II SA/Po 2474/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędziowie WSA Beata Sokołowska WSA Maria Kwiecińska ( spr.) Protokolant: sekr. sąd. Kamila Perkowska po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2006r. sprawy ze skargi Spółdzielni "A" na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie opłat za czynności nadzoru sanitarnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...], Nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ M. Kwiecińska /-/ M. Kosewska /-/ B. Sokołowska Decyzją z dnia [...] Nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny obciążył Spółdzielnię "A" kosztami kontroli i badań w kwocie [...] zł w wyniku których stwierdzono naruszenie wymagań higienicznych i zdrowotnych mleka spożywczego pasteryzowanego homogenizowanego 2 %. Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 36 i 37 ustawy z dnia 14.03.1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej ( tj. Dz.U. z 1998r. Nr 90 poz. 575 z późń. zm.). W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w dniu [...] 2003r. przeprowadzono kontrolę sanitarną w sklepie spożywczym w P. podczas której pobrano do badań laboratoryjnych próby mleka spożywczego pasteryzowanego homogenizowanego 2 %. Mleko uległo zakwestionowaniu w związku z czym w oparciu o przepis art. 36 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej obciążono kosztami kontroli i badań mleka, producenta- Spółdzielnię "A" w S. Od powyższej decyzji Spółdzielnia "A" w S. wniosła odwołanie zarzucając, iż sklep ogólnospożywczy w P. przy ul. [...] nie jest bezpośrednio klientem producenta- Spółdzielni "A" i zaopatruje się przez pośrednika lub w ramach samozaopatrzenia. Z dokumentów kontroli nie wynika natomiast czy warunki przechowywania produktu u pośrednika, w czasie transportu do sklepu oraz podczas za i rozładunku były odpowiednie dla produktu, którego jakość została zakwestionowana. Wskazał, że panujące w okresie letnim wysokie temperatury otoczenia przy niezachowaniu łańcucha chłodniczego mogą spowodować znaczne pogorszenie jakości mikrobiologicznej produktu już po krótkim czasie. Zarzucił również, iż z treści protokołu pobrania prób wynika, iż przeprowadzając kontrolę, organ I instancji ustalił temperatury panujące w ladzie chłodniczej w której przechowywane było mleko, nie zaś temperaturę samego badanego produktu, która mogła być wyższa. Podniósł w końcu, że mleko spożywcze przez niego wyprodukowane winno podlegać badaniu zgodnie z wymogami określonymi w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i rozwoju Wsi z dnia 5 lipca 2002 r. w sprawie szczegółowych warunków weterynaryjnych wymaganych przy pozyskiwaniu, przetwórstwie, składowaniu i transporcie mleka oraz przetworów mlecznych ( Dz.U. Nr 117 z dnia 25 lipca 2002 roku poz. 1011) które szczegółowo sprecyzowane są w załączniku do w/w rozporządzenia. W załączniku tym określono między innymi wymagania dla badania bakterii z grupy coli z liczby 5 pobranych próbek nie zaś 1, jak to przyjęto w badaniu wykonanym przez PIS. Wskazując na powyższe wniósł o uchylenie decyzji w całości. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał zaskarżoną decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że mleko spożywcze pasteryzowane, homogenizowane 2% produkcji Spółdzielni "A" w S. zostało zakwestionowane pod względem mikrobiologicznym, ze względu na ponadnormatywne zanieczyszczenie bakteriami z grupy coli oraz drobnoustrojami tlenowymi mezofilnymi w 1 ml. Badane próbki mleka zawierały zanieczyszczenia przekraczające maksymalny poziom zanieczyszczeń biologicznych określonych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 13 stycznia 2003r . w sprawie maksymalnych poziomów zanieczyszczeń chemicznych i biologicznych, które mogą znajdować się w żywności, składnikach żywności, dozwolonych substancjach dodatkowych, substancji pomagających w przetwarzaniu albo na powierzchni żywności ( Dz.U. z dnia 4 marca 2003r. Nr 37 poz. 326 zał. nr 7 p. 1.2). Przedmiotowe rozporządzenie, wbrew zarzutom skarżącego, określa wymagania mikrobiologiczne dla pojedynczych próbek artykułów spożywczych, a nie tylko dla 5 takich próbek. Organ II instancji wskazał nadto, że nie można również wysunąć zarzutu niewłaściwych warunków dostarczania przetworów mleczarskich do sklepu gdyż badane artykuły, jak wykazała kontrola przeprowadzona w dniu [...] 2003r. w sklepie spożywczym, w którym pobrano próbki do badań dostarczone były do sklepu z giełdy owocowo- warzywnej, samochodem specjalistycznym wyposażonym w klimatyzację. W czasie kontroli przeprowadzonej w dniu [...] 2003r. w boxie Nr [...] na giełdzie, skąd przywożono mleko do sklepu ustalono, że dostawa na giełdę odbywała się transportem producenta mleka. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego ( obecnie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego) Spółdzielnia "A" w S., wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zarzucając naruszenie przepisów art. 7 i 77 kpa poprzez niedokonanie przez organy sanitarne wyczerpujących i wszechstronnych ustaleń co do tego w jakich warunkach transportowane i przechowywane było zakwestionowane mleko zanim dotarło od producenta do sklepu spożywczego, w którym pobrano próbki do badań. Skarżąca podtrzymała ponadto zarzuty podniesione w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skargę uznać należy za zasadną. W pierwszym rzędzie należy wskazać, iż organ administracji publicznej zobowiązany jest zapewnić stronie czynny udział w każdym stadium postępowania administracyjnego a przed wydaniem decyzji umożliwić wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań ( art. 10 kpa), samo zaś postępowanie winno być prowadzone w taki sposób by dokładnie wyjaśnić stan faktyczny i wyczerpująco zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowody ( art. 7 i art. 77 kpa). W niniejszym przypadku, skarżący- producent mleka o toczącym się postępowaniu w związku z pobraną i zakwestionowaną próbką mleka znajdującego się już w obrocie handlowym, dowiedział się dopiero, jak wynika z akt administracyjnych, po doręczeniu mu decyzji organu I instancji. Decyzja organu I instancji nie zawiera przy tym, wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 107 kpa żadnego uzasadnienia, które wskazywałoby jakie okoliczności stanowiły podstawę do zakwestionowania jakości mleka, jakie normy i w jakim zakresie zostały przekroczone i na jakiej podstawie organ administracji sanitarnej przyjął, iż opłata za badania laboratoryjne mleka pobranego u sprzedawcy, winna obciążać producenta mleka i w końcu na jakiej podstawie zastosowano opłaty w takiej a nie innej wysokości ([...] zł). Jakkolwiek w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Wojewódzkiej Inspekcji Sanitarnej z dnia [...], zostały przytoczone przypisy Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 13 stycznia 2003r.- w sprawie maksymalnych pomiarów zanieczyszczeń chemicznych i biologicznych, które mogą znajdować się w żywności, składnikach żywności, dozwolonych substancji dodatkowych, substancji pomagających w przetwarzaniu albo na powierzchni żywności ( Dz.U. z dnia 04.03.2003r. Nr 37 poz. 326), jak również wskazano, że podstawą zakwestionowania mleka było ponadnormatywne zanieczyszczenie bakteriami z grupy coli oraz drobnoustrojami tlenowymi, mezofilnymi w 1 ml, jednakże również w tym przypadku organ II instancji nie poczynił wiarygodnych ustaleń i nie wyjaśnił w sposób przekonywujący na jakiej podstawie przyjął, iż nie doszło w niniejszym przypadku do przerwania łańcucha chłodniczego, a w konsekwencji uznał, że zobowiązanym do opłaty za przeprowadzone badanie jest producent mleka. Zgodnie z treścią art. 36 ustawy z dnia 14.03.1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej ( tekst jednolity Dz.U. 2000 r. Nr 98 poz. 1071) obowiązek opłaty za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej, spoczywają na osobie lub jednostce organizacyjnej obowiązanej do przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych ( § 1). Opłaty nie pobiera się od osób i jednostek organizacyjnych jeżeli w wyniku badań, nie stwierdzono naruszeń tych wymagań. Niewątpliwie stwierdzenie przekroczenia norm zanieczyszczeń mikrobiologicznych w mleku znajdującym się już w obrocie handlowym, wymaga ustalenia na jakim etapie tego obrotu mogło dojść do naruszenia wymagań higienicznych i zdrowotnych, a obciążenie producenta mleka w razie