II SA/Po 2473/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Stankowski (spr) Sędziowie: NSA Ewa Makosz – Frymus As. sąd. Danuta Rzyminiak – Owczarczak Protokolant: referent-stażysta Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lutego 2005 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. Nr [...] [...] r. Nr [...] [...]r. Nr [...] w przedmiotach zasiłków okresowych; 1. uchyla zaskarżoną decyzję z dnia [...]r. nr [...]oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. z dnia [...]r. nr [...], 2. w pozostałej części skargę oddala. D.Rzyminiak-Owczarczak /-/J.Stankowski /-/M.Dybowski 4/II SA/Po 2473/02 U Z A S A D N I E N I E Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. decyzją z dnia [...]roku, Nr [...], na podstawie art. 4 ust. 1, 10 ust. 1 pkt 2, art. 32 ust. 1 i 2 oraz art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 roku o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. 1998 roku, Nr 64, poz. 414 ze zm.) przyznał A. P. zasiłek celowy w wysokości 50 zł na zakup opału. W uzasadnieniu decyzji podano, że przyznając zasiłek wzięto pod uwagę trudną sytuację majątkową wnioskodawcy, możliwości finansowe Ośrodka oraz że zasiłek ten przyznaje się wyjątkowo z uwagi na ważny interes strony. W odwołaniu od powyższej decyzji A. P. podniósł, że przyznana kwota jest za niska. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]r. Nr [...], na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 kpa utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji oparto się na argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] na podstawie art. 4, art. 43 ustawy z dnia 29 listopada 1990 roku o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. 98 Nr 64 poz. 414 ze zm.) odmówił A. P. przyznania zasiłku okresowego. W uzasadnieniu podano, że A. P. spełnia warunki do otrzymania zasiłku okresowego ale brak jest podstaw do jego przyznania z uwagi na ograniczone środki finansowe przeznaczone na wypłatę świadczeń o charakterze fakultatywnym. Przyznane środki finansowe na zadania zlecone nie wystarczają na pokrycie wszystkich świadczeń o charakterze obowiązkowym. Odmowa przyznania zasiłku zdaniem organu winna skłonić wnioskodawcę do skuteczniejszego działania na rzecz poprawy własnej sytuacji materialnej poprzez intensywne poszukiwanie pracy. W odwołaniu A. P. podał, że decyzja została wydana z naruszeniem przepisu art. 7, 8, 9. 12; 107 kpa oraz art. 2 ust. 1, art. 3 pkt 5, art. 4 ust. 1 pkt 1 do 4 ustawy o pomocy społecznej oraz art. 67 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zdaniem odwołującego w decyzji nie podano podstawy prawnej odnośnie odmowy przyznania zasiłku, i nie można dzielić świadczeń na obowiązkowe i nieobowiązkowe. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...]roku, Nr [...], na podstawie art. 127 § 2 kpa i art. 138 § 2 kpa uchyliło zaskarżoną decyzję i sprawę przekazało do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu decyzji podano, że rodzina odwołującego składa się z 4 osób, a aktualny dochód rodziny wynosi [...]zł. Powołując treść przepisu art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej podano, że dochód normatywny wynosi 1,132 zł. Zdaniem organu odwoławczego organ pierwszej instancji naruszył przepisy art. 7 do 11 kpa i powinien poczynić intensywniejsze działania w kierunku pozyskania środków z przeznaczeniem na ich udzielenie osobom potrzebującym. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. decyzją z dnia [...]r. Nr [...]na podstawie art. 4 ust. 1, art. 31 ust. 1 pkt 3, art. 43 ustawy z dnia 29 listopada 1990 roku o pomocy społecznej (t.j. 1998 rok, Nr 64, poz. 414 ze zm.) po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] lipca 2002 odmówił przyznania zasiłku okresowego. W uzasadnieniu podano, że wnioskodawca spełnia warunki do otrzymania zasiłku okresowego jednakże Ośrodek nie dysponuje środkami finansowymi na wypłatę świadczeń o charakterze fakultatywnym. Otrzymane środki nie wystarczają na pokrycie świadczeń o charakterze obowiązkowym. Podano również, że odmowa przyznania świadczenia powinna skłonić wnioskodawcę do skuteczniejszego działania na rzecz poprawy sytuacji materialnej poprzez intensywniejsze poszukiwanie pracy. W odwołaniu od powyższej decyzji A. P. podał, że decyzja została wydana z naruszeniem przepisów art. 67 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 2 ust. 1, art. 3 pkt 5, art. 4 ust. 1 pkt 1 – 4 ustawy o pomocy społecznej, art. 6 do 12 kpa, art. 77 § 1 i art. 107 § 1 i 3 kpa. W uzasadnieniu odwołania, odwołujący wskazał że zaskarżona decyzja nie zawiera ustaleń faktycznych jak i uzasadnienia prawnego. Podkreślił również, że Ośrodek nie podejmuje jakichkolwiek starań w celu uzyskania środków finansowych oraz iż z uwagi na występujące bezrobocie nie ma możliwości znalezienia pracy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...]roku, na podstawie art. 127 § 2 kpa i art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji podano, że przyznanie pomocy w formie zasiłku okresowego jest świadczeniem fakultatywnym i zależy od uznania organu. Przyznając zasiłek okresowy organ administracyjny bierze pod uwagę zarówno potrzeby wnioskodawcy jak i możliwości finansowe Ośrodka. Brak jest podstaw do przyznania zasiłku z uwagi na ograniczone możliwości finansowe a istniejące środki finansowe w pierwszej kolejności przeznaczone są na zaspokojenie świadczeń obowiązkowych. Na powyższe decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego skargi złożył A. P.. W skargach skarżący powtórzył zarzuty zawarte w odwołaniu. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargi wniósł o ich oddalenie opierając się na argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje: Uzasadniona jest skarga odnośnie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]roku Nr [...]utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. z dnia [...]odnośnie odmowy przyznania zasiłku okresowego. Zauważyć należy, że w podobnym stanie faktycznym Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] Nr [...]uchyliło decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą przyznania zasiłku okresowego uznając, że organ powinien szerzej wyjaśnić okoliczności faktyczne sprawy. Zatem w podobnych stanach faktycznych zapadały dwie różne decyzje. Podstawową zasadą wynikającą z ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 z późn. zm.) jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia. Pomoc społeczna winna doprowadzić do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin. Spełnianiu tych celów służą świadczenia przewidziane w ustawie, które, zgodnie z art. 1 ust. 3, powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Jednakże w przypadku braku współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji, a także nieuzasadniona odmowa podjęcia pracy przez osobę bezrobotną mogą stanowić, stosownie do art. 6 ust. 1a ustawy, podstawę do odmowy przyznania świadczenia z pomocy społecznej. Jak z powyższego wynika uzyskanie świadczenia z pomocy społecznej uzależnione jest od spełnienia określonych warunków, ocenianych przez organ prowadzący postępowanie w sprawie przyznania pomocy społecznej. Jeśli idzie o zasiłek okresowy, to obok wyżej wymienionych przesłanek organ obowiązany jest zbadać, czy występują także okoliczności wskazane w ar. 31 ust. 1. W tym celu organ powinien podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Ustalenia poczynione przez organ w trakcie postępowania oraz ocena, czy zachodzą przewidziane przepisami warunki do przyznania określonej formy pomocy, powinny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Takie bowiem zasady załatwiania spraw przewidują przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Z akt sprawy tj. zebranego materiału dowodowego i uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że zasady te w powyższej sprawie nie zostały zachowane. Prawidłowy jest pogląd prawny wyrażony w motywach zaskarżonej decyzji, że przyznanie zasiłku okresowego, o którym stanowi art. 31 ust. 1 zależy od uznania organu. Zgodzić się natomiast trzeba z zarzutem skarżącego, że organ I instancji niczym nie uzasadnił swojego stanowiska, dlatego brak jest podstaw do przyznania zasiłku okresowego. Organ I instancji powołał się ogólnikowo na brak wystarczających środków finansowych ze względu na wzrastająca liczbę osób bezrobotnych i ograniczone możliwości budżetu Ośrodka. Organ odwoławczy w motywach zaskarżonej decyzji – uznając zasadność decyzji organu I instancji - także w sposób ogólnikowy powołał się na konieczność realizowania innych złożonych wniosków o przyznanie pomocy społecznej. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji w kwestii istotnej dla sprawy nie obrazuje, jakie w istocie organ I instancji miał do dyspozycji środki na pomoc w zakresie zasiłków, w tym zwłaszcza zasiłków okresowych, jaka była wówczas liczba osób ubiegających się o te zasiłki i jakie kryteria zostały wypracowane przy ich przyznawaniu, skoro wysokość posiadanych środków nie dawała możliwości przyznawania zasiłków w pełnej wysokości. Zaniechanie wykazania danych w tym zakresie stanowi naruszenie art. 107 § 3 kpa, co zwłaszcza przy decyzji uznaniowej ma istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż uniemożliwia Sądowi dokonania należytej oceny zgodności z prawem kwestionowanej decyzji. Mając na uwadze powyższe rozważania stwierdzić należy, że zgodna z prawem jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]roku na podstawie której uchylono decyzję o odmowie przyznania zasiłku okresowego i zobowiązano organ I instancji do szczegółowego wyjaśnienia sprawy. Nie zasługuje również na uwzględnienie skarga na decyzje w zakresie przyznania zasiłku celowego w wysokości 50 zł . Zasiłek celowy, przewidziany w art. 32 ust. 1 i 2 ustawy z 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, a w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów leków i leczenia, remontu mieszkania, opału i odzieży, pobytu dziecka w żłobku lub przedszkolu, a także kosztów pogrzebu. Pomoc na zakup opału mieści się w katalogu potrzeb, na zaspokojenie których może być przyznany zasiłek i A. P. odpowiada kryteriom dochodowym określonym w art. 4 ust. 1 ustawy, lecz nie są to przesłanki przesądzające o pozytywnym dla strony rozstrzygnięciu. Decyzja o przyznaniu zasiłku celowego wydawana jest w ramach uznania administracyjnego. Oznacza to, iż organ nie jest obowiązany, lecz może przyznać świadczenie. Jeśli organ pierwszej instancji, oceniając sytuację materialną, rodzinną i potrzeby skarżącego z jednej strony, zaś z drugiej własne możliwości finansowe, uznał, że należy przyznać kwotę 50 zł, to decyzji takiej nie można zarzucić naruszenia prawa. Organy orzekające w sprawie przyznania zasiłku w kwocie 50 zł uzasadniły w sposób przekonywujący i rozstrzygnięciu temu nie można zarzucić dowolności. Odmienne twierdzenia skargi nie znajdują uzasadnienia w materiale dowodowym. Mając na uwadze powyższe decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]roku nr [...]oraz poprzedzająca ją decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. z dnia [...]r. nr [...] należało uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ppkt c ustawy z dnia 30.08.2002 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) a w pozostałej części skargę oddalić na podstawie art. 151 cytowanej ustawy. D.Rzyminiak-Owczarczak /-/J.Stankowski /-/M.Dybowski B/