II SA/Po 2541/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędzia NSA Stanisław Małek /spr./ Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Protokolant sekr.sąd. Dobrosława Sobczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2005 r. sprawy ze skargi I.T. na decyzję Wojewody z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...]r. Nr [...] w punkcie III, II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej kwotę 270 zł (dwieście siedemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ W.Batorowicz /-/ E.Podrazik /-/ St.Małek Prezydent Miasta decyzją z dnia [...]r. na podstawie art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 2, art. 139, art. 140 ust. 1 i 2, art. 141 ust. 4, art. 142 w związku z art. 4 pkt 9 b1, art. 216, art. 217 ust. 2 i art. 227 ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2000 r. Nr 46 poz. 543 ze zm.) orzekł o zwrocie na rzecz M.G., W.P.G., B.A.G., E.K.G., R.G., B.M., M.G., M.O., B.G., P.G.N. oraz na rzecz nieznanej z miejsca pobytu I.T., w imieniu której działa kurator A.M., w odpowiednich udziałach - części nieruchomości z księgi wieczystej Kw nr [...] położoną w P., oznaczoną w ewidencji gruntów obręb S., arkusz mapy 14, działka nr [...] o powierzchni [...]m2. Wskazano, że Skarb Państwa (Zarząd Dróg i Mostów w P.) na podstawie umowy sprzedaży zawartej w oparciu o art. 6 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974 r. Nr 10 poz. 74) nabył przedmiotową nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] z przeznaczeniem "pod komunikację oraz zieleń towarzyszącą". Aktualnie działka nr [...] stanowi własność Miasta P. Ustalono, że na części nieruchomości wybudowano drogę dla nieruchomości położonych przy niej, jako jedyny dostęp do drogi publicznej (ulica [...]). Pozostała część nieruchomości nie została wykorzystana na komunikację oraz pod zieleń. W związku z tym ustaleniem sporządzono projekt podziału działki nr [...]. W wyniku tego podziału powstała działka nr [...] o powierzchni [...]m2 zabudowana drogą oraz działka nr [...] o powierzchni [...]m2, na której nie zrealizowano celu określonego w umowie sprzedaży. Mając na względzie poczynione ustalenia Prezydent Miasta zobowiązał wskazane osoby, na rzecz których następuje zwrot nieruchomości do wpłacenia odpowiednich do posiadanych udziałów kwot odszkodowania, a w punkcie III-im decyzji odmówił zwrotu działki nr [...]. Odwołania wnieśli A.M. - kurator I.T. oraz B.G., M.G., W.P.G., B.A.G., E.K.G., M.O. i B.M., kwestionując rozstrzygnięcie zawarte pod punktem III-im decyzji. Odwołujący wskazali, iż kwestionowana decyzja nie zawiera dokładnych ustaleń, które precyzowałyby cel wywłaszczenia (nabycia). Wojewoda zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji zawartą w punkcie III-im. Organ odwoławczy podzielił argumentację kwestionowanej decyzji. Podał, iż w północnej części działki nr [...] przebiega droga dojazdowa do posesji nr [...] przy ul. [...]. Po stronie południowej drogi, usytuowany jest parking samochodowy. Pozostała część działki stanowi ugór porośnięty samosiejkami. Organ odwoławczy uznał, że kwestionowana decyzja jest zgodna z prawem. Skargę wniosła I.T., w imieniu której występuje kurator A.M., domagając się uchylenia decyzji organu odwoławczego oraz decyzji organu pierwszej instancji w punkcie III-im. Skarżąca zarzuciła, iż w toku postępowania nie dokonano dokładnych ustaleń, co do celu wywłaszczenia (nabycia) nieruchomości, poprzestając jedynie na ogólnikowym określeniu zawartym w umowie sprzedaży. Nie wskazano także statusu prawnego przedmiotowej drogi. Okoliczność ta miała istotne znaczenie, skoro tylko budowa drogi publicznej mogła być zgodna z przyjętym celem wywłaszczenia. Należało zatem odnieść się do przepisów ustawy o drogach publicznych (Dz.U. z 2000 r. Nr 71 poz. 838 ze zm.), które określają kategorie dróg publicznych, odróżniając je od dróg wewnętrznych. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Sąd administracyjny, nie będąc związany granicami skargi zważył, co następuje: W orzecznictwie sądowo-administracyjnym utrwalony jest pogląd, iż w postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości - prezydent miasta na prawach powiatu jako organ wykonawczy miasta i reprezentujący je na zewnątrz oraz także jako pracownik urzędu miasta, a jednocześnie sprawujący funkcję starosty, podlega wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 i 4 kpa. W konsekwencji wyłącza to możliwość upoważnienia przez prezydenta miasta na prawach powiatu do załatwienia tej sprawy (zwrot wywłaszczonej nieruchomości) jego zastępców i pozostałych pracowników urzędu miasta. Wyłączenie osoby prezydenta miasta od udziału w postępowaniu czyni organ wykonawczy gminy niewładnym do działania i załatwienia sprawy. W takiej sytuacji odpowiednie zastosowanie znajduje przepis art. 26 § 2 i 3 kpa (uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 19 maja 2003 r., opublikowana ONSA 2003 r. Nr 4 poz. 115). Z niekwestionowanych ustaleń dokonanych w rozpatrywanej sprawie wynika, iż nieruchomość będąca przedmiotem żądania zwrotu (działka nr [...], arkusz mapy 14, obręb S. Kw nr [...]) jest własnością Miasta P. (własność komunalna). W świetle powyższej uchwały uznać należy, iż Prezydent Miasta jako prezydent miasta na prawach powiatu nie był uprawniony do wydania decyzji w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Sprawa w toku dalszego postępowania będzie podlegała więc załatwieniu przez organ wyższego stopnia nad prezydentem miasta (w tym przypadku przez wojewodę), przy czym organ ten będzie mógł wyznaczyć do załatwienia sprawy inny podległy sobie organ. Mając na względzie przytoczone wyżej argumenty na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 b ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) w związku z art. 145 § 1 pkt 3 kpa orzeczono jak w sentencji wyroku. Orzeczenie o zwrocie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego oparte jest na przepisie art. 200 powołanej ustawy. Rozstrzygniecie zawarte pod punktem III-im traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku. /-/ W.Batorowicz /-/ E.Podrazik /-/ St.Małek MK