stwierdzenia przekroczenia norm mikrobiologicznych winno być poprzedzone ustaleniami pozwalającymi z dużym prawdopodobieństwem wykluczyć, że w czasie całego obrotu ( a więc w transporcie, oraz w trakcie przechowywania mleka u pośrednika) nie doszło do naruszeń wymagań higienicznych i zdrowotnych np. poprzez przerwanie ciągu chłodniczego, jak to podnosi skarżący. Ustaleń w tym zakresie- poza ustaleniami warunków przechowywania mleka u ostatniego odbiorcy w miejscu pobrania próbek, organ I instancji w ogóle nie poczynił przed wydaniem decyzji z dnia [...], natomiast na etapie odwołania przyjęto do protokołu wyjaśnienia właściciela sklepu spożywczego w P., w którym pobrano próbki zakwestionowanego mleka, który oświadczył, że mleko w folii kupuje na giełdzie ( box nr [...] własność M.C.- protokół z dnia [...] w aktach administracyjnych). Wbrew jednak treści pisma Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] znak [...] skierowanego do Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, w aktach administracyjnych nie ma żadnych dokumentów z których wynikałoby że w dniu [...] przeprowadzono kontrolę boksu Nr [...] na giełdzie oraz wskazujących jaki był wynik tej kontroli. Nie wiadomo również na jakiej podstawie ustalono, że transport zakwestionowanego mleka w lipcu 2003 roku do sklepu z giełdy owocowo-warzywnej odbywał się samochodem specjalistycznym wyposażonym w klimatyzację, skoro kontrola pojazdów samochodowych sklepu spożywczego miała miejsce dopiero w dniu [...] września 2003 roku a w dniu [...] września 2003 roku wydano decyzję zezwalającą na podjęcie działalności w zakresie przewozu artykułów spożywczych skontrolowanymi samochodami Mercedes Benz Vito nr rej. [...]- chłodnia i Volkswagen Transporter nr rej. [...]. W tych warunkach uznać należy, iż zaskarżona decyzja naruszała przepis art. 77 kpa, organ administracyjny nie dokonał bowiem wystarczających ustaleń, które pozwoliłyby uznać, że do naruszenia wymagań higienicznych i zdrowotnych doszło u producenta mleka nie zaś w obrocie handlowym, np. poprzez przerwanie ciągu chłodniczego. Organ administracji sanitarnej przekroczył również zasadę swobodnej oceny dowodów ( art. 80 kpa) poprzez przyjęcie, iż ustalenia dotyczące środków transportu i wydane w [...] 2003 r. w wyniku tych ustaleń decyzje administracyjne, stanowią podstawę do przyjęcia, iż mający miejsce w lipcu 2003 r. transport mleka, odbywał się w warunkach zgodnych z obowiązującymi wymogami higienicznymi. Dodatkowo wskazać należy, iż również na etapie postępowania międzyinstancyjnego nie umożliwiono stronie- Spółdzielni "A" w S., wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, co zgodnie z treścią art. 81 kpa było warunkiem uznania określonych okoliczności za wykazane, i co jest jednym z podstawowych praw strony w postępowaniu administracyjnym, zagwarantowanym przepisem art. 10 kpa. Jakkolwiek zatem w ocenie Sądu nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skarżącego, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego, przez niewłaściwe zastosowanie przepisów Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 13 stycznia 2003 r. w sprawie maksymalnych pomiarów zanieczyszczeń chemicznych i biologicznych, które mogą znajdować się w żywności, składnikach żywności, dozwolonych substancjach dodatkowych, substancjach pomagających w przetwarzaniu albo na powierzchni żywności ( Dz.U. z dnia 04.03.2003r. Nr 37 poz. 326), to jednakże uznać należy, że w postępowaniu administracyjnym doszło do naruszenia przepisów procesowych. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny, uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, iż narusza ona powołane wyżej przepisy postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik postępowania ( art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30.08.2002 prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) a nawet jak w przypadku naruszenia art. 10 kpa stwarzać podstawę do wznowienia postępowania ( art. 145 § 1 pkt 1 lit b ustawy w związku z art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Orzeczenie zawarte w pkt II wyroku oparto na treści art. 152 ustawy. /-/ M. Kwiecińska /-/ M. Kosewska /-/ B. Sokołowska