II SA/Po 2476/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Stankowski (spr.) Sędziowie: NSA Ewa Makosz – Frymus as. sąd. Danuta Rzyminiak – Owczarczak Protokolant: referent – stażysta Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lutego 2005 r. sprawy ze skargi V. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego o d d a l a s k a r g ę /-/E. Makosz-Frymus /-/J. Stankowski /-/D.Rzyminiak-Owczarczak 4/II SA/Po 2476/02 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...]., nr [...] na podstawie art. 2 ust. 1, 3 i 4, art. 4 ust. 1 w związku z art. 32 ust. 1 i 2 i art. 43 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. z 1998r., nr 64, poz. 414 z późn. zm.) Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie Filia [...]odmówił V. B. pomocy w formie zasiłku celowego na pokrycie zadłużenia energii elektrycznej w wysokości 1005zł. Organ wskazał, że Wnioskodawczyni spełnia ustawowe kryteria dochodowe przyznania zasiłku celowego, lecz świadczenie to nie może być przyznane przede wszystkim z uwagi na posiadane przez V. B. środki własne, które mogą służyć poprawie jej sytuacji oraz dotychczas przyznawane świadczenia. Decyzją z dnia [...]., nr [...], na podstawie art. 2 ust. 1, 3 i 4, art. 4 ust. 1 w związku z art. 32 ust. 1 i 2 i art. 43 ust. 1 i 3 oraz art. 6 ust. 1a ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. z 1998r., nr 64, poz. 414 z późn. zm.) Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie Filia [...]odmówił V. B. przyznania zasiłku celowego na pokrycie zadłużenia czynszowego w wysokości 1861,17zł. Organ wskazał, że pomimo deklaracji Wnioskodawczyni o prowadzeniu osobnego gospodarstwa domowego z konkubentem, opłaty eksploatacyjne naliczane są na trzy osoby, tj. dodatkowo na córkę S.. Ponadto, z uwagi na brak wyrejestrowania działalności gospodarczej należy uznać, że V. B. może nadal ją prowadzić, świadcząc usługi transportu taksówką. Organ zarzucił Wnioskodawczyni brak współpracy z pracownikiem socjalnym i brak korzystania z dostępnych środków zaradzenia swej trudnej sytuacji. Wskazano też na dysproporcje pomiędzy deklarowaną a rzeczywistą sytuacją majątkową, stwierdzoną przez pracownika socjalnego oraz na dotychczasowe świadczenia przyznawane rodzinie V. B.. V. B. wniosła odwołanie od obydwu powyższych decyzji, zarzucając organowi błędne ustalenia faktyczne poprzez uznanie, że opłaty eksploatacyjne za zajmowany lokal są naliczane także za konkubenta Odwołującej się oraz że może ona nadal prowadzić działalność gospodarczą. V. B. wskazała, że z uwagi na brak środków finansowych nie może ona uiścić odpowiednich opłat i wpisu, co uniemożliwia jej zarówno prowadzenie jak i wyrejestrowanie działalności gospodarczej. Odwołująca się poddała też w wątpliwość ustalenia zawarte w wywiadzie, dotyczące faktycznej pomocy udzielanej przez konkubenta rodzinie Odwołującej się. Decyzją z dnia [...]., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżone decyzje na podstawie art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. z 2001r., nr 79, poz. 856 z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa. Organ odwoławczy wskazał na uznaniowy charakter zasiłku celowego i przypomniał zadania instytucji pomocy społecznej. Kolegium zakwestionowało wszystkie zarzuty Odwołującej się dotyczące staranności ustalania przez organ I instancji stanu faktycznego i stwierdziło, że to postawa V. B. utrudniała prowadzenie rzetelnego postępowania, skoro zaprzeczała ona oczywistym faktom stwierdzonym w wywiadzie środowiskowym. Organ podkreślił, że wszystkie dane zawarte w wywiadzie zostały potwierdzone przez Odwołującą się własnoręcznym podpisem, a dotychczasowa pomoc z opieki społecznej i ze strony konkubenta, jak i możliwość prowadzenia działalności gospodarczej przesądzają o tym, że Odwołująca mogłaby, przy dołożeniu należytej staranności, pokryć wskazane przez nią koszty bez korzystania ze świadczeń z pomocy społecznej. W skardze V. B. podniosła te same argumenty co w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało w całości swą dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest bezzasadna. Nie jest sporne w sprawie, że Skarżąca spełniała kryteria dochodowe konieczne do przyznania zasiłku celowego, określone w art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. z 1998r., nr 64, poz. 414 z późn. zm.). Badaniu Sądu podlegały zatem pozostałe warunki przyznania żądanego świadczenia. Zgodnie z art. 32 ust. 1 cytowanej ustawy zasiłek celowy z pomocy społecznej może być przyznany na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej. W dalszej części przepisu ustawodawca wyliczył przykłady takich niezbędnych potrzeb, wskazując że zaliczają się do nich koszty leków i leczenia, remontu mieszkania, opału i odzieży, pobytu dziecka w żłobku lub przedszkolu, koszty pogrzebu, świadczenia konieczne ze względu na straty poniesione w wyniku zdarzenia losowego a także klęski żywiołowej czy ekologicznej. Należało zatem rozstrzygnąć, czy cele , na które Skarżąca żądała przyznania pomocy, mieściły się w pojęciu "niezbędnych potrzeb bytowych". Zdaniem Sądu nie mieści się w tym pojęciu potrzeba uregulowania zadłużenia czynszowego. Niezbędna potrzeba bytowa to potrzeba, której niezaspokojenie narazi na niebezpieczeństwo samą egzystencję wnioskodawcy lub jego rodziny, a także ich podstawowe potrzeby, których niezaspokojenie urągałoby godności człowieka. Biorąc pod uwagę treść bardzo licznych próśb kierowanych do organów pomocy społecznej i ich dramatyczny niekiedy wydźwięk należy uznać, że potrzeba Skarżącej dotycząca uregulowania zadłużenia czynszowego nie jest niezbędną bytową potrzebą w rozumieniu art. 32 ust. 1. Pogląd ten został wyrażony również w dotychczasowym orzecznictwie – por. wyrok NSA z 18 lutego 1998r., sygn. I SA 1174/97 oraz wyrok NSA z dnia 15 października 1996r., sygn. SA/Ka 2772/95. Z tego też powodu za słuszną należy uznać decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie Filia [...]z dnia [...]., nr [...] i dotyczącą jej odpowiednią część zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego Odnosząc się do zarzutów dotyczących nieprzyznania zasiłku celowego na pokrycie zadłużenia energii elektrycznej należy wskazać na charakter takich decyzji organów pomocy społecznej. Decyzja w sprawie przyznania zasiłku celowego ma charakter uznaniowy, co oznacza, że kognicji sądu podlega nie zasadność jej wydania lecz jedynie kwestia ewentualnego przekroczenia przez organ granic uznania. Uznanie zmusza do załatwienia sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwianiu sprawy, ale nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela. Akt uznaniowy nie może naruszać celu samego uznania, przepisów ogólnych ani praw i wolności obywatelskich danej osoby. Cele uznania w przedmiotowej sprawie są wyrażone w art. 2 ustawy o pomocy społecznej a także w art. 7 i 77 kpa. Należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie granice uznania administracyjnego nie zostały przekroczone przez żaden z organów orzekających. Argumentacja wyrażona w uzasadnieniach decyzji, dotycząca braku odpowiedniej współpracy Skarżącej z pracownikami pomocy społecznej oraz jej roszczeniowej postawy znajduje zdaniem Sądu uzasadnienie w aktach sprawy i mogła stanowić powód wydania decyzji odmownej. Nie można uznać za przekonujące zarzutów kwestionujących dane zawarte w wywiadzie środowiskowym, skoro informacje te zostały potwierdzone własnoręcznym podpisem Skarżącej. Okoliczności, że organy administracji nie dały wiary tej argumentacji nie można w żadnym razie potraktować jako przekroczenia granic uznania. Wobec powyższego, zgodnie z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), orzeczono jak w sentencji. /-/E. Makosz-Frymus /-/J. Stankowski /-/D.Rzyminiak-Owczarczak KB/