II SA/Po 259/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Paweł Daniel po rozpoznaniu w dniu 07 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi M. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 września 2023 r., nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia warunków zabudowy postanawia 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić skarżącemu kwotę 500;- (pięćset) zł tytułem uiszczonego wpisu od skargi. Wniesiona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarga na opisaną powyżej decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego zawierała braki formalne. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 09 listopada 2024 r. wezwano skarżącego do nadesłanie 5 egzemplarzy odpisów skargi poświadczonych za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanych, w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Powyższe zarządzenia zostały prawidłowo doręczone w drodze doręczenia zastępczego w dniu 07 grudnia 2024 r. (k. [...] akt sądowych). W zakreślonym terminie brak formalny nie został uzupełniony. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 17 stycznia 2024 r., sygn. akt II SA/Po [...], odrzucił skargę. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący, wskazując, że wadliwe było wzywanie go do przedłożenia 5 egzemplarzy skargi, w sytuacji gdy skarżący złożył do Sądu skargę w egzemplarzach dla Sądu i organu zgodnie, a tym samym niezasadne było wzywanie go do przedłożenia kolejnych egzemplarzy skargi. Powołując się na treść art. 32 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej również jako: "p.p.s.a."), skarżący stwierdził, że stronami są jedynie skarżący i organ, a tym samym skarga winna być złożona w 2 egzemplarzach co też nastąpiło. Nieprzedłożenie zatem odpisów skargi dla strony z art. 33 § 1 p.p.s.a. nie powoduje jej odrzucenia, albowiem dopiero skuteczne wniesienie skargi może przyznawać jej prawo strony postępowania sądowego, a jeśli nie ma skutecznego wniesienia skargi nie można mówić o przymiocie strony dla takiej osoby. Skarżący zakwestionował także "interes prawny innych uczestników", wskazując, że można jego co najwyżej rozważać w sytuacji wydania pozytywnej decyzji przez organ. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 04 kwietnia 2024 r., sygn. akt II OZ [...], uchylił postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 stycznia 2024 r., sygn. akt II SA/Po [...], wskazując, że niewątpliwie niedołączenie przez skarżącego wymaganej liczby odpisów skargi i odpisów załączników, zgodnie z art. 47 § 1 p.p.s.a., jest brakiem formalnym skargi, o którym mowa w art. 49 § 1 w zw. z art. 57 § 1 p.p.s.a., uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów skargi przez sąd. Zgodnie z art. 32 p.p.s.a. w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Osoba zaś, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony (art. 33 § 1 p.p.s.a.). Ilekroć w niniejszej ustawie jest mowa o stronie, rozumie się przez to również uczestnika postępowania (art. 12 p.p.s.a.). Stosownie do powołanych wyżej regulacji, Sąd I instancji ma obowiązek doręczenia odpisu skargi wszystkim uczestnikom danego postępowania. Wymóg ten wiąże się z prawem drugiej strony do zaznajomienia się z pismem i z prawem do udzielenia na nie odpowiedzi, a więc umożliwieniem pozostałym stronom postępowania zajęcia własnego stanowiska odnośnie twierdzeń i wniosków oraz żądań, wynikających ze złożonej skargi, np. w postaci odpowiedzi na skargę. Wynika to wprost z ww. art. 47 § 1 p.p.s.a. Obowiązek dołączenia odpisów wiąże się z naczelną zasadą postępowania sądowoadministracyjnego, czyli zasadą równości stron i kontradyktoryjności postępowania. Następnie Naczelny Sąd Administracyjny wykazał, że w praktyce sądów administracyjnych za strony postępowania uznaje się zazwyczaj podmioty, którym została doręczona decyzja. Na marginesie, sąd nie ma obowiązku wykazywania stronie w wezwaniu wydanym na podstawie art. 49 § 1 p.p.s.a., kogo uznał za strony postępowania i jakiego interesu prawnego tych osób dotyczy wynik postępowania. Odrzucenie skargi, z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych w postaci nadesłania odpisów skargi, jako zamykające drogę do sądu, wymaga jednakże zachowania odpowiedniej ostrożności procesowej. W szczególności dotyczy to przypadku, gdy zachodzi potrzeba oceny, czy brak dołączenia wymaganej w wezwaniu liczby odpisów skargi uniemożliwia nadanie jej dalszego biegu, czyli doręczenia tych odpisów właściwym stronom postępowania. Wówczas sąd jest zobowiązany do weryfikacji, czy podmioty uznane jako strony (uczestnicy) postępowania mają istotnie przymiot strony, a nawet w niektórych przypadkach powinien dać temu wyraźny wyraz w uzasadnieniu rozstrzygnięcia. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie zabrakło pogłębionej analizy tego tematu, gdyż Sąd I instancji w postanowieniu z dnia 17 stycznia 2024 r. odrzucającym skargę nie wyjaśnił, kto jest stroną postępowania i komu miały być doręczone odpisy skargi, a tym samym także dlaczego nie było możliwe nadanie jej dalszego biegu. W tej konkretnej sprawie było to o tyle istotne, gdyż decyzja organu pierwszej instancji (zgodnie z rozdzielnikiem) została przesłana: skarżącemu, H. W., J. D., K. D., Z. D., P. G., J. G.. Decyzja organu odwoławczego została natomiast przesłana (otrzymują) do skarżącego i Prezydenta Miasta K.. Sąd I instancji tymczasem za strony (uczestników) niniejszego postępowania, jak wynika z zarządzenia "wstępnego" Zastępcy Przewodniczącego Wydziału II z dnia 6 listopada 2023 r., uznał: skarżony organ oraz podmioty jak w decyzji organu I instancji. W takim stanie rzeczy uzasadnione było uchylenie zaskarżonego postanowienia o odrzuceniu skargi jako wydanego z naruszeniem przepisów art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 47 § 1 w zw. z art. 141 § 4 i art. 166 p.p.s.a. Ponownie zajmując się sprawą Sąd I instancji uwzględni stanowisko wyrażone w niniejszym postanowieniu. Jeśli dojedzie do przekonania, iż wszystkie podmioty uwzględnione w decyzji Prezydenta Miasta K. mają status strony postępowania sądowego ponownie oceni skutek prawny wezwania skarżącego do uzupełnienia braku formalnego skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634), Sąd odrzuca skargę, której braków formalnych nie uzupełniono w terminie. Zgodnie z art. 47 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi do skargi (jak i innego pisma strony w postępowaniu sądowym) należy dołączyć jej odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych. Odpisami mogą być także uwierzytelnione fotokopie bądź uwierzytelnione wydruki poczty elektronicznej (art. 47 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Jak zauważono w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS [...] niedołączenie przez skarżącego wymaganej liczby odpisów skargi i odpisów załączników, zgodnie z art. 47 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jest brakiem formalnym skargi, o którym mowa w art. 49 § 1 w zw. z art. 57 § 1 powyższej ustawy, uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów skargi przez sąd. Jak wskazuje analiza akt sprawy – na co zwrócił uwagę również Naczelny Sąd Administracyjny – przed wydaniem postanowienia o odrzuceniu skargi z uwagi na brak załączenia wystarczającej ilości odpisów skargi – konieczne było rozważanie, kto jest uczestnikiem postępowania na prawach strony, w rozumieniu art. 33 § 1 p.p.s.a., a więc kto jest podmiotem, który nie wniósł skargi, a którego interesu prawnego dotyczy orzeczenie sądu. Niewątpliwie decyzja organu pierwszej instancji (zgodnie z rozdzielnikiem) została przesłana: skarżącemu, H. W., J. D., K. D., Z. D., P. G., J. G., natomiast decyzja organu odwoławczego została przesłana do skarżącego i Prezydenta Miasta K.. W ocenie Sądu fakt skierowania decyzji organu odwoławczego jedynie do skarżącego oraz do Prezydenta Miasta K., nie pozbawiał pozostałych osób, które występowały przed organem I instancji, możliwości ochrony interesu prawnego przed sądem administracyjnym. Sąd zauważa, że w treści odwołania od decyzji organu I instancji skarżący nie zakwestionował interesu prawnego osób, do których skierowano decyzję z dnia 14 lipca 2023 r. Również w zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 września 2023 r. nie zawarto żadnych rozważań dotyczących pozbawienia ich możliwości udziału w postępowaniu. W takiej sytuacji sam fakt braku doręczenia zaskarżonej decyzji pozostałym stronom postępowania nie przesądza jeszcze o braku po ich stronie interesu prawnego, lecz musi być oceniany w kontekście wadliwości działań Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W ocenie Sądu nie można rozpatrywać możliwości zapewnienia stronom udziału w postępowaniu sądowoadministracynym, w oderwaniu od przebiegu postępowania administracyjnego, w tym postępowania przed organem pierwszej instancji. Osoby, które były stronami tego postępowania pozostają stronami w postępowaniu przed sądem administracyjnym, tym bardziej, że stroną w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, stosownie do treści art. 50 p.p.s.a. nawet ten podmiot, który został błędnie potraktowany jako strona postępowania administracyjnego mimo braku interesu prawnego (por. W. Chróścielewski, Glosa do wyroku WSA w Warszawie z 27.01.2004 r., III SA 1617/02, OSP 2005/11, poz. 128). Co więcej, wbrew stanowisku skarżącego, bez znaczenia pozostaje przy tym treść rozstrzygnięcia będącego przedmiotem sądowej kontroli, gdyż Sąd nie jest uprawniony do oceny, czy pozostałe strony postępowania są zainteresowane oddaleniem skargi, czy też popierają zarzuty i wnioski skarżącego. Mając powyższe na względzie oraz wskazując, że do skargi nie załączono wymaganej ilości odpisów dla pozostałych podmiotów, będących, w ocenie Sądu stronami w postępowaniu sądowym, a brak powyższy nie został usunięte przez skarżącego pomimo skutecznego wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi, skargę należało odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 58 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O zwrocie uiszczonego wpisu orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 powołanej powyżej ustawy.