II SA/Po 2465/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus Sędziowie Sędzia NSA Paweł Miładowski as.sąd. Danuta Rzyminiak-Owczarczak ( spr ) Protokolant referent – stażysta Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi W. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2002 r. Nr [...] w przedmiocie badania technicznego pojazdu 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty L. z dnia [...] czerwca 2002 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego W. M. kwotę 20 ( dwadzieścia ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, 3. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ E.Makosz-Frymus /-/ P.Miładowski JFS Decyzją z dnia [...] września 2001 r. Starosta Powiatu L. zarejestrował na wniosek W. M. autobus marki [...], wydając tablice rejestracyjne o numerze [...]. Rejestracji dokonano po przedłożeniu wymaganych dokumentów, w tym oceny technicznej nr [...] wykonanej przez rzeczoznawców Stowarzyszenia Rzeczoznawców Techniki Samochodowej i Ruchu Drogowego "Rzeczoznawcy – [...]" sp. z o.o. z siedzibą w [...] - Oddział Stowarzyszenia w L. w związku z dokonaną wymianą silnika pojazdu. Pismem z dnia [...] marca 2002 r. Stowarzyszenie to poinformowało W. M. oraz Starostwo Powiatowe w L. – Wydział Komunikacji o anulowaniu w trybie nadzoru oceny technicznej nr [...]. W uzasadnieniu tego wystąpienia wskazano na ujawnienie w wyniku bezpośrednich kontaktów z producentem pojazdów marki [...] okoliczności, które wskazują, iż numer ramy pojazdu, którego przedmiotowa opinia dotyczyła, nie jest oryginalny, co poddaje w wątpliwość jego rok produkcji, a nadto iż pojazd ten może zostać uznany wyłącznie za "składak", co wymaga przeprowadzenia badania technicznego, obejmującego sprawdzenie oraz prawidłowość działania poszczególnych zespołów i układów pojazdu, w szczególności pod względem bezpieczeństwa jazdy oraz ochrony środowiska. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2002 r. Nr [...] działający z upoważnienia Starosty L. Naczelnik Wydziału Promocji, Rozwoju, Komunikacji i Dróg wznowił postępowanie w sprawie rejestracji przedmiotowego pojazdu, jako podstawę wznowienia powołując przepis art. 145 §1 pkt 5 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. W ramach wznowionego postępowania W. M. zobowiązano do złożenia wyjaśnień i innych dowodów mogących mieć wpływ na podjęcie decyzji w sprawie skierowania pojazdu na badania techniczne. Decyzją z dnia [...] czerwca 2002 r. Nr [...] wskazany organ orzekł o skierowaniu przedmiotowego pojazdu na dodatkowe badanie techniczne do okręgowej stacji kontroli pojazdów. Jako podstawę prawną tej decyzji organ powołał przepisy art. 104 k.p.a. oraz art. 80b ust. 1 pkt 1 lit. a, d, f oraz art. 81 ust. 8 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. Nr 98 poz. 602 z późn. zmianami). W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, iż badanie techniczne pojazdu ma na celu stwierdzenie zgodności pojazdu z warunkami technicznymi, jakim powinny odpowiadać pojazdy oraz umożliwienie odnotowania w ewidencji pojazdu prawidłowych jego danych, nadto ustalenie, czy pojazd nie zagraża bezpieczeństwu w ruchu drogowym. Składając odwołanie od tej decyzji W. M. wyjaśnił, iż pojazd nabył w dobrej wierze w 1997 r., z oryginalnych wpisem w jego dowodzie rejestracyjnym, a treść tego dowodu nie była kwestionowana w postępowaniu rejestracyjnym pojazdu. Wyjaśnił również, że nie poddawał pojazdu przeróbkom z wyjątkiem odnowy lakierniczej i wymiany silnika. Kwestionując ustalenia rzeczoznawców dotyczące uznania pojazdu za "składak", W. M. wyjaśnił, iż w świetle obowiązujących przepisów nie jest możliwe zarejestrowanie takiego pojazdu, stąd sugestie zawarte w decyzji Starosty L. grożą wyłączeniem pojazdu z ruchu. Decyzją nie z dnia [...] sierpnia 2002 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji Starosty L. W uzasadnieniu tej decyzji organ II instancji wyjaśnił, iż zaskarżoną decyzją organ I instancji określił cel, jakiemu ma służyć przeprowadzenie dodatkowego badania technicznego pojazdu oraz warunki techniczne, których spełnienie podlega ocenie, co uwzględniając zebrany materiał dowodowy sprawy, w szczególności pismo Stowarzyszenia Rzeczoznawców, uzasadniało zastosowanie art. 81 ust. 8 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym. W skardze na to rozstrzygnięcie skarżący W. M. wniósł o jego uchylenie podnosząc, iż organ II instancji błędnie przyjął, że zaistniało uzasadnione przypuszczenie, iż przedmiotowy pojazd zagraża bezpieczeństwu ruchu, choć z uzasadnienia decyzji organu I instancji wynika, że właśnie dodatkowe badanie techniczne ma na celu ustalenie, czy pojazd zagraża bezpieczeństwu ruchu i narusza wymagania ochrony środowiska. W odpowiedzi na skargę organ II instancji w całości podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji, wnosząc o oddalenie skargi. Kolegium wyjaśniło, iż zgodnie z art. 81 ust. 8 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym pojazd może zostać skierowany na dodatkowe badanie techniczne w razie uzasadnionego przypuszczenia, że zagraża bezpieczeństwu ruchu lub narusza wymagania ochrony środowiska, co ma miejsce w odniesieniu do przedmiotowego pojazdu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona, choć z innych przyczyn, aniżeli wskazano w jej treści. Zagadnienia dotyczące badań technicznych pojazdów zostały uregulowane w rozdziale 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz. 602 ze zm.) oraz w rozporządzeniu Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 7 września 1999 r. w sprawie zakresu i sposobu przeprowadzania badań technicznych pojazdów oraz wzorów dokumentów przy tym stosowanych (Dz. U. Nr 81, poz. 917). Artykuł 81 ust. 1- 4 powołanej ustawy wprowadza ustawowy obowiązek dopełnienia przez właściciela pojazdu samochodowego czynności pierwszego i okresowego badania technicznego pojazdu. Przedmiotem niniejszej sprawy jest natomiast decyzja, która dotyczy skierowania pojazdu na dodatkowe badania techniczne. Stosownie do art. 81 ust. 8 powołanej ustawy w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji, dodatkowemu badaniu technicznemu podlega również pojazd: 1) skierowany przez organ kontroli ruchu drogowego lub starostę w razie uzasadnionego przypuszczenia, że zagraża bezpieczeństwu ruchu lub narusza wymagania ochrony środowiska, 2) w którym dokonano zmian konstrukcyjnych lub wymiany elementów powodujących zmianę danych w dowodzie rejestracyjnym, z zastrzeżeniem art. 66 ust. 4 pkt 5 i 6 oraz z wyłączeniem montażu instalacji do zasilania gazem, 3) który ma być używany jako taksówka osobowa lub bagażowa, pojazd uprzywilejowany, pojazd do przeprowadzania egzaminu państwowego lub pojazd określony w przepisach, o których mowa w art. 56 ust. 4 pkt 3, przewożący materiały niebezpieczne. Treść cytowanego przepisu prowadzi do wniosku, że obowiązek przedstawienia pojazdu do dodatkowego badania technicznego, w stanach faktycznych określonych w punktach 2 i 3, wynika bezpośrednio z przepisów ustawy. Odmienna sytuacja przewidziana została w punkcie 1 omawianych przepisów, który dotyczy pojazdu skierowanego na dodatkowe badania przez starostę lub organ kontroli ruchu. W powołanym na wstępie rozporządzeniu z dnia 7 września 1999 r. został określony katalog