II SA/Po 254/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 czerwca 2011r. wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi M. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia środka odwoławczego postanawia 1. ustanowić dla M. K. adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka, 2. odmówić M. K. zwolnienia od kosztów sądowych. /-/ K. Witkowicz-Grochowska Skarżący M. K. wniósł o przyznanie prawa pomocy w całkowitym zakresie (k. 22 akt sąd.). Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej p.p.s.a.) strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Taki szczególny przepis to art. 239 pkt 1 a) p.p.s.a., zgodnie z którym nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Stąd podmioty wnoszące skargi na orzeczenia organów administracyjnych w sprawie zasiłku celowego, z mocy prawa, nie mają obowiązku uiszczania kosztów sądowych w zakresie opłat sądowych i wydatków (art. 211 - art. 213 p.p.s.a.). Ustawowym zwolnieniem od kosztów sądowych objęte są również sprawy dotyczące umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie przyznania pomocy finansowej w formie zasiłku celowego. Wobec powyższego skarżący zwolniony jest na mocy ustawy z obowiązku poniesienia kosztów sądowych związanych z jego udziałem w niniejszej sprawie (art. 239 pkt 1a p.p.s.a.). Wyjaśnić należy, że przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych pozostaje aktualne jedynie w sytuacji, gdy na podmiocie występującym z takim żądaniem ciąży obowiązek uiszczenia tych kosztów. Nie ma interesu prawnego w domaganiu się zwolnienia od kosztów sądowym osoba, która nie ma obowiązku ich uiszczenia. W takiej sytuacji zwolnienie od kosztów sądowych w drodze postanowienia nie może być przyznane i w konsekwencji należy oddalić wniosek w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (art. 258 §2 pkt 7 p.p.s.a.), gdyż żądanie obejmujące wydanie orzeczenia o zwolnieniu od kosztów sądowych jest bezprzedmiotowe. Wnioskodawca złożył także wniosek o ustanowienie adwokata, który należało rozpoznać merytorycznie w oparciu o jego sytuację majątkową, rodzinną i finansową. We wniosku o prawo pomocy złożonym na urzędowym formularzu PPF skarżący oświadczył, że jest inwalidą II grupy i jedynym źródłem jego utrzymania jest emerytura w wysokości [...] zł brutto, co daje kwotę [...] netto miesięcznie. Podał, że jest osobą samotną i samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Wnioskodawca oświadczył, że jest współwłaścicielem domu bez prądu, gazu i wody, który jest zajęty przez komornika. Nadto posiada mieszkanie o powierzchni [...] m², w którym mieszka sam. Oświadczył, że nie posiada środków na żywność i lekarstwa, pożycza pieniądze od ludzi. Wnioskodawca podał, że spłaca zadłużenie z tytułu pożyczki w wysokości 500 zł, komornik potrąca mu 225 zł, a za prąd i gaz płaci 200 zł. Zgodnie z dyspozycją art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznych swoich wydatkach bieżącego utrzymania. Oznacza to, że prawo pomocy ma charakter szczególny i wyjątkowy, a skorzystać z tego uprawnienia mogą jedynie osoby w rzeczywiście ciężkiej sytuacji finansowej, pozbawione majątku, stałego miesięcznego dochodu lub uzyskujące go w takiej wysokości, że nie są w stanie uiścić wszystkich należności wymaganych w toku postępowania sądowoadministracyjnego (bezrobotni, emeryci, renciści, osoby samotnie wychowujące dzieci). Z przedłożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym, finansowym i dochodach wynika, że sytuacja skarżącego pozwala na przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Utrzymuje się bowiem z emerytury, której wysokość nie pozwala na poczynienie oszczędności celem ich przeznaczenia na pokrycie wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru. Dochód ten nie pozwala na pokrycie wszystkich niezbędnych potrzeby koniecznego utrzymania. Zwraca się więc o pomoc finansową do Państwa. Nadto zobowiązany jest do spłaty zaległości finansowych. Posiadane mieszkanie przeznacza na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych i nie wskazał, by przynosiło mu ono jakieś dodatkowe dochody. W tym stanie rzeczy przyjąć należy, że wnioskodawca nie ma możliwości wygospodarowania środków na pokrycie wolnorynkowego wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru. Należało, zatem uwzględnić wniosek o prawo pomocy w tym zakresie. Podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 249 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli okaże się, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć. Na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 i art. 246 §1 pkt 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w postanowieniu. /-/ K. Witkowicz-Grochowska