II SA/Po 2460/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski Sędziowie Sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus as.sąd. Danuta Rzyminiak-Owczarczak ( spr ) Protokolant referent – stażysta Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lutego 2005 r. sprawy ze skargi A. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego wyrównawczego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję działającego z upoważnienia Rady Miejskiej K. Kierownika Sekcji Realizacji Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z dnia [...]r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego A. R. kwotę 10 ( dziesięć ) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych. /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ J.Stankowski /-/ E.Makosz-Frymus JFS Decyzją z dnia [...]r. nr [...] działający z upoważnienia Rady Miejskiej K. Kierownik Sekcji Realizacji Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. orzekł zmianie decyzji tego organu z dnia [...]r. nr [...], w części dotyczącej czasookresu przyznania A.R. zasiłku stałego wyrównawczego oraz wysokości tego świadczenia. Z powołaniem przepisów art. 11 pkt 1, art. 27 ust. 4 pkt 2, art. 27 ust. 6 pkt 2, art. 35a i art. 43 ust. 2a ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64 z 1998 r. poz. 414) przyznano A.R. zasiłek stały wyrównawczy w kwocie [...]zł miesięcznie, za okres od dnia [...] czerwca 2002 r. do dnia [...]kwietnia 2004 r. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, iż z dniem 01 czerwca 2002 r. uległa zmianie wysokość przyznanego świadczenia, w związku ze wzrostem wskaźnika waloryzacji, wpływającego na wysokość świadczeń przyznawanych w ramach pomocy społecznej. Organ wyjaśnił, iż ustalając wysokość przyznanego zasiłku ustalono, że rodzina A.R. składa się z dwóch osób, kryterium na osobę w tej rodzinie wynosi 356 zł, a posiadany dochód, na który składa się zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 136,64 zł, wynosi 68,32 zł. Ustalając czasookres wypłaty zasiłku uwzględniono treść Orzeczenia o Stopniu Niepełnosprawności, przyznającego zasiłek pielęgnacyjny do m-ca lutego 2004 r. Od decyzji tej A. R. złożył odwołanie, żądając przyznania świadczenia w większej wysokości. Akta sprawy wraz z odwołaniem zostały przekazane Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu, które decyzją z dnia [...]r. Nr [...] zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy. Równolegle, decyzją z dnia [...]r. Nr [...], organ I instancji z powołaniem wyżej wskazanych przepisów ustawy o pomocy społecznej ponownie (po raz drugi) zmienił swoją decyzję z dnia [...]r. nr [...], w części dotyczącej zasiłku stałego wyrównawczego, przyznając A. R. ten zasiłek w wysokości 211,96 zł miesięcznie, począwszy od dnia [...] lipca 2002 r. do [...] lutego 2004 r. W uzasadnieniu tej decyzji organ ponownie wskazał na obowiązującą od 01 czerwca 2002 r. zmianę wskaźnika waloryzacji oraz kwot po waloryzacji wyjaśniając ponadto, iż ustalenie świadczenia w przyznanej wysokości nastąpiło z uwzględnieniem kwot otrzymywanego zasiłku pielęgnacyjnego ([...]zł) oraz połowy przyznanego dodatku mieszkaniowego ([...]zł). Po rozpatrzeniu odwołania A. R., Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]r. Nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia przedstawiając sposób wyliczenia przez organ I instancji wysokości przyznanego zasiłku. W skardze na powyższą decyzję skarżący .A. R. wyjaśnił, iż nie zgadza się z jej treścią, jak również z obniżeniem wysokości otrzymywanego zasiłku. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga okazała się zasadną. Zgodnie z art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270) sąd administracyjny rozstrzyga sprawę w jej granicach, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi. W przedmiotowej sprawie decyzje wydane w obu instancjach były wadliwe z uwagi na naruszenie przepisów postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmianę decyzji w sprawach pomocy społecznej reguluje przepis art. 43 ust. 2a ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64 z 1998 r. poz. 414)j, który stanowi, że właściwy organ zmienia lub uchyla decyzję administracyjną na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa lub jeżeli nastąpiły zmiany w sytuacji dochodowej lub osobistej osób otrzymujących świadczenie, a także może zmienić lub uchylić decyzję administracyjną na niekorzyść strony, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w ust. 4 i 5 oraz w art. 6 i art. 34 ust. 4a. Z powyższego przepisu wynika, że zmiana decyzji w sprawach pomocy społecznej jest związana ze zmianą sytuacji dochodowej lub osobistej osób otrzymujących świadczenie. Faktyczna zmiana okoliczności mających znaczenie dla prawa do świadczenia jest momentem, od którego należy przyznać świadczenie w innej niż dotychczasowa wysokości. W niniejszej sprawie takiej zmiany decyzji przyznającej skarżącemu zasiłek stały wyrównawczy dokonano dwukrotnie – pierwszy raz decyzją z dnia [...]r., od której skarżący złożył odwołanie i która była przedmiotem rozstrzygnięcia organu II instancji w innej sprawie ([...]), oraz po raz drugi decyzją z dnia [...]r., której legalność podlega ocenie w ramach niniejszego postępowania. W obu przypadkach jako przyczynę zmiany decyzji wskazano na wzrost wskaźnika waloryzacji stanowiącego podstawę do ustalenia wysokości świadczeń z pomocy społecznej, przy czym dochód rodziny ustalono z uwzględnieniem różnych składników. W zaskarżonej decyzji z dnia [...]r. organ I instancji do dochodu rodziny skarżącego wliczył otrzymywany przez niego zasiłek pielęgnacyjny (w nowej, obowiązującej od 01 czerwca 2002 r. wysokości) oraz połowę kwoty dodatku mieszkaniowego ([...]zł), przyznanego na wniosek żony skarżącego decyzją Prezydenta Miasta K.z dnia [...] Treść decyzji, czyli jej elementy składowe, są przedmiotem unormowania art. 107 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. Stosownie do §1 tego przepisu decyzja powinna zawierać m.in. "oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne (...)". Wymogi uzasadnienia decyzji określone zostały natomiast w § 3 ww. przepisu, w myśl którego uzasadnienie prawne decyzji powinno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji zmniejszającą przyznany skarżącemu zasiłek do kwoty 211,96 zł miesięcznie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze powołało się na przepis art. 27 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 z późn. zm.). W myśl tego przepisu zasiłek stały wyrównawczy przysługuje osobie samotnej, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub inwalidztwa, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego, określonego w art. 4 ust. 1 ustawy. Ust. 6 pkt 2 tegoż artykułu określa wysokość przedmiotowego zasiłku, który, w przypadku osoby w rodzinie, ustala się jako różnicę między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie, ustalonym zgodnie z art. 4 ust. 1, a posiadanym dochodem na osobę w rodzinie. Ustalenie dochodu rodziny następuje w oparciu o przepis w art. 2a ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy o pomocy społecznej, który nakazuje sumowanie miesięcznych dochodów osób w rodzinie z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania. Przepis ten wymienia te obciążenia i wydatki, które pomniejszają dochód, lub te świadczenia, których ze względu na charakter (świadczenia jednorazowe lub w naturze) nie zalicza się do dochodu. Przepis ten nie został powołany przez organy administracji orzekające w niniejszej sprawie, choć ma podstawowe znaczenie dla ustalenia wysokości przyznanego świadczenia. W niniejszej sprawie organ I instancji wliczył do dochodu rodziny skarżącego połowę przyznanego dodatku mieszkaniowego, przy czym z naruszeniem art. 107 §1 k.p.a. organ ten nie wskazał podstawy prawnej takiego działania, a z naruszeniem art. 107 §3 tej ustawy nie wyjaśnił w uzasadnieniu decyzji, czym kierował się ustalając w powyższy sposób dochód rodziny skarżącego. W uzasadnieniach wydanych decyzji organy obu instancji wyjaśniają jedynie, iż przesłanką wydania zaskarżonej decyzji była powszechna waloryzacja świadczeń z pomocy społecznej, dokonana z dniem 1 czerwca 2002 r. Tymczasem zmiana wysokości świadczenia wynikająca z tej przyczyny znalazła swój wyraz w decyzji organu I instancji z dnia [...]r. W niniejszej sprawie na zmianę wysokości świadczenia wpływ miała zmiana sytuacji dochodowej jego rodziny; w m-cu czerwcu 2002 r. zmianie uległa bowiem wysokość otrzymywanego przez skarżącego zasiłku pielęgnacyjnego oraz przyznany dodatek mieszkaniowy. W sytuacji, gdy skarżący otrzymał na przestrzeni kilkunastu dni dwie decyzje organu I instancji, z których każda jako podstawę zmiany decyzji w sprawie wysokości świadczenia powoływała tę samą waloryzację świadczeń, a jednocześnie decyzja ta nie wyjaśniała skarżącemu zależności pomiędzy wysokością przyznanego świadczenia od sytuacji dochodowej rodziny i sposobu ustalenia jej dochodu, zasadne są jego zastrzeżenia, co do prawidłowości postępowania organów administracji w niniejszej sprawie. Dla strony, jak i dla sądu administracyjnego kontrolującego decyzję pod względem zgodności z prawem, uzasadnienie decyzji jest równie ważne, jak samo rozstrzygnięcie. Niezależnie od tego organ odwoławczy w wyniku rozpatrywania odwołania, powinien przeanalizować przesłanki materialnoprawne i procesowe decyzji pierwszej instancji, rozpoznając sprawę ponownie niejako od nowa. Tego najwyraźniej organ drugiej instancji nie uczynił w niniejszej sprawie, skoro nie miał żadnych uwag do merytorycznej treści decyzji. Z wymienionych przyczyn na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270) w zw. z art. 97§ 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271 z późniejszymi zmianami), należało uwzględnić skargę i uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepisu art. 152 tej ustawy nie zastosowano wobec charakteru zaskarżonego rozstrzygnięcia, którym przyznano skarżącemu świadczenie z pomocy społecznej. Rozpoznając sprawę ponownie organ I instancji zobligowany jest ponownie ustalić sytuację materialną rodziny skarżącego, a podjętą w sprawie decyzję w sposób wyczerpujący uzasadnić. /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ J. Stankowski /-/E. Makosz-Frymus JFS