II SA/Po 248/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Szaniecka Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 07 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi Z. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) nr (...) w przedmiocie zasiłku celowego; oddala skargę Prezydent Miasta G. decyzją z dnia (...) października 2011 r. nr (...), wydaną na podstawie art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kpa) odmówił Z. B. przyznania pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na pokrycie rachunku czynszowego. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, iż Z. B. w dniu (...) października 2010 r., zwrócił się do organu z prośbą o przyznanie zasiłku celowego między innymi na dofinansowanie do zapłacenia rachunku za czynsz na kwotę (...) zł. Przeprowadzona w dniu (...) października 2010 r. aktualizacja wywiadu środowiskowego wskazała, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i córką, nie pracuje zawodowo, jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba poszukująca pracy. Do dnia (...) lipca 2010 r. posiadał orzeczoną niepełnosprawność w stopniu umiarkowanym, obecnie posada orzeczony lekki stopień niepełnosprawności. Jego żona jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy bez prawa do zasiłku, choruje (leczy się w poradni rodzinnej) i ma orzeczony lekki stopień niepełnosprawności. Aktualny dochód rodziny - na który składa się: zasiłek rodzinny, dodatek czynszowy (przyznany w wysokości (...) zł do maja do końca października 2010 r.) i zasiłek okresowy, wynosił łącznie (...) ,- zł. Dochód ten nie przekracza ustawowego kryterium dochodowego wynoszącego (...),- zł dla trzyosobowej rodziny. Organ wskazał dodatkowo, iż rodzinie wnioskodawcy odrębną decyzją przyznano pomoc w formie zasiłków celowych w okresie od października do listopada 2010 r. w kwocie (...) zł na dofinansowanie kosztów leczenia, żywności, art. chemicznych i przemysłowych oraz środków czystości i higienicznych, zakup odzieży oraz dofinansowanie do opłaty za gaz wodę i energię. Rodzina korzysta również z zasiłku okresowego w wysokości (...) zł miesięcznie. Mając na względzie powyższe ustalenia, oraz fakt, iż pomoc społeczna nie służy zaspakajaniu wszelkich potrzeb życiowych osób potrzebujących i nie może stanowić stałego źródła utrzymania, organ orzekł o odmowie przyznania wnioskowanego zasiłku. Odwołanie od powyższe decyzji wniósł Z. B. Powołał się na ciężką sytuację materialną, w której znajduje się jego rodzina. Podniósł również, iż w swoim wniosku z dnia (...) października 2010 r. zwrócił się o pomoc finansową na zapłacenie rachunku za czynsz (w wysokości (...) zł) ale także rachunku za energię elektryczną (w kwocie (...) zł). Wyjaśnił, iż aby nie dopuścić do zadłużenia mieszkania i nie utracić z tego powodu otrzymywanego dodatku mieszkaniowego, na bieżąco opłaca należności związane z utrzymaniem mieszkania, co robi kosztem zaspokojenia innych niezbędnych potrzeb jego rodziny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia (...) lutego 2011 r. nr (...), na podstawie art. 127 § 2 oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium zaznaczyło, iż skarżącemu przyznano dodatek czynszowy w wysokości (...) zł, który pokrywa należności z tytułu czynszu. Kwota (...) zł, do której zapłacenia z tytułu wzrostu czynszu skarżący jest zobowiązany, nie jest kwotą, która przekracza jego możliwości finansowe lub ograniczy w znaczący i bardzo istotny sposób możliwości funkcjonowania jego gospodarstwa domowego. Organ podkreślił, mając na uwadze wieloletnią praktykę znacznego wspierania rodziny skarżącego, iż organ I instancji miał prawo przyznać pomoc w takiej wielkości, na jaką pozwalają mu jego środki finansowe i nie jest zobligowany do refundacji wszystkich potrzeb zgłaszanych przez wnioskodawcę. Pomoc udzielona wnioskodawcy w okresie wrzesień – październik 2010 r. wyniosła (...),-zł. Z. B. wniósł skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, wskazując na ciężką sytuację życiową w jakiej się znajduje i powtarzając argumentację zawartą w swoim odwołaniu od decyzji organu I instancji. Skarżący wniósł o uchylenie decyzji wydanych w obu instancjach oraz o przyznanie mu wnioskowanego zasiłku celowego na zapłacenie rachunku za energii elektrycznej i rachunku czynszowego za październik 2010 r., zasiłku celowego na refundację kosztów leczenia oraz zasiłku celowego na zapłacenie rachunków za zużycie wody. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o jej oddalenie dodatkowo wyjaśniając, iż zaskarżona decyzja organu I instancji dotyczyła wyłącznie odmowy przyznania pomocy finansowej na dopłacenie kwoty (...) zł do pełnej kwoty czynszu poza częścią regulowaną w ramach dodatku mieszkaniowego. Z tej przyczyny, podnoszone w skardze argumenty dotyczące zasiłków celowych na zaspokojenie innych potrzeb nie mają znaczenia w rozpatrywanej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Skarga okazała się niezasadna. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie w pierwszej kolejności należy wskazać, że w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sąd dokonuje kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany jej zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to konieczność dokonania przez sąd oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony. Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest kwestia odmowy przyznania skarżącemu pomocy finansowej w formie zasiłku celowego w wysokości (...) zł na refundację dopłaty do rachunku czynszowego. Poza rozważaniami organów administracji oraz Sądu pozostaje tym samym kwestia sytuacji życiowej, w jakiej rodzina skarżącego znajduje się oraz wysokości uzyskiwanej przez skarżącego pomocy z przeznaczeniem na inne, niż dopłata do czynszu, cele. Jak wynika z akt sprawy wniosek skarżącego z dnia (...) października 2010 r. o przyznanie zasiłku celowego na zapłatę rachunku energetycznego; z dnia (...) października 2010 r. o przyznanie zasiłku celowego na zakup artykułów spożywczych, chemicznych, przemysłowych, środków czystości i higieny oraz zrealizowanie recept lekarskich i refundację kosztów leczenia; z dnia (...) września 2010 r. o przyznanie zasiłku celowego na zapłatę rachunku za wodę; z dnia (...) października 2010 r. na przyznanie zasiłki celowego na zapłacenie rachunku za zużycie gazu; z dnia (...) października 2010 r. na przyznanie zasiłku celowego na zrealizowanie recepty lekarskiej zostały zrealizowane odrębną decyzją Prezydenta Miasta Gniezna z dnia (...) października 2010 r. nr (...), którą przyznano wnioskodawcy pomoc finansową na powyższe cele. Materialnoprawną podstawą wydanej w sprawie decyzji są przepisy ustawy o pomocy społecznej. W myśl art. 39 ust.1 i 2 powyższej ustawy zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności może być przyznany na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów, napraw w mieszkaniu, kosztów leczenia, kosztów pogrzebu. Tym samym rozpatrując wniosek o przyznanie pomocy organ musi kierować się ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 3 ustawy o pomocy społecznej, a więc koniecznością dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, o ile potrzeby te odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Pomoc społeczna stanowi bowiem instytucję polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 powyższej ustawy). Tak więc warunkiem korzystania z pomocy społecznej jest w pierwszej kolejności ustalenie, że jej udzielenie nastąpiło w ściśle określonym celu, jakim jest przezwyciężenie trudnej sytuacji życiowej a następnie stwierdzenie, że udzielenie pomocy jest konieczne z uwagi na fakt, iż osoba wnioskująca nie może własnymi zasobami i możliwościami przezwyciężyć trudnej sytuacji, w jakiej się znalazła. Z powyższego wynika, że pomoc społeczna powinna zostać udzielona dopiero wtedy, gdy jednostka w sytuacji kryzysowej przestaje być samowystarczalna. Ustawodawca nie definiuje z oczywistych względów pojęcia "trudnych sytuacji życiowych", podaje jedynie najczęstsze powody ich powstawania (art. 7 ustawy o pomocy społecznej). Tym samym ocena zaistnienia tej przesłanki należy do organów pomocy społecznej, bowiem przepisy prawa przewidują uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, a to zgodnie z zasadą art. 7 kpa, nakłada na organy obowiązek załatwienia sprawy w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny oraz nie przekracza to możliwości organu wynikających z przyznanych mu środków. Odnosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy, wskazać należy, że organy pomocy społecznej prawidłowo odmówiły skarżącemu przyznania żądanej pomocy finansowej. Należy zgodzić się bowiem z organami pomocy społecznej, iż mając na uwadze cel, na który ma być przyznany zasiłek, oraz wobec przyznanego skarżącemu w odrębnym postępowaniu dodatku mieszkaniowego w wysokości (...) zł, który w większości pokrywa należności z tytułu czynszu, wniosek skarżącego nie zasługiwał na uwzględnienie. Kolegium słusznie wskazało, iż organy pomocy społecznej czynnie wspierają skarżącego w jego trudnej sytuacji życiowej, w tym również w ponoszeniu kosztów związanych z zaspokajaniem jego potrzeb mieszkaniowych w drodze przyznania dodatku mieszkaniowego na okres od maja do października 2010 r. Kwota przyznanego miesięcznie dodatku niemalże w całości pokrywa należność czynszową w wysokości (...) zł miesięcznie. Sąd podziela również stanowisko organu odwoławczego, iż samodzielne uregulowanie przedmiotowej dopłaty do czynszu nie spowoduje znaczącego i istotnego ograniczania funkcjonowania jego gospodarstwa domowego, zwłaszcza, że skarżący oprócz otrzymywanego dodatku mieszkaniowego, zasiłku okresowego oraz rodzinnego otrzymał dodatkową pomocy w postaci zasiłków na zaspokojenie innych podstawowych potrzeb bytowych (w miesiącu październiku i listopadzie 2010 r. w wysokości (...) zł). W tym samym okresie skarżący został także objęty pomocą w postaci zasiłku okresowego w wysokości (...) zł miesięcznie. Właściwe organy pomocy społecznej wspomagają więc skarżącego, zapewniając mu środki na zaspokojenie niezbędnych potrzeb. W rozpatrywanej sprawie przyczyną odmowy przyznania zasiłku była ocena sytuacji życiowej strony wnioskującej, ocena charakteru wnioskowanej potrzeby, ograniczone możliwości płatnicze ośrodka oraz systematyczne korzystanie przez skarżącego z pomocy społecznej. Kontrolując niniejszą sprawę Sąd nie stwierdził, aby zaskarżone decyzje naruszały przepisy ustawy o pomocy społecznej. Nie stwierdzono również naruszenia przepisów kpa w sposób, który miałby wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ II instancji w sposób dostateczny wykazał, iż okoliczności te podlegały ocenie w ramach przeprowadzonego postępowania, a przytoczona w zaskarżonej decyzji argumentacja odmowy przyznania zasiłku nakazuje uznać, iż jej uzasadnienie spełnia wymogi określone art. 107 §3 kpa. Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.