II SA/Po 255/25

Dnia 12 czerwca 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak – Owczarczak Asesor WSA Paweł Daniel (spr.) po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 czerwca 2025 roku sprawy ze skargi V. M. na postanowienie Inne z dnia 3 lutego 2025 r., nr [...], postępowanie [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę Decyzją z dnia 6 marca 2024 r., nr sprawy [...] (postępowanie [...]) Zakład Ubezpieczeń Społecznych uchylił V. M. przyznane informacją z dnia 11 lipca 2022 r. świadczenie wychowawcze na D. M. za okres od 1 października 2022 r. do 30 maja 2023 r.. W dniu 16 sierpnia 2024 r. Skarżąca złożyła odwołanie od powyższej decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Postanowieniem z dnia 3 lutegi 2024 r., Inne odmówił przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Postanowieniem z dnia 3 lutego 2025 r., organ stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, iz Skarżąca złożyła odwołanie po upływie 14 dni od otrzymania zaskarżonej decyzji. Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła V. M. zarzucając naruszenie: art. 7 i 45 Konstytucji R. P., art. 6, art. 7, art. 8 § 1 i 2, art. 15, art. 19, art. 58, art. 75 § 1, art. 77 § art. 79, art. 79a, art. 136 § 1 K.p.a., art. 13a ust. 4 i 5, art. 23 ust. 1, 1a, 1b ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2024 r., poz. 421) oraz art. 17 ust. 2 pkt. 2 ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych (Dz.U. 1982 nr 31 poz. 214 z późn. zm., dalej w skrócie "p.u.p"). Wskazując na powyższe Skarżąca wniosła o zobowiązanie Inne do przywrócenia terminu do wniesienia odowłania, zobowiązanie organu do wznowienia postępowania oraz stwierdzenie, że postepowanie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W uzasadnieniu skargi Skarżąca opisała przebieg dotychczasowego postępowania wskazując, iż nie zgadza się z ustaleniami organu, że nie była uprawniona. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powtarzając w ślad za decyzją, że wniesienie odwołania było możliwe w terminie a proces ustalania statusu “[...]" nie stanowi nieusuwalnej przyczyny uniemożliwiającej wniesienie odwołania. W piśmie z dnia 13 maja 2025 r. Skarżąca ustosunkowując się do odpowiedzi na skargę podniosła, iż posiada ciągłość uprawnień wynikających ze statusu [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zaznaczenia wymaga, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 zwanej dalej: "P.p.s.a.".) Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, a z takim mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 P.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Przedmiotem tak rozumianej kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Inne o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania ma charakter wyłącznie procesowy i nie rozstrzyga merytorycznie sprawy. Tym samym zakres kontroli sądowej mającej za przedmiot takie postanowienie ogranicza się do analizy prawidłowości zastosowania przez organ odwoławczy art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie: Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej jako: "K.p.a."), który stanowił podstawę prawną zaskarżonego postanowienia. Z tych też względów Sąd rozpoznając niniejszą sprawę nie jest uprawniony do wypowiadania się w kwestii ciągłości statusu [...] Skarżącej i jej dzieci. Dlatego też wszelka argumentacja i zarzuty skargi w tym zakresie nie mogły zostać omówione i uwzględnione. Powyższe może stanowić podstawę wznowienia postępowania o co Skarżąca wnioskowała w piśmie z dnia 16 sierpnia 2024 r. Jednakże podkreślić należy, iż kwestia wszczęcia i prowadzenia postępowania wznowieniowego, pomimo oczekiwań Skarżącej w tym zakresie, nie może być przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie. Przechodząc do meritum niniejszej sprawy wskazać należy, iż zgodnie z art. 134 K.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Cytowany wyżej przepis nakłada na organy administracji obowiązek przeprowadzenia kontroli danego środka odwoławczego pod względem formalnym. Inaczej mówiąc pierwszą czynnością jaką winien podjąć organ po otrzymaniu odwołania jest sprawdzenie, czy wniesiony środek zaskarżenia jest dopuszczalny i czy został wniesiony w przepisanym terminie. Stwierdzenie przez organ odwoławczy, że przysługujący stronie środek zaskarżenia został wniesiony z uchybieniem terminu, powoduje bezskuteczność odwołania czego następstwem jest ostateczność decyzji wykluczająca merytoryczną kognicję organu odwoławczego. Wskazać również należy, że kategoryczne określenie "organ odwoławczy stwierdza" oznacza obowiązek organu odwoławczego stwierdzenia uchybienia terminu w sytuacji, gdy odwołanie zostało wniesione po jego upływie. Nie jest to zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 14 maja 2008 r. sygn. akt VII SA/Wa 333/08; z 31 października 2008 r. sygn. akt VI SA/Wa 492/08; publ. w bazie , dalej jako "CBOSA"). Pamiętać jednak należy, że stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania na podstawie art. 134 K.p.a. winno być poprzedzone dokładnym wyjaśnieniem stanu faktycznego, co do tego, czy strona odwołująca się z całą pewnością przekroczyła termin określony w art. 129 § 2 K.p.a., zgodnie z którym odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Z powyższej regulacji jednoznacznie wynika, iż dla stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia środka zaskarżenia konieczna jest znajomość dwóch dat tj. daty doręczenia decyzji jak i daty wniesienia odwołania. W niniejszej sprawie w aktach znajduje się Urzędowe Poświadczenie Odbioru Decyzji (k. [...] akt administracyjnych) potwierdzające doręczenie Skarżącej decyzji z dnia 6 marca 2024 r. Z UPD wynika, iż skarżąca po dwukrotnym zawiadomieniu odebrała korespondencję w dniu 21 marca 2024 r. Z tych też względów Sąd dysponując urzędowym dokumentem potwierdzającym odbiór decyzji nie ma podstaw do uznania, iż faktycznie w sprawie nie doszło do doręczenia. Wobec powyższego termin do wniesienia odwołania upływał z dniem -4 kwietnia 2024 r. Odnosząc się zaś do daty wniesienia odwołania z akt sprawy jednoznacznie wynika, że zostało ono wniesione 16 sierpnia 2024 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu, a za tym z przekroczeniem terminu. Wobec powyższego skoro w niniejszej sprawie Skarżąca wniosła odwołanie z uchybieniem terminu do jego wniesienia, a wniosek o przywrócenie terminu nie został uwzględniony, to na organie odwoławczym ciążył obowiązek wydania w oparciu o art. 134 K.p.a. postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Termin do wniesienia odwołania jest bowiem terminem wyznaczonym przez ustawodawcę, a organ nie ma żadnego wpływu na jego długość, niemożliwe jest więc jego przedłużenie. Stwierdzenie uchybienia terminu nie jest zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej. Odnosząc się do wniosków dowodowych złożonych w skardze jak i w piśmie z dnia 13 maja 2025 r. wskazać należy, iż w postępowaniu przed sądami administracyjnymi możliwe jest przeprowadzenie jedynie dowodu z dokumentu, co wprost wynika z treści art. 106 § 3 P.p.s.a. Przywołany przepis stanowi, że sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Złożone w sprawie wnioski dowodowe dotyczą prawidłowości uznania, iż Skarżąca i jej dzieci posiadali nieprzerwanie status [...], a więc okoliczności związane z meritum sprawy. Natomiast przedmiotem kontroli niniejszej sprawy jest postanowienie wpadkowe, w którym to organ nie orzekał o przyznaniu czy też nie świadczenia wychowawczego. Tym samym wszelka dokumentacja przedstawiona przez stronę, a odnosząca się do kwestii statusu [...] nie dotyczy kontrolowanego w sprawie postanowienia. Ponadto część wniosków dotyczy dokumentacji znajdującej się już w aktach administracyjnych sprawy i z tych też względów przeprowadzenie dowodów w tym zakresie uznać należy za zbędne. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił.