II SA/Po 2545/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski Sędziowie: NSA Ewa Makosz-Frymus WSA Bożena Popowska (spr.) Protokolant: referent-stażysta Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 03 lutego 2005 r. sprawy ze skargi J.P. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r. nr [...], 2. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego J. P. kwotę 10 /dziesięć/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. /-/B. Popowska /-/J. Stankowski /-/E. Makosz-Frymus MW Decyzją z dnia [...]r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, umorzył postępowanie administracyjne w sprawie z wniosku J. P. "o przyznanie dodatku kombatanckiego i wydanie legitymacji kombatanckiej na podstawie przyznania odszkodowania z "Fundacji P.-N. P.". Jako podstawę prawną organ wskazał art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002 r., Nr 42, poz. 371) oraz art. 105 § 1 kpa. Według przedstawionych w uzasadnieniu decyzji ustaleń, J. P. złożył przedmiotowy wniosek dnia [...].05.2002 r., a zatem przekroczony został termin wskazany na składanie wniosków o przyznanie uprawnień kombatanckich w art. 22 ust. 3 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Organ stwierdził, iż przekroczenie terminu ustawowego powoduje bezskuteczność czynności procesowej, czyli wniosku. W konsekwencji postępowanie przed organem stało się bezprzedmiotowe. Pouczony o złożeniu środka zaskarżenia, J. .P. wniósł w przypisanym terminie o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu powołał się na to, że nie mógł złożyć wniosku wcześniej albowiem nie posiadał decyzji z "Fundacji P.-N. P.". Ponadto J. P. twierdził, że w ustawie z 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego nie ma mowy o terminie składania wniosków i wystawiania legitymacji. Decyzją z dnia [...] r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy własną wcześniejszą decyzję, podnosząc te same argumenty co w pierwszej decyzji. Organ pouczył skarżącego o przysługującym mu prawie złożenia skargi do NSA. J. P. wniósł w przypisanym terminie do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. W uzasadnieniu skargi, skarżący przytoczył argumenty przedstawione w odwołaniu od decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r. Orzekający w sprawie organ wniósł o oddalenie skargi z przyczyn przedstawionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto organ podał, że rozstrzygnięcie Fundacji P.-N. P. nie jest wiążące dla organu, albowiem Fundacja kieruje się własnymi wewnętrznymi przepisami, a nie przepisami cytowanej ustawy. Sąd zważył co następuje: Zasady przyznawania uprawnień kombatanckich, o które wnosił skarżący, normuje ustawa z dnia 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tj. Dz. U. z 2002 r., Nr 42, poz. 371 ze zm.). Ustawa ta określa krąg osób uprawnionych, przedmiot uprawnień oraz tryb postępowania w sprawach z wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich. W toku rozpatrywania przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów sprawy z wniosku J.P. złożonego w dniu [...].05.2002 r. o przyznanie dodatku kombatanckiego i wydanie legitymacji kombatanckiej oraz wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, obowiązywał art. 22 ust. 3 określający termin składania wniosków w sprawie o przyznanie uprawnień kombatanckich do dnia 31.12.1998 r. przez osoby zamieszkałe na stałe w Polsce, a do dnia 31.12.1999 r. przez osoby zamieszkałe poza granicami Polski (przepis wprowadzony nowelą z dnia 25.04.1997 r. Dz. U. Nr 68, poz. 436, zmieniony nowelą z dnia 6.02.1998 r. Dz. U. Nr 37, poz. 204). Rozpatrując oba wnioski, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób represjonowanych nie badał przesłanek materialno-prawnych rozstrzygnięcia we w/w sprawie, tylko uwzględnił fakt przekroczenia ustawowego terminu do składania wniosków o świadczenie pieniężne. Termin ten, jako termin prawa materialnego jest terminem nieprzywracalnym. Jego uchybienie powoduje nieskuteczność czynności procesowej, a wszczęte postępowanie administracyjne podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe (wyrok NSA Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie z dni 1.08.2001 r. sygn. akt SA/Rz 927/01). Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji Sąd uwzględnił wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15.04.2003 r. (Sygn. akt SK 4/02), w którym art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. 1997, Nr 142, poz. 950 ze zm.) uznano za niezgodny z art. 2 i art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Następstwem powyższego orzeczenia jest utrata mocy obowiązującej przez wymieniony przepis, stwierdzona w obwieszczeni przewodniczącego Trybunału Konstytucyjnego ogłoszonym w Dz. U. z 2003 r., Nr 72, poz. 658. Należy zatem uwzględnić, że w dacie rozpatrywania sprawy przez Sąd, wskazany przepis, który był materialno-prawną podstawą utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji jak i decyzji wcześniejszej o umorzeniu postępowania, nie obowiązuje. Oznacza to, że przepis ten nie może być uznany za prawidłową podstawę prawną wydanych decyzji administracyjnych. Decyzja administracyjna jest prawidłowa, jeżeli łącznie spełnia dwa warunki: jest zgodna z normami materialnego prawa administracyjnego i została wydana zgodnie z normami procesowego prawa administracyjnego (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, W-wa 2002, str. 617). W powyższej sytuacji zastosowanie znajduje art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 - dalej zwanej upsa). Cyt. przepis nakazuje Sądowi uchylić decyzję w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Jedną z podstaw wznowienia postępowania administracyjnego normuje art. 145 a § 1 kpa. Jest nią orzeczenie przez Trybunał Konstytucyjny o niezgodności aktu normatywnego, na podstawie którego wydana została decyzja, z Konstytucją. Cyt. przepis doczekał się wielu orzeczeń NSA. Zgodnie z wyrokiem z dnia 29.09.1999 r. "Stwierdzona przez Trybuna ł Konstytucyjny już po wydaniu decyzji utrata w określonym zakresie mocy obowiązującej przepisów stanowiących jej podstawę prawną musi być kwestionowana jako wadliwość dająca podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego zgodnie z przepisem art. 145 a § 1 kpa" (sygn. akt I SA/Łd 1327/97). Skoro zatem okoliczność stwierdzona przez Trybunał Konstytucyjny o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją na podstawie którego została wydana decyzja, jest podstawą do wznowienia postępowania administracyjnego (przesłanką wznowieniową), to taka regulacja prawna uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji przez Sąd (vide wyrok NSA z dnia 16.07.1999 r., Sygn. SA 1240/99). W niniejszej sprawie zastosowanie znajduje też art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dla końcowego załatwienia sprawy niezbędne jest zastosowanie środków nie tyko wobec zaskarżonej decyzji ale i wobec decyzji wcześniejszej Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, tj. decyzji z dnia [...]r. W tej sytuacji na podstawie art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. b upsa, w związku z art. 97 § 1 przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie 200 upsa. Rozstrzygnięcie kwestii wykonalności zaskarżonej decyzji jest na podstawie art. 152 upsa bezprzedmiotowe. W trakcie ponownego rozpatrywania sprawy konieczne będzie dokonanie ustaleń niezbędnych do wydania decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty. /-/ B. Popowska /-/ J. Stankowski /-/ E. Makosz-Frymus MW