poziomów stosowanej w 2019 r. i latach wcześniejszych. W związku z powyższym dodano art. 3aa, który umożliwi gminom osiągnąć za 2020 r. poziom 50% recyklingu i przygotowania do ponownego użycia wyłącznie w odniesieniu do następujących frakcji odpadów komunalnych: papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła. W art. 3aa określono wymagany poziom recyklingu dla odpadów budowlano-rozbiórkowych, który będzie wyliczany po raz ostatni za rok 2020.". Przechodząc do pozostałych zarzutów skargi należy wskazać, iż w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą przesłanki odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej wynikające z art. 189f § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszenia prawa. W uchwale Naczelnego Sadu Administracyjnego z 9 czerwca 2022 r., sygn. akt III OPS 1/21 (dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl), stwierdzono, że do postępowań administracyjnych w przedmiocie nałożenia administracyjnych kar pieniężnych, o których mowa w przepisach Rozdziału 4d u.c.p.g., stosuje się art. 189f K.p.a. Unormowanie zawarte w art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. umożliwia odstąpienie od nałożenia kary, jeżeli kumulatywnie zostaną spełnione dwie wymienione w nim przesłanki - waga naruszenia prawa jest znikoma oraz strona zaprzestała naruszania prawa. Ustawodawca w treści art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a nie wyjaśnił, jakie przypadki naruszenia prawa można uznać za znikome. W piśmiennictwie wyróżnia się stopnie naruszenia prawa: naruszenia kwalifikowane, naruszenia, które nie mają ciężaru kwalifikowanego, ale dla zachowana porządku prawnego są istotne i naruszenie prawa nieistotne. Za naruszenie nieistotne uznaje się w szczególności naruszenie przepisów prawa, które nie wywołało negatywnych następstw dla wartości podlegających ochronie. Nieistotne naruszenie prawa wypełnia warunek odstąpienia od nałożenia kary, w takim przypadku należy bowiem uznać, że waga naruszenia prawa jest znikoma (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2017, s. 969). W ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia ze wskazaną w art. 189f § 1 k.p.a. znikomą wagą naruszenia prawa. Brakujący poziom recyklingu nie jest znikomy, bowiem skarżąca w ogóle go nie zrealizowała (0 %). Waga naruszenia prawa w rozumieniu art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. musi być oceniana z punktu widzenia zagrożenia dla realizacji tego celu, jakim jest w niniejszej sprawie zapewnienie efektywnego i skutecznego systemu gospodarowania odpadami opartego o selektywną zbiórkę odpadów. Egzekwowanie segregowania odpadów ma służyć ochronie środowiska i zdrowia ludzi. Wobec tego nieosiągnięcie wymaganych prawem poziomów recyklingu nie może się jawić jako znikome, tym bardziej gdy spółka w ogóle tego kryterium w gminie Ś. nie zrealizowała. Słusznie organy podniosły, że skarżąca Spółka, jako podmiot profesjonalny, miała obowiązek znać przepisy prawne oraz wykonać ciążące na niej obowiązki związane z odbieraniem odpadów. Podmiot prowadzący działalność w zakresie odbioru odpadów komunalnych musi tak organizować swoją działalność, żeby móc wywiązać się z ciążących na nim obowiązków. Obowiązek zapewnienia poziomu recyklingu wynika z przepisów rangi ustawowej. Podmiot, który podejmuje się prowadzenia tego rodzaju działalności, chcąc uniknąć kary musi w taki sposób zorganizować swe przedsiębiorstwo, aby uzyskać wymagany poziom recyklingu. Spółka jako profesjonalista w branży, musi być świadoma wynikających z ustawy konsekwencji niedochowania poziomów recyklingu. Zauważyć należy, iż przywołane przepisy u.c.p.g. nie uzależniają nałożenia kary od stopnia zawinienia przedsiębiorcy odbierającego odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości, a jedynie od poziomu wykonania obowiązku określonego w art. 9g u.c.p.g. (wyrok WSA w Poznaniu z 7 czerwca 2023 r., IV SA/Po 249/23, CBOSA). Dodać trzeba, że zrealizował się również prewencyjny aspekt kary, tj. mający za zadanie skłonić Spółkę do podjęcia takich działań w kolejnych latach, aby uzyskiwany był wymagany poziom recyklingu. Jak wynika z treści skargi, jak i stanowiska pełnomocnika zaprezentowanego na rozprawie, Spółka w 2021 roku osiągnęła wymagane poziomy recyklingu we wszystkich obsługiwanych gminach, jak i zrezygnowała z odbioru odpadów w gminie Ś.. Reasumując, Sąd podziela stanowisko organów, iż w sprawie z uwagi na brak spełnienia przesłanki znikomości nie było możliwe skorzystanie z dobrodziejstwa przepisu art. 189f § 1 K.p.a. i w tym zakresie niezasadny okazał się zarzut I. petitum skargi. Wobec tego Sąd uznał, że rozstrzygające w sprawie organy wyczerpująco wyjaśniły przesłanki wydanego rozstrzygnięcia. Wbrew zarzutom skargi organy dokonały dogłębnej analizy całego zgromadzonego materiału dowodowego, czemu dały wyraz w wydanych rozstrzygnięciach. Zarówno dokonane przez organy ustalenia, jak i ocena zebranego materiału dowodowego zostały dokonane zgodnie z unormowaniami art. 7, 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi art. 107 § 3 K.p.a. Wyjaśnić należy, że organ odwoławczy dysponował wystarczającym materiałem dowodowym, aby dokonać rozstrzygnięcia, w którym utrzymał w mocy decyzję organu I instancji wymierzającą skarżącej administracyjną karę pieniężną. Bez znaczenia dla oceny zaskarżonych decyzji były powołane przez stronę okoliczności związane z przystępowaniem do przetargów realizowanych na podstawie ustawy 11 września 2019 r. Prawo zamówień publicznych (zarzut [...]. petitum skargi). Podsumowując, należy wskazać, że nie ma podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji, a sposób interpretacji i zastosowanie norm prawnych przez orzekające organy był poprawny. W ocenie Sądu, nie można również stwierdzić naruszeń przepisów K.p.a., na które wskazano w skardze, ani innych przepisów, które mogłyby stać się podstawą do uchylenia rozstrzygnięcia organu II instancji. Uwzględniając powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę na podstawie art. 151 ww. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.