II SA/Po 2576/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz M. Geremek Sędziowie WSA Barbara Koś WSA Walentyna Długaszewska ( spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2006r. sprawy ze skargi J.B. na postanowienie Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie wymeldowania I uchyla zaskarżone postanowienie, II zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego kwotę [...] zł tytułem zwrotu kosztów sądowych, III stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. /-/ W. Długaszewska /-/ T. M. Geremek /-/ B. Koś Prezydent Miasta P. decyzją z dnia [...] r. na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. 2001, Nr 87, poz. 960) orzekł o wymeldowaniu J.B. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w P. W uzasadnieniu decyzji organ administracji podał, że J.B. opuścił bez wymeldowania mieszkanie przy ul. [...] w sierpniu 2002 r. Okoliczność tę potwierdziła I.B. dodając ponadto, że J.B. opuścił lokal dobrowolnie, o czym świadczy fakt zabrania rzeczy osobistych, tapczanu i kilka sprzętów wyposażenia kuchni. I.B. podała, że nie zna jednak miejsca pobytu męża oraz, że zarówno ona jak i dzieci nie utrzymują z nim kontaktów. L.W. – kierownik biura Stowarzyszenia Właścicieli Nieruchomości Prywatnych oświadczyła, iż dowiedziała się o opuszczeniu lokalu przez J.B. od I.B. Potwierdziła też, że czynsz za lokal przy ul. [...] opłaca w całości I.B. oraz, że podtrzymuje wniosek o wymeldowanie J.B. Fakt niezamieszkiwania J.B. w przedmiotowym lokalu ustalono także na podstawie informacji uzyskanych od I.R. Okoliczność tę potwierdzają także ustalenia poczynione przez Policję. W oparciu o powyższe Prezydent Miasta P. uznał, że rozpatrywanej sprawie wyczerpane zostały przesłanki określone w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych tj. opuszczenie lokalu bez wymeldowania, nieprzebywanie w tym lokalu, co najmniej przez 6 miesięcy oraz brak ustaleń ci do nowego miejsca pobytu. Pismem z dnia [...] r. J.B. zwrócił się o wydanie kserokopii protokołów z przesłuchania L.W. oraz I.B. z dnia [...] r. sporządzonych w sprawie oznaczonej numerem [...]. Na piśmie tym widnieje notatka, iż w dniu [...] r. J.B. odebrał dokumenty wymienione powyżej. Pismem z dnia [...] r. J.B. wniósł odwołanie od powyższej decyzji zarzucając, iż została ona wydana bez wyjaśnienia całej sprawy, a ponadto, że oparta została na nieprawdziwych zeznaniach L.W. i I.B. W związku z tym domaga się przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków oraz z akt Sądu Rejonowego [...]. Podał też, że nieprawdą jest jakoby nie mieszkał w lokalu przy ul. [...] od sierpnia 2002 r. W grudniu 2002 r. montował w tym lokalu kuchenkę gazową, a styczniu 2003 r. został w nim napadnięty, co zgłosił na Policję. Kwestionując zeznania I.R. wyjaśnił, że jest to osoba nadużywająca alkoholu, z którą nic go nie łączy. Wojewoda postanowieniem z dnia [...] r. na podstawie art. 134 kpa stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu wskazał, że przedmiotowa decyzja została doręczona J.B. [...] lipca 2003 r., o czym świadczy zawiadomienie z dnia [...] czerwca 2003 r. o doręczeniu pisma w trybie art. 44 kpa. Tymczasem odwołanie zostało wniesione w dniu [...] września 2003 r. tj. po upływie 14 - dniowego terminu. Odwołujący nie wystąpił też o przywrócenie terminu, zgodnie z art. 58 § 1 kpa. Zgodnie z art. 58 § 1 i § 2 kpa zostały ustanowione cztery przesłanki przywrócenie terminu: uprawdopodobnienie braku winy, wniesienie podania o przywrócenie terminu na piśmie, dochowania terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu oraz dopełnienie czynności, dla której ustanowiony był przywracalny termin. J.B. na powyższe postanowienie wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego domagając się jego uchylenia. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania administracyjnego w szczególności art. 58 § 1 kpa poprzez przyjęcie, że wniosek o przywrócenie terminu wymaga formy pisemnej oraz błąd w ustaleniach faktycznych poprze uznanie, że skarżący nie wystąpił o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Skarżący wyjaśnił, ze w dniach od [...] czerwca 2003 r. do [...] sierpnia 2003 r. przebywał na wyjeździe związanym z podreperowaniem zdrowia, o decyzji dowiedział się w dniu [...] sierpnia 2003 r. kiedy wrócił do P. i miejscu zamieszkania wymieniono zamki u drzwi wejściowych. Tego samego dnia udał się do Urzędu Miasta P. i ustanie złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych powodów aniżeli wywiedzione w skardze. Niniejsza sprawa zainicjowana wniesieniem skargi do Naczelnego Sadu Administracyjnego podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sadów administracyjnych ( Dz.U.Nr 153, poz.1269) i ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi( Dz.U.Nr 153, poz.1270) w związku z art. 97§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U.Nr 153, poz. 1271). Zgodnie z przepisem art. 3 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne kontrolują zaskarżone akty tylko w zakresie ich zgodności z prawem i nie mają uprawnień do merytorycznego rozstrzygania sprawy. Jednocześnie z przepisu art. 134 §1 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zasadniczą kwestią wymagającą ustalenia w pierwszej kolejności jest to, czy decyzja Prezydenta Miasta P. z dnia [...] roku o wymeldowaniu J.B. z miejsca stałego pobytu, została doręczona skarżącemu w sposób prawidłowy. Dopiero bowiem od dnia doręczenia decyzji stronie biegnie termin do wniesienia odwołania. Stwierdzenie więc przez organ odwoławczy uchybienia terminu do wniesienia odwołania na podstawie art. 134 k.p.a. winno być poprzedzone dokładnym wyjaśnieniem stanu faktycznego, co do tego, czy odwołujący przekroczył termin określony w art. 129 § 2 k.p.a. W przedmiotowej sprawie organ II instancji stwierdzając uchybienie terminu do wniesienia odwołania, przyjął, iż decyzja Prezydenta Miasta P. z dnia [...] roku w przedmiocie wymeldowania J.B. została skarżącemu prawidłowo doręczona w trybie art. 44 kpa w dniu [...] lipca 2003 – zawiadomienie z dnia [...] czerwca 2003 , natomiast odwołanie zostało wniesione w dniu [...] września 2003 roku to jest po upływie terminu do jego wniesienia. Stosownie do art. 44. § 1.kpa - w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43: 1) poczta przechowuje pismo przez okres czternastu dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez pocztę, 2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ. Podstawowym warunkiem skuteczności zastępczego doręczenia, o którym mowa w art. 44. § 1.kpa, jest prawidłowy adres osoby, do której pismo jest adresowane. Przepis ten zakłada, bowiem, że adresat mieszka pod wskazanym adresem, a jedynie zachodzi niemożność doręczenia mu pisma w sposób przewidziany w artykułach poprzedzających (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 1 lipca 1967 r. (III PRN 47/67, niepubl.) oraz z dnia 22 marca 1995 r. (II CRN 4/95, niepubl.) Z akt administracyjnych wynika natomiast, że już we wniosku z dnia [...] kwietnia 2003 roku o wymeldowanie wskazano, że J.B. nie mieszka i nie przebywa w mieszkaniu od sierpnia 2002 roku. Zawiadomienie organu o wszczęciu postępowania w sprawie wysłane na adres ul. [...] w P. wróciło z adnotacją " nie zastano" i " nie podjęto w terminie". Podejmowane przez organ próby ustalenia miejsca pobytu J.B. ( pisma do brata i ojca skarżącego) nie przyniosły rezultatu. Ostatecznie w wydanej w dniu [...] roku decyzji o wymeldowaniu organ I instancji przyjął, że J.B. opuścił mieszkanie w sierpniu 2002 roku, nie przebywa w tym lokalu i mimo podjętych czynności nie ustalono jego aktualnego miejsca pobytu. Wszystkie wskazane wyżej okoliczności wskazują na to, iż od momentu wszczęcia przez organ I instancji postępowania w przedmiotowej sprawie i w czasie jego trwania przed tym organem, J.B. nie był obecny w miejscu zamieszkania, zaś ani domownikom, ani organowi nie było znane jego miejsce pobytu. Jak wskazano zaś wyżej, doręczenie zastępcze jest skuteczne, gdy miejsce zamieszkania adresata nie budzi wątpliwości. W takim wypadku jednak skutki tego rodzaju doręczenia mogą być obalone przeciwdowodem potwierdzającym, że adresat pisma nie miał obiektywnej możliwości zapoznania się z treścią pisma doręczonego w trybie art. 44 kpa. Wówczas, organ II instancji w tym zakresie tj. badając, czy decyzja została doręczona w sposób prawidłowy, winien poczynić odpowiednie ustalenia. W przedmiotowej sprawie nie przeprowadzono jednak żadnego badania w tym zakresie, mimo podnoszonych przez J.B. okoliczności dotyczących jego przebywania na leczeniu i rekonwalescencji. W przypadku zaś, gdy organowi, od momentu wszczęcia postępowania jest wiadome, że miejsce pobytu strony nie jest znane, winien, zgodnie z przepisem art. 34 kpa dokonać ustaleń, co do konieczności wyznaczenia przedstawiciela dla osoby nieobecnej. Dotyczy to również pism kierowanych do osób nie znanych z miejsca pobytu. Okoliczność tę, w ocenie Sądu winien rozważyć organ II instancji, badając, czy w sposób prawidłowy doręczono decyzję skarżącemu. Brak w przedmiotowej sprawie wskazanych wyżej ustaleń, zdaniem Sądu, uzasadnia przyjęcie, iż organ II instancji, wydając zaskarżone postanowienie, z naruszeniem przepisów art. 7 i 77 kpa nie wyjaśnił dokładnie stanu faktycznego, co do tego, czy w istocie J.B. uchybił terminowi do wniesienia odwołania. W takim zaś przypadku kwestia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania pozostaje drugorzędna Wobec powyższego na podstawie przepisów art.145 § 1 pkt.1 lit.c , art.152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U.Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd orzekł, jak na wstępie. /-/ W. Długaszewska /-/T.M. Geremek /-/B. Koś