II SA/Po 261/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bożena Popowska (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus del. sędzia WSA Maria Bohdanowicz Protokolant: referent-stażysta Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2005r. sprawy ze skarg J.F.R. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] i [...] w przedmiotach 1) renty socjalnej 2) zasiłku stałego o d d a l a s k a r g i /-/ M. Bohdanowicz /-/ B. Popowska /-/ E. Makosz-Frymus MK Pismem z dnia 29.11.2002r. J.F.R. wniósł o przyznanie następujących świadczeń i zasiłków: okresowego, celowego i stałego oraz renty socjalnej. Skargi będące przedmiotem niniejszej kontroli sądowoadministracyjnej dotyczą decyzji w przedmiocie zasiłku stałego i renty socjalnej. W dniu 11.12.2002r. sporządzona została aktualizacja wywiadu środowiskowego (część IV kwestionariusza), dotycząca sytuacji rodzinnej, mieszkaniowej, zawodowej i zdrowotnej Skarżącego. W zakresie istotnym do rozpatrzenia sprawy z wniosku o zasiłek stały i rentę socjalną należy wskazać, iż Skarżący, ur. [...] mieszka sam i samotnie prowadzi gospodarstwo domowe, nie pracuje, nie posiada statusu osoby bezrobotnej, nie poszukuje pracy, nie ma żadnych stałych dochodów, wymaga leczenia w Poradni Zdrowia Psychicznego. W kwestionariuszu wpisano uwagę, iż Skarżący oczekuje na rozpoznanie jego wniosku przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności. W aktach administracyjnych sprawy znajduje się kserokopia orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z [...] zaliczającego Skarżącego do lekkiego stopnia niepełnosprawności datującego się od 1995r., orzeczenie to wydano na okres do 31.10.2002r. W aktach sprawy znajduje się też wniosek J. F. R. z 23.09.2002r. w sprawie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. W oparciu o wyżej wymienioną dokumentację, Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej wydał w dniu [...] dwie decyzje: nr [...] odmawiającą przyznania pomocy w formie zasiłku stałego i nr [...] odmawiającą przyznania pomocy w formie renty socjalnej. W uzasadnieniu 1-szej decyzji organ przytoczył treść art. 27 ust. 1 i ust. 2 ustawy z 29.11.1990r. (t.j. Dz. U. 1998, nr 64, poz. 414 ze zm.) i stwierdził, iż Strona nie spełniła żadnej z przesłanek wymienionych w tych przepisach, stanowiących materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie renty stałej. W decyzji wymienionej na drugim miejscu organ przytoczył treść art. 27a) ust. 1 i 2 wyżej wymienionej ustawy i stwierdził, iż J. F. R. nie spełnia przesłanek niezbędnych do otrzymania pomocy w formie renty socjalnej, dodając, iż zgodnie z orzeczeniem Państwowego Zespołu ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności z [...], Strona miała ustalony lekki stopień niepełnosprawności do 31.10.2002r. Od obu decyzji J.F.R. złożył w przepisanym terminie odwołanie, nie zgadzając się z obu rozstrzygnięciami z uwagi na swoje długotrwałe schorzenie i nie poprawiający się stan zdrowia. W dniu [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało dwie decyzje: nr [...], utrzymującą w mocy decyzję w sprawie zasiłku stałego i nr [...], utrzymującą w mocy decyzję w sprawie renty socjalnej. W pierwszej decyzji, po ustaleniu stanu faktycznego i stanu prawnego, organ podkreślił, iż Strona nie sprawuje opieki nad dzieckiem a zatem nie zachodzi podstawowa przyczyna kwalifikująca do przyznania świadczenia w formie zasiłku stałego. W decyzji wymienionej na drugim miejscu, po ustaleniu stanu faktycznego i stanu prawnego, organ wskazał, iż orzeczony stopień niepełnosprawności Strony datuje się od 1995r. a zatem w świetle zebranego materiału dowodowego Strona nie spełnia koniecznego warunku do przyznania renty; socjalnej, tj. dotyczącego okresu powstania inwalidztwa. W dniu 06.02.2003r. J.F.R. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Poznaniu skargi na obie wyżej wymienione decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...]. Skarżący powołuje się na zły stan zdrowia i brak środków do życia, co jego zdaniem, obliguje państwo do udzielenia pomocy. W odpowiedzi na skargę, SKO wniosło o oddalenie obu skarg, powtarzając kluczowe argumenty podniesione w uzasadnieniu każdej ze swoich decyzji. W dniu 26.03.2003r. J.F.R. wniósł o dopuszczenie jako dowód w sprawie 4/II SA/Po 261-262/03 kserokopii orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wydanego dnia [...], przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności. Powyższym orzeczeniem zaliczono Skarżącego do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności stwierdzając, iż niepełnosprawność datuje się od 2000r., zaś wydany stopień niepełnosprawności datuje się od 06.03.2003r. W piśmie do NSA Oddział Zamiejscowy w Poznaniu z dnia 27.03.2003r. Skarżący wypowiedział swoją opinię na temat działania ośrodków pomocy społecznej i ich przyszłości w kontekście członkowstwa Polski w Unii Europejskiej, natomiast w dniu 01.12.2003r. przesłał trzy opinie, sporządzone na zlecenie IV Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Rejonowego, przez biegłych sądowych: kardiologa (k.-22), psychologa (k.-24) oraz wspólnie przez biegłych: psychiatrę i neurologa (k.-25). W dniu 17.12.2003r. Skarżący wniósł o dopuszczenie jako dowód w przedmiotowych sprawach kserokopię wyroku Sądu Rejonowego, Wydział IV Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 20 listopada 2003r. zmieniającego orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z [...] w ten sposób, iż zalicza wnioskodawcę J.F. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności i ustala, że niepełnosprawność ta ma charakter okresowy do 31.12.2005r. Wskazanym wyrokiem Sąd nie zmienił w/w orzeczenia w pozostałym zakresie. Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, przesłał tut. Sądowi kserokopię swojego orzeczenia z dnia [...], wydanego w związku z wykonaniem w/w wyroku Sądu Rejonowego; w orzeczeniu ustalono początek powstania niepełnosprawności na rok 1997. W dalszej korespondencji J.R., poza dokumentacją lekarską (k.32 do 37) przesłał kserokopię decyzji GOPS z [...] dot. przyznania Skarżącemu zasiłku stałego na podstawie nowej, tj. z dnia 12.03.2004r. ustawy o pomocy społecznej. Sąd zważył, co następuje. Skargi nie zasługują na uwzględnienie. Sąd nie stwierdził bowiem naruszenia przez organy I i II instancji przepisów prawa materialnego, znajdujących zastosowanie w przedmiotowych sprawach, zaś wady procesowoprawne decyzji nie są tego rodzaju, aby uzasadniały uchylenie przez Sąd zaskarżonych orzeczeń i orzeczeń je poprzedzających. Uzasadnienie dla wyżej wymienionych wniosków jest następujące: Wspólne dla obu zaskarżonych decyzji i poprzedzających je decyzji organu I instancji jest to, że uwzględniają one sytuację rodzinną, materialną, zawodową i zdrowotną J. F. R. z tego samego okresu i, że świadczenia objęte wnioskami normowała obowiązująca w okresie orzekania w wyżej wymienionych sprawach, ustawa z dnia 29.11.1990r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. 1998r., Nr 64, poz. 414 ze zm., dalej Ustawa). W związku z konstrukcją prawną zasiłku stałego, ocena obu decyzji dotyczących tego świadczenia jest prosta. Inaczej jest w przypadku decyzji dotyczących renty stałej. Z powyższych względów Sąd odrębnie oceni działanie organów w sprawie przyznania Skarżącemu zasiłku stałego i w sprawie przyznania renty stałej. Merytorycznie, zarówno decyzja organu I instancji jak i decyzja organu II instancji w sprawie zasiłku stałego są prawidłowe. Wynika to z celu i konstrukcji prawnej zasiłku stałego (art. 27 ust. 1 Ustawy), który stanowić miał pomoc finansową dla osób sprawujących opiekę nad dzieckiem. Skarżący nie powoływał się na taką okoliczność, z zebranej dokumentacji nie wynika też, aby taki fakt miał miejsce. Wobec powyższego zbędne jest rozważenie kolejnych przesłanek warunkujących przyznanie przedmiotowego świadczenia. Zgodnie bowiem z jasno sformułowanym art. 27 ust. 1 Ustawy i poglądami piśmiennictwa, osoba która ubiega się o przyznanie jej zasiłku stałego ze względu na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem musi spełniać łącznie cztery przesłanki pozytywne i w jej przypadku nie może wystąpić żadna z trzech przesłanek negatywnych (Cz. Martysz, S. Nitecki, G. Szpor, Komentarz do ustawy o pomocy społecznej, Gdańsk 2001, str. 143 i nast.). Można by natomiast za uchybienie organu (art. 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 kodeks postępowania administracyjnego, t.j. Dz. U. 2000r., nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kpa) uznać to, że nie wyjaśnił Skarżącemu, iż wnioskowanie w jego sytuacji o zasiłek stały nie jest zasadne, natomiast mógłby rozważyć podjęcie starań o przyznanie zasiłku stałego wyrównawczego. Z kwestionariusza dotyczącego aktualizacji wywiadu środowiskowego wynika jednak, że "poinformowano klienta o zasadach przyznawania zasiłku stałego i renty socjalnej" (k.-7, pkt V. 4.) W sprawie renty socjalnej należy stwierdzić, iż świadczenie to normował art. 27 a) ust.1 i ust.2 Ustawy. Wskazywał on dwie przesłanki pozytywne warunkujące przyznanie przedmiotowego świadczenia: pełnoletność i całkowitą niezdolność do pracy z powodu inwalidztwa, przy czym inwalidztwo to winno powstać w okresie do 18 roku życia (ust. 1), bądź, gdy osoba uczy się lub studiuje - do ukończenia 25 roku życia a także w trakcie studiów doktoranckich (ust. 2). W sytuacji J.F.R. (urodzonego w 1955r.), zastosowanie mógł znaleźć wyłącznie ust. 1 art. 27 a) Ustawy. Osobą całkowicie niezdolną do pracy z powodu inwalidztwa, zgodnie z art. 2a ust. 4 Ustawy była osoba całkowicie niezdolna do pracy w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz posiadająca stopień znaczny lub umiarkowany niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o zatrudnieniu i rehabilitacji zawodowej osób niepełnosprawnych. Skarżący w datach podjęcia decyzji przez organy I i II instancji był osobą niepełnosprawną w rozumieniu przepisów o zatrudnieniu i rehabilitacji zawodowej. Dla oceny prawidłowości rozstrzygnięcia organów I i II instancji w sprawie renty socjalnej dla J. F. R. pozostaje zatem ustalić, czy niepełnosprawność Skarżącego (w ogóle, niekoniecznie w stopniu umiarkowanym, wyrok NSA z 28.08.1997r., SA 498/97, ONSA 1998/2/67, oraz uchwała składu 7 sędziów NSA z 16.11.1998r., OPS 12/98, ONSA z 1999r., Nr 1, poz. 11) powstała w okresie do 18 roku życia i czy Skarżący w datach podjęcia obu decyzji miał orzeczony co najmniej umiarkowany stopień niepełnosprawności. Z akt administracyjnych sprawy i dokumentów przesłanych bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Poznaniu w związku ze skargą, dopuszczonych jako dowody w sprawie, na podstawie art. 106 §3 ustawy z 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej ppsa) a dotyczących stanu faktycznego objętego zaskarżoną decyzją i decyzją ją poprzedzającą, wynika, iż niepełnosprawność J. F. R. powstała po ukończeniu przez niego 18 roku życia. Nie ma wobec tego znaczenia dla rozpatrywanej tu sprawy to, od jakiej daty zaliczono Skarżącego do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Powstanie niepełnosprawności po ukończeniu 18 roku życia przez J. F. R. stanowiło wystarczający powód podjęcia decyzji odmawiającej przyznania Skarżącemu renty socjalnej (Cz. Martysz, j. w. str. 163). Organy I i II instancji nie naruszyły zatem właściwych w przedmiotowym zakresie przepisów prawa materialnego. Wobec powyższego, działając na podstawie art. 151 ppsa, w związku z art. 97 §1 ustawy z 30.08.2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2002r. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) Sąd postanowił jak w sentencji. /-/ M. Bohdanowicz /-/ B. Popowska /-/ E. Makosz-Frymus MK