II SA/Po 262/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 czerwca 2014r. wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi M. C. i J. C. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2013r. Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki tuneli foliowych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ K. Witkowicz-Grochowska Skarżący M. i J. małżonkowie C. wnieśli o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W formularzu PPF o prawo pomocy uzasadniali, że nie są w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania rodziny. Mają na utrzymaniu syna. Rodzina utrzymuje się z renty skarżącego w wysokości [...] zