II SA/Po 259/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Edyta Podrazik po rozpoznaniu w dniu 3 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. K., W. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie lokalizacji inwestycji celu publicznego postanawia odmówić W. R. przyznania prawa pomocy. /-/ E. Podrazik Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2015 r. W. R. wystąpił o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazał on zarazem, że uzyskuje niską emeryturę, ponosząc przy tym wysokie koszty leczenia i dojazdów do szpitali. Korzysta z opieki osób trzecich. Z informacji zawartych w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątkowym i dochodach wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną (są po rozwodzie), dorosłym synem i córką. Rodzina utrzymuje się z emerytury skarżącego w wysokości 1.700 zł., emerytury jego żony w wysokości 1.500 zł oraz wynagrodzenia za pracę syna w wysokości 1.500 zł. miesięcznie. Córka jest bezrobotna. Skarżący podał, że posiada mieszkanie o powierzchni 54 m² oraz jest współwłaścicielem w 1/3 jakiejś nieruchomości. Postanowieniem z dnia 16 czerwca 2015 r., II SA/Po 259/15, referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy W. R. W uzasadnieniu orzeczenia wyjaśniono, że skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku z dnia [...] kwietnia 2015 r. Mimo odebrania wezwania, nie złożył żadnych dodatkowych oświadczeń co do swojego stanu majątkowego, a także nie przedłożył żadnych dokumentów źródłowych, które umożliwiłyby ocenę, czy faktycznie nie stać go na uiszczenie kosztów niniejszego postępowania. Wobec tego, opierając się na treści wniosku o przyznanie prawa pomocy, należało przyjąć, że złożone oświadczenie nie odzwierciedla pełnej i rzeczywistej sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Brak współpracy skarżącego, ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy, skutkować musi odmową przyznania tego prawa. Uniemożliwia bowiem wolną od wątpliwości ocenę sytuacji materialnej wnioskującego i jego rodziny. Pismem z dnia [...] lipca 2015 r. W. R. wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia z dnia [...] czerwca 2015 r. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że nie ma środków finansowych na pokrycie opłaty sądowej. Źródłem jego utrzymania jest jedynie emerytura i zasiłek pielęgnacyjny, składające się łącznie na kwotę 1.534 zł. Dochód ten przeznaczany jest na opłacenie rachunków za czynsz i media w wysokości 800 zł oraz na zakup leków. Skarżący zaznaczył, że przeszedł udar, miał operację serca (bypass), a nadto cierpi na zakrzepicę żylną, schorzenia psychiatryczne i neurologiczne. W związku ze swoim stanem zdrowia wydaje on miesięcznie 200 zł na leki i 200 zł na dojazdy i wizyty u lekarzy specjalistów. Reszta środków finansowych przeznacza na życie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje Wniosek okazała się niezasadny. Zgodnie z art. 258 § 1 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."), czynności w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy dotyczące wydawania postanowień o przyznaniu albo odmowie przyznania tej formy wsparcia ze środków publicznych mogą wykonywać referendarze sądowy. Od takiego orzeczenia strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy może na podstawie art. 259 § 1 p.p.s.a. wnieść sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia takiego postanowienia. Jak wynika przy tym z art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Oznacza to, że w razie skutecznego wniesienia sprzeciwu Sąd rozpatruje ponownie wniosek o przyznanie prawa pomocy. Należy zatem zauważyć, że zgodnie z art. z 199 p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Wyjątek od tej ogólnej zasady jest art. 243 § 1 p.p.s.a., w świetle którego prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jak wynika przy tym z art. 244 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Ustawodawca wskazuje zarazem w art. 245 § 1 p.p.s.a., że prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Z art. 245 § 2 p.p.s.a. wynika przy tym, że prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Z kolei art. 245 § 3 i 4 p.p.s.a. przewiduje, że prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje (1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a (2) w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak wynika przy tym z art. 252 § 1 i 2 p.p.s.a., wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Wniosek ten składa się na urzędowym formularzu. Jeżeli natomiast oświadczenia strony zawarte w powyższym wniosku okażą się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana na mocy art. 255 p.p.s.a. złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Odnosząc te uwagi do specyfiki rozważanej sprawy, należy wskazać, że wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2015 r., złożonym na urzędowym formularzu, W. R. zwrócił się o przyznanie mu prawa pomocy w pełnym zakresie, tj. poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych (k. 14-16 akt sądowych). W piśmie tym skarżący podniósł, że otrzymuje niską emeryturę w wysokości 1.700 zł, ponosząc zarazem wysokie koszty leczenia. Wskazał mon również, że posiada mieszkanie o powierzchni 54 m2 oraz udział 1/3 we współwłasności nieruchomości. Mając na uwadze informacje udzielone przez skarżącego, niezbędne było zobowiązanie go w trybie art. 255 p.p.s.a. do przedłożenia dodatkowych dokumentów w celu pełnego zobrazowania jego sytuacji majątkowej i rodzinnej. Odpowiednie wezwanie zostało skierowane do W. R. w piśmie z dnia [...] maja 2015 r. (k. 22 akt sądowych). Niemniej, mimo skutecznego doręczenia wspomnianej korespondencji w dniu [...] maja 2015 r. (k. 32 akt sądowych), skarżący do chwili obecnej nie wywiązał się z nałożonego na niego obowiązku. W sprzeciwie z dnia [...] lipca 2015 r. wskazał on ponadto, że uzyskuje emeryturę w wysokości 1.534 zł, które przeznaczana jest na opłacenie czynszu za mieszkanie w kwocie 800 zł, leków w kwocie 200 zł i wizyt u lekarz również w kwocie 200 zł miesięcznie (k. 44 akt sądowych). Zaznaczył on przy tym, że jest osobą schorowaną i nie posiada środków na uiszczenie kosztów postępowania. Nie negując co do zasady twierdzeń skarżącego, trzeba jednak zauważyć, że nie przedłożył on żadnego dokumentu uprawdopodabniającego, że przedstawione przez niego wyliczenia są prawdziwe. Nie załączył on bowiem w szczególności wydruku zestawienia operacji bankowych na swoim koncie osobistym, formularza zeznania podatkowego PIT za 2014 r., odcinka od emerytury z ZUS lub KRUS albo decyzji wystawionej przez te organy, które pozwalałyby zweryfikować rzeczywistą wysokość dochodów W. R. Poza tym, nie złożył on również żadnego rachunku za czynsz, media, leki lub dojazd do lekarzy. Tym samym skarżący nie przedstawił żadnego dowodu, poza własnymi oświadczeniami, który pozwalałby choćby pośrednio zrekonstruować jego faktyczną sytuację materialną i rodzinną. Nie można zatem uznać, że wykazał on, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dlatego też w rozważanej sprawie niemożliwe było przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie pełnym lub choćby częściowym. W tej sytuacji Sąd na podstawie art. 16 § 2, art. 245 § 1-3, art. 246 § 1, art. 259 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. /-/ E. Podrazik