sytuacji, które w szczególności uzasadniają działanie starosty w trybie art. 81 ust. 8 pkt 1 ustawy. Wśród nich wymieniono pojazd, co do którego zachodzi podejrzenie, że nie spełnia określonych warunków technicznych, o których mowa w ustawie i rozporządzeniu (§ 3 pkt 4 lit. a) powyższego rozporządzenia), po zmianie stanu faktycznego wymagającego zmiany niektórych danych identyfikacyjnych zamieszczonych w dowodzie rejestracyjnym, tj. po zmianie numeru identyfikacyjnego – numeru nadwozia lub podwozia-ramy (§ 3 pkt 4 lit. e wskazanego rozporządzenia). Odnosząc te przepisy prawa do stanu faktycznego niniejszej sprawy, należy wskazać, że zaskarżona decyzja została wydana w ramach wznowionego postępowania w sprawie rejestracji przedmiotowego pojazdu, wszczętego w związku z unieważnieniem opinii technicznej, w oparciu o którą rejestracja pojazdu nastąpiła. Jako podstawę wznowienia postępowania organ I instancji wskazał przepis art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., zgodnie z którym wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. W niniejszej sprawie taką nową okolicznością i jednocześnie przesłanką wznowienia postępowania było zakwestionowanie autentyczności numeru podwozia pojazdu, roku jego produkcji oraz uznanie pojazdu za zmontowany poza zakładami producenta, co w konsekwencji doprowadziło do unieważnienia wyniku przeprowadzonego badania technicznego pojazdu – opinii sporządzonej przez rzeczoznawców techniki samochodowej i ruchu drogowego ze stowarzyszenia "Rzeczoznawcy – [...]" sp. z o.o. z siedzibą w [...] - Oddział w L. Okoliczności przyjęte jako podstawa do unieważnienia wyników przeprowadzonego badania technicznego wskazane zostały przez Stowarzyszenie, przy czym w treści jego pisma wystosowanego do skarżącego oraz Starostwa Powiatu L. wyjaśnione zostało z jakich przyczyn oraz w oparciu o jakie ustalenia anulowano opinię sporządzoną przez diagnostów tego Stowarzyszenia. W tych okolicznościach zakres wszczętego postępowania wznowieniowego powinien ograniczać się do zbadania, czy wraz z anulowaniem wskazanej opinii wystąpiły przesłanki uzasadniające wydanie decyzji o odmowie zarejestrowania przedmiotowego pojazdu. Zgodnie z art. 151 §1 k.p.a. organ administracji publicznej po przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego wydaje decyzję, w której odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 §1 lub art. 145a (pkt 1), albo uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy (pkt 2). Jak wyżej wskazano przedmiotem sprawy administracyjnej w tym przypadku było rozpatrzenie wniosku o zarejestrowanie pojazdu zgłoszonego do rejestracji przez skarżącego. Zgodnie z art. 72 ust. 1 wyżej powołanej ustawy Prawo o ruchu drogowym rejestracji pojazdu dokonuje się na podstawie wymienionych w tym przepisie dokumentów. Jak wynika z art. 71 ust. 1 i 2 analizowanej ustawy, warunkiem rejestracji jest techniczna sprawność pojazdu, którą potwierdza zaświadczenie o pozytywnym wyniku badań technicznych (art. 72 ust. 1 pkt 4). W przypadku przedmiotowego pojazdu obowiązek przedłożenia badania technicznego wraz z wnioskiem o jego rejestrację wiązał się z dokonaną wymianą silnika pojazdu, a więc dokonania wymiany elementu powodującej zmianę danych w dowodzie rejestracyjnym (art. 81 ust. 8 pkt 2 powołanej ustawy). W sytuacji, gdy wnioskodawca nie przedłoży wymaganej dokumentacji, rejestracja pojazdu nie może nastąpić. Stąd w sytuacji, gdy organ I instancji uznał, iż zasadnie doszło do unieważnienia badania technicznego pojazdu, w oparciu o które rejestracja nastąpiła, winien zgodnie z art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylić decyzję o rejestracji i odmówić rejestracji pojazdu. Rzeczą wyłącznie skarżącego, jako występującego z wnioskiem o zarejestrowanie pojazdu, jest bowiem przedłożenie ważnego badania technicznego pojazdu. Organ rejestrujący nie jest władny w postępowaniu dotyczącym zarejestrowania pojazdu, kierować ten pojazd na dodatkowe badania techniczne. W przedstawionych wyżej okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy należało uznać, że skierowanie przez Starostę zgłoszonego samochodu na dodatkowe badanie techniczne było elementem postępowania rejestracyjnego sensu stricto. Takie skierowanie nie mogło stanowić przedmiotu odrębnej sprawy administracyjnej, rozstrzyganej w formie decyzji administracyjnej. W istocie było ono fragmentem postępowania dowodowego, zmierzającego do skompletowania dokumentów niezbędnych do uchylenia dotychczasowej decyzji rejestracyjnej. Trzeba przy tym stwierdzić, że zarówno sformułowanie ustawowe dotyczące omawianej czynności starosty, jak i materia, której ta czynność dotyczy, nie dają podstaw do twierdzenia, że skierowanie na dodatkowe badanie techniczne powinno mieć formę prawną decyzji administracyjnej. Władczego działania organu administracji publicznej nie przewidują także powołane na wstępie rozważań Sądu postanowienia art. 81 ustawy, wprowadzające ustawowy obowiązek przedstawienia pojazdu do badania technicznego. Zaprezentowane wyżej stanowisko co do charakteru prawnego "skierowania" nie wyłącza możliwości oceny jego legalności. Taka ocena czynności starosty dokonanej w trybie art. 81 ust. 8 pkt 1 ustawy będzie możliwa przy ewentualnym badaniu decyzji administracyjnej o uchyleniu decyzji rejestracyjnej pojazdu i odmowy jego zarejestrowania. Dodatkowym argumentem przemawiającym za tym, że omawiane skierowanie nie jest decyzją, o której mowa w art. 104 § 1 k.p.a., jest fakt przekazania przez ustawodawcę kompetencji do kierowania pojazdu na dodatkowe badania techniczne także organowi kontroli ruchu drogowego. Jak wynika z § 7 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 25 maja 1999 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego (Dz. U. Nr 53, poz. 563 ze zm.), zatrzymując dokument stwierdzający uprawnienie do kierowania pojazdami lub jego używania, przeprowadzające tę czynność policjant wydaje pokwitowanie, które - w razie uzasadnionego przypuszczenia, że pojazd zagraża bezpieczeństwu ruchu lub narusza wymagania ochrony środowiska - stanowi jednocześnie skierowanie na dodatkowe badania techniczne. Reasumując, należało przyjąć, że skierowanie przez starostę pojazdu zgłoszonego do rejestracji na dodatkowe badania techniczne w trybie art. 81 ust. 8 pkt 1 powołanej ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym nie jest przedmiotem odrębnej sprawy administracyjnej załatwianej w drodze decyzji administracyjnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu z dnia 13 stycznia 2003 r. sygn. akt II S.A./Po 648/01, publ. ONSA 2003/4/148). W świetle powyższego Sąd uznał, że w rozpoznawanej sprawie brak było podstaw prawnych do wydania zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Starosty L., stąd na podstawie art. 145 §1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270) w zw. z art. 97§ 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271 z późniejszymi zmianami) stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty L. z dnia [...] czerwca 2002 r. Nr [...]. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepis art. 152 tej ustawy zastosowano, mając na uwadze charakter zaskarżonego rozstrzygnięcia. /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ E. Makosz - Frymus /-/ P.Miładowski JFS