II SA/Po 256/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 maja 2012r. wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2011r. Nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia warunków zabudowy postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ K. Witkowicz-Grochowska Skarżący R. K. w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi wniósł o przyznanie prawa pomocy w całości. Na obecnym etapie postępowania na skarżącym ciąży obowiązek uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 500 zł (§2 ust. 3 pkt 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193). W uzasadnieniu wniosku o prawo pomocy skarżący argumentował, że nie ma środków na zapłatę kosztów sądowych, bo nie posiada stałej pracy. Utrzymuje się tylko z prac dorywczych. Zapłata kosztów sądowych obciąży koszty utrzymania wnioskodawcy i osób, które znajdują się na jego utrzymaniu. Wnioskodawca oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, trojgiem dzieci, synową i wnuczką. Następnie oświadczył, że posiada dom o powierzchni 200 m² położony w P. Skarżący oświadczył, że z pracy dorywczej uzyskuje 500 zł miesięcznie, żona z tytułu umowy o pracę uzyskuje 1.200 zł miesięcznie. Z uwagi na fakt, że wniosek o prawo pomocy na urzędowym formularzu był niepełny, co do sytuacji finansowej i majątkowej, skarżący został wezwany, w oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270, dalej p.p.s.a.) do osobistego uzupełniania wniosku poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. W odpowiedzi na wezwanie skarżący powtórzył, że utrzymuje się z prac dorywczych i zarabia średnio 1.500 zł miesięcznie. Żona jako zastępca kierownika sklepu uzyskuje średnio 1.500 zł miesięcznie. Syn A. jest w trakcie poszukiwania pracy i na budowie dorywczo zarabia około 1.000 zł miesięcznie. Synowa M. nie pracuje, wychowuje dziecko i jej jedynym dochodem jest zasiłek rodzinny w kwocie 68 zł miesięcznie. Pozostała dwójka dzieci skarżącego uczy się i nie osiąga żadnych dochodów. Nadto skarżący oświadczył, że uzyskuje dochód z tytułu najmu pokoju w wysokości 600 zł brutto miesięcznie plus opłaty za prąd wg. wskazań licznika. Na potwierdzenie powyższej okoliczności przedstawił kopię zeznania rocznego PIT-28, z którego wynika, że w 2011r. uzyskał przychód z tytułu najmu w wysokości 7.200 zł. Jedyny majątek nieruchomy stanowi dom mieszkalny, którego dotyczy przedmiotowe postępowanie. Budowa tego domu była finansowana przez nieżyjącego ojca skarżącego. Następnie skarżący oświadczył, że nie posiada rachunku bankowego. Taki rachunek posiada jego żona. Z wyciągów z tego rachunku bankowego wynika, że wynagrodzenie żony skarżącego wyniosło: 1.819,61 w październiku 2011r., 2.492.72 zł - listopad 2011r., 1.744,96 zł – grudzień 2011r., 2.035,44 zł – styczeń 2012r., 2.035,46 zł – luty 2012r., 2.057,55 zł – marzec 2012r. Nadto żona skarżącego otrzymuje świadczenie rodzinne w wysokości 189 zł miesięcznie. W lutym 2012r. otrzymała zwrot podatku w wysokości 1.873 zł. Saldo rachunku w okresie od listopada 2011r. do kwietnia 2012r. było dodatnie i wynosiło: 2.088,68 zł w listopadzie, 1.556,75 zł w grudniu, 1.706,83 zł w styczniu, 2.129,90 zł w lutym, 3.275,15 zł w marcu i 2.600,67 zł w kwietniu. Żona skarżącego dysponuje także rachunkiem oszczędnościowym, na którym na dzień wniesienia wniosku o prawo pomocy znajdowała się kwota w wysokości 988,10 zł. Nadto nie korzysta z limitu pożyczki w tym rachunku bankowym. W dalszej części odpowiedzi skarżący podał, że wraz z żoną posiadają dwa samochody - Renault Kangoo z 1998r. oraz Ford KA z 1998r. – zakupiony na kredyt na 4 lata z terminem spłaty w grudniu 2014r. i z miesięczną ratą w wysokości 168,40 zł. Wnioskodawca oświadczył, że stałe miesięczne koszty utrzymania za media wynoszą: - 350 zł za prąd za trzy pokoje i kuchnię - 980 zł za prąd z czego 35% ponosi siostra, część lokator i syn A., - 60 zł za gaz w butli - 120 zł za śmieci za dwa pojemniki - 883 zł za wodę i ścieki, z czego 30% płaci siostra - 154,90 zł opłata za telefony - 81,01 zł za Internet - 182,19 zł – rata kredytu na zakup pralki do grudnia 2012r. Nadto przedłożył rachunek na zakup opału w lutym 2012r. na kwotę 690 zł. Na potwierdzenie powyższych kosztów skarżący załączył kserokopie faktur za media, z których wynika, że faktura za prąd i za wodę obejmuje okres dwóch miesięcy. Stosownie do 246 §1 pkt 1 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym przysługuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zauważyć należy, że regulacja zawarta w powyższym przepisie stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., stosownie do której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Dlatego podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem lub następuje to kosztem utrzymania własnej rodziny. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Tak więc, to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa. Wnioskodawca winien, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe. Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie nie zachodziły okoliczności uniemożliwiające skarżącemu uiszczenie kosztów postępowania, w tym kosztów sądowych oraz kosztów wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru. Wprawdzie skarżący uzyskuje dochody z pracy dorywczej oraz z tytułu najmu, ale wysokość tych dochodów pozwala na utrzymanie jego i rodziny. Z dochodów skarżącego i jego żony ponoszą wszystkie koszty koniecznego utrzymania rodziny. Nie mają zaległości w płatnościach znacznych rachunków za media, utrzymują dwa samochody (ubezpieczenie OC, paliwo, przeglądy). Dysponują zdolnością płatniczą pozwalającą na uzyskanie i obsługę dwóch kredytów konsumenckich. Dochody skarżącego i jego żony pozwalają nadto na dokonywanie comiesięcznych wpłat na rachunek oszczędnościowy żony skarżącego. Zgromadziła w ten sposób oszczędności (około 900 zł), które pozwalają na poniesienie pełnych kosztów sądowych w niniejszej sprawie, nawet tych które wystąpią na dalszym etapie postępowania. Co więcej, miesięczne saldo na rachunku bieżącym w okresie ostatnich 6 miesięcy było dodatnie i wahało się od kwoty około 1.550 zł do 3.270 zł. Na dzień złożenia wniosku o prawo pomocy wynosiło 2.600 zł. Może także wesprzeć się pożyczką w rachunku bankowym. Zaznaczy bowiem należy, że obowiązek poniesienia kosztów sądowych, które mają charakter należności publiczno-prawnych, winien być spełniony w pierwszej kolejności zaraz po zaspokojeniu koniecznych kosztów utrzymania rodziny, a nie wszystkich innych wydatków skarżącego. Tym bardziej, gdy wraz z żoną, z którą pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym, dysponują oszczędnościami przekraczającymi łączną wysokość kosztów sądowych należnych w niniejszej sprawie. Zauważyć należy, że starszy syn A. z pracy dorywczej uzyskuje dochody, które pozwalają na partycypowanie w kosztach utrzymania jego rodziny i domu. Skarżący podał bowiem, że syn ten otrzymuje wynagrodzenie za pracę na budowie i ponosi przypadającą na niego część kosztów za media. Na koszty utrzymania domu składa się, więc skarżący z rodziną, syna A., lokator i siostra skarżącego, zatem ostatecznie skarżący ponosi tylko część, wynikających z przedstawionych faktur, opłat za media (co drugi miesiąc) i za węgiel. Mając powyższe na uwadze wnioskodawca nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść chociażby części kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Treść złożonego oświadczenia majątkowego oraz jego uzupełnienie pozwalają stwierdzić, że uiszczenie kosztów postępowania w niniejszej sprawie, nie spowoduje uszczerbku w koniecznych kosztach bieżącego utrzymania skarżącego i rodziny. Uszczerbek, tylko w takich niezbędnych kosztach, uprawnia do skorzystania z dobrodziejstwa prawa pomocy. Podkreślić przy tym należy, że obowiązek poniesienia kosztów sądowych rozłożony jest w czasie. W tym stanie rzeczy wniosek o prawo pomocy nie zasługiwał na uwzględnienie, co skutkować musiało jego oddaleniem. Na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 246 §1 pkt 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w postanowieniu. /-/ K. Witkowicz-Grochowska