II SA/Po 258/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Asesor WSA Arkadiusz Skomra (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 maja 2021 r. sprawy ze skargi J. K. na akt Prezydenta Miasta z dnia [...] września 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wykreślenia z ewidencji zabytków zawiesić postępowanie sądowoadministracyjne. Pismem z dnia [...] października 2020 r. J. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na pismo Prezydenta Miasta z dnia [...] września 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wykreślenia z ewidencji zabytków. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wnosząc jednocześnie o zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia przez Trybunał Konstytucyjny sprawy pytania prawnego Naczelnego Sądu Administracyjnego, która zarejestrowana została pod sygn. akt P [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej "P.p.s.a."), sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego w oparciu o powyższy przepis następuje z urzędu, lecz jego celowość została pozostawiona ocenie sądu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 2005 r. sygn. akt I OZ 45/05 oraz z dnia 7 czerwca 2008 r., sygn. akt I OZ 382/08). W okolicznościach badanej sprawy istota sporu sprowadza się de facto do oceny prawidłowości ujęcia w Gminnej Ewidencji Zabytków budynku położonego przy ul. G. /G. w P.. W niniejszej sprawie, co nie jest sporne pomiędzy stronami, wpisu do Gminnej Ewidencji Zabytków, dokonano na podstawie art. 22 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia [...] lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Powyższe potwierdza również zarządzenie Prezydenta Miasta z dnia [...] października 2019 r., nr [...] (k. 102 akt sądowych). Ponadto, co ma istotne znaczenie przedmiotowy budynek nie jest objęty inną formy ochrony dziedzictwa kulturowego. W tym miejscu wskazać należy, iż przed Trybunałem Konstytucyjnym toczy się postępowanie zainicjowane pytaniem prawnym sformułowanym w postanowieniu NSA z dnia 13 czerwca 2018 r., sygn. akt II OSK 2781/17: "Czy art. 22 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2017 r. poz. 2187 ze zm.) w zakresie, w jakim ogranicza prawo własności nieruchomości poprzez dopuszczenie ujęcia nieruchomości jako zabytku nieruchomego w gminnej ewidencji zabytków, bez zapewnienia właścicielowi gwarancji ochrony prawnej przed dokonaniem takiego ograniczenia, jest zgodny z art. 64 ust. 1 i ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. oraz z art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z dnia 20 marca 1952 r. (Dz. U. z 1995 r. Nr 36, poz. 175 ze zm.). W postanowieniu tym Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż postępowanie w sprawie włączenia zabytku do gminnej ewidencji zabytków nie jest postępowaniem uregulowanym przepisami ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.), w którym organ administracji wydawałby decyzję lub postanowienie po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego. W postępowaniu tym nie ma miejsca na jakiekolwiek czynności wyjaśniające, czy zabytek włączony do gminnej ewidencji zabytków jest rzeczywiście zabytkiem w rozumieniu ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Należy zwrócić uwagę na to, że przepisy regulujące prowadzenie gminnej ewidencji zabytków nie przewidują nawet zawiadomienia właściciela lub posiadacza zabytku o tym, że zabytek został włączony do takiej ewidencji. Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił również uwagę, iż kluczowe znaczenie ma to, że ujawnieniu w ewidencji, która powinna mieć co do zasady wyłącznie charakter dokumentacyjny w przypadku określonym w art. 22 ust. 5 pkt 3 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, przypisano skutki prawne wpływające na wykonywanie prawa własności. Włączenie zabytku do gminnej ewidencji zabytków powoduje powstanie obowiązku uzgadniania z wojewódzkim konserwatorem zabytków decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, decyzji o warunkach zabudowy oraz decyzji o pozwoleniu na budowę dla inwestycji planowanych na obszarach lub w odniesieniu do budynków ujętych w gminnej ewidencji zabytków (art. 53 ust. 4 pkt 2 oraz art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2017 r. poz. 1073 ze zm.) oraz art. 39 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2017 r. poz. 1332 ze zm.)). Dodatkowo ujęcie zabytku w gminnej ewidencji zabytków stanowi o kwalifikacji obiektu do objęcia instrumentami nadzoru konserwatorskiego, np. objęcie obiektu ochroną konserwatorską w decyzji o warunkach zabudowy (art. 19 ust. 1a pkt 2 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami). W niniejszej sprawie należy mieć na uwadze, iż w skardze jest kwestionowana prawidłowość umieszczenia przedmiotowego budynku w Gminnej Ewidencji Zabytków. Skarżący, odwołując się do załączonej ekspertyzy oraz starej dokumentacji budynku, wykazuje, że budynek po licznych przeróbkach, zmianie sposobu użytkowania nie ma już waloru historycznego. Ponadto skarżący wskazał, iż wartość historyczna oparta została na przypuszczeniach oraz zachowanych pocztówkach. Z treści art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. wynika, że zawieszenie postępowania z przyczyn określonych w tym przepisie ma charakter fakultatywny i zależy od uznania sądu, z tym, że (jak już powyżej wspomniano) rozstrzygnięcie tego zagadnienia musi być istotne z punktu widzenia realizacji celu postępowania sądowoadministracyjnego oraz powinno mieć bezpośredni wpływ na wynik tego postępowania. Podnieść należy, że wpływ na wynik postępowania sądowego nie musi być rzeczywisty, może to być wpływ potencjalny. Dla zawieszenia postępowania nie jest konieczna identyczność (tożsamość) stanu faktycznego i stanu prawnego. W ocenie Sądu taki związek zachodzi w niniejszej sprawie. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, iż niekonstytucyjność przepisu art. 22 ust. 5 pkt 3 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oznaczałaby brak podstawy prawnej do ujmowania zabytku w gminnej ewidencji (zob. postanowienie NSA z dnia 31 maja 2019 r., sygn. akt II OSK 1758/17, z dnia 27 października 2020 r., sygn. akt II OSK 2594/20). Wobec powyższego skoro na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego może zostać zakwestionowana zasadność ujmowania budynku w gminnej ewidencji zabytków, to powyższe niewątpliwie będzie miało wpływ na wynik niniejszego postępowania, w którym właśnie jest kwestionowana prawidłowość ujęcia nieruchomości w Gminnej Ewidencji Zabytków. Skarżący właśnie z tego powodu , a nie z uwagi na zmianę okoliczności faktycznych, domaga się wykreślenia nieruchomości stanowiącej jego własność z Gminnej Ewidencji Zabytków. Mając powyższe Sąd, przychylając się do wniosku organu, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. postanowił zawiesić postępowanie sądowoadministracyjne w niniejszej sprawie do czasu rozstrzygnięcia przez TK sprawy pytania prawnego NSA, która zarejestrowana została pod sygn. P [...].