II SA/Po 252/25

Dnia 12 czerwca 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak – Owczarczak Asesor WSA Paweł Daniel (spr.) po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 czerwca 2025 roku sprawy ze skargi V. M. na postanowienie Inne z dnia 3 lutego 2025 r., nr [...], postępowanie [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę Decyzją z dnia 28 lutego 2024 r., nr sprawy [...] (postępowanie [...]) Zakład Ubezpieczeń Społecznych uchylił V. M. przyznane informacją z dnia 07 lipca 2022 r. prawo do rodzinnego kapitału opiekuńczego. W dniu 16 sierpnia 2024 r. skarżąca złożyła odwołanie od powyższej decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji ZUS o odmowie przyznania prawa do rodzinnego kapitału opiekuńczego. Postanowieniem z dnia 3 lutego 2025 r nr Inne odmówił przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Postanowieniem z dnia 3 lutego 2025 r. organ stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, iz Skarżąca złożyła odwołanie po upływie 14 dni od otrzymania zaskarżonej decyzji. Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła V. M. zarzucając naruszenie: art. 7 i 45 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 6, art. 7, art. 8 § 1 i 2, art. 15, art. 19, art. 58, art. 75 § 1, art. 77 § art. 79, art. 79a, art. 136 § 1 K.p.a., art. 13a ust. 4 i 5, art. 23 ust. 1, 1a, 1b ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2024 r., poz. 421) oraz art. 17 ust. 2 pkt. 2 ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych (Dz.U. 1982 nr 31 poz. 214 z późn. zm., dalej w skrócie "p.u.p"). Wskazując na powyższe Skarżąca wniosła o zobowiązanie Inne do przywrócenia terminu do wniesienia odowłania, zobowiązanie organu do wznowienia postępowania oraz stwierdzenie, że postepowanie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W uzasadnieniu skargi Skarżąca opisała przebieg dotychczasowego postępowania wskazując, iż nie zgadza się z ustaleniami organu, że nie była uprawniona do pobierania świadczenia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powtarzając w ślad za decyzją, że wniesienie odwołania było możliwe w terminie a proces ustalania statusu “[...]" nie stanowi nieusuwalnej przyczyny uniemożliwiającej wniesienie odwołania. W piśmie z dnia 13 maja 2025 r. Skarżąca ustosunkowując się do odpowiedzi na skargę podniosła, iż posiada ciągłość uprawnień wynikających ze statusu [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zaznaczenia wymaga, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz.935 zwanej dalej: "P.p.s.a.".) Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, a z takim mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 P.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Przedmiotem tak rozumianej kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Inne o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania ma charakter wyłącznie procesowy i nie rozstrzyga merytorycznie sprawy. Tym samym zakres kontroli sądowej mającej za przedmiot takie postanowienie ogranicza się do analizy prawidłowości zastosowania przez organ odwoławczy art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie: Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej jako: "K.p.a."), który stanowił podstawę prawną zaskarżonego postanowienia. Z tych też względów Sąd rozpoznając niniejszą sprawę nie jest uprawniony do wypowiadania się w kwestii ciągłości statusu [...] Skarżącej i jej dzieci. Dlatego też wszelka argumentacja i zarzuty skargi w tym zakresie nie mogły zostać omówione i uwzględnione. Powyższe może stanowić podstawę wznowienia postępowania o co Skarżąca wnioskowała w piśmie z dnia 16 sierpnia 2024 r. Jednakże podkreślić należy, iż kwestia wszczęcia i prowadzenia postępowania wznowieniowego, pomimo oczekiwań Skarżącej w tym zakresie, nie może być przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie. Przechodząc do meritum niniejszej sprawy wskazać należy, iż zgodnie z brzmieniem art. 58 K.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). O przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia (art. 59 § 2 K.p.a.). Instytucja przywrócenia terminu ma na celu zapewnienie jednostce ochrony przed ujemnymi skutkami niedopełnienia w terminie określonej czynności procesowej. Umożliwia ona podmiotowi, który z przyczyn przez niego niezawinionych nie dotrzymał terminu do dokonania określonej czynności procesowej, skuteczne jej dokonanie. Jednocześnie podkreślić trzeba, że ma ona charakter wyjątkowy ponieważ stanowi odstępstwo od zasady trwałości decyzji ostatecznej i pewności obrotu. Warunkiem przywrócenia terminu jest łączne spełnienie czterech przesłanek. Po pierwsze, zainteresowany złożył prośbę (wniosek) o przywrócenie terminu. Po drugie, prośba o przywrócenie terminu została złożona w ustawowym terminie. Po trzecie, uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego podmiotu i brak winy zostanie przez niego uprawdopodobniony. Po czwarte, jednocześnie ze złożeniem prośby o przywrócenie terminu wnioskodawca powinien dopełnić czynności, dla której określony był termin. Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest to, czy Skarżąca uprawdopodobniła okoliczność, że nie ponosi winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, nie dającym pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Przy ocenie braku winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy, nie jest wobec tego możliwe, gdy strona dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa. O braku winy można mówić tylko wówczas gdy zainteresowany podmiot nie mógł usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu jest dopuszczalne jedynie w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie. W niniejszej sprawie Skarżąca jako okoliczność wskazującą na brak winy w uchybieniu terminu wskazała fakt "długotrwałego procesu ustalania przyczyn błędów w rejestrze PESEL i Rejestrze prowadzonym przez Komendanta Głównego Straży Granicznej". W ocenie Sądu podana przez Skarżącą okoliczność nie wskazuje na brak winy Skarżącej. Wręcz przeciwnie w okresie oczekiwania na odpowiedź od Burmistrza Miasta i Gminy P. Skarżąca wysyłała i otrzymywała korespondencję, a więc nie było przeszkód do wniesienia środka zaskarżenia. Natomiast kwestia sprostowania czy poprawienia wpisów w odpowiednich rejestrach mogło stanowić element postępowania dowodowego w postępowaniu odwoławczym. Odnosząc się do wniosków dowodowych złożonych w skardze jak i w piśmie z dnia 13 maja 2025 r. wskazać należy, iż w postępowaniu przed sądami administracyjnymi możliwe jest przeprowadzenie jedynie dowodu z dokumentu, co wprost wynika z treści art. 106 § 3 P.p.s.a. Przywołany przepis stanowi, że sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Złożone w sprawie wnioski dowodowe dotyczą prawidłowości uznania, iż Skarżąca i jej dzieci posiadali nieprzerwanie status [...], a więc okoliczności związane z meritum sprawy. Natomiast przedmiotem kontroli niniejszej sprawy jest postanowienie wpadkowe, w którym to organ nie orzekał o przyznaniu czy też nie świadczenia wychowawczego. Tym samym wszelka dokumentacja przedstawiona przez stronę, a odnosząca się do kwestii statusu [...] nie dotyczy kontrolowanego w sprawie postanowienia. Ponadto część wniosków dotyczy dokumentacji znajdującej się już w aktach administracyjnych sprawy i z tych też względów przeprowadzenie dowodów w tym zakresie uznać należy za zbędne. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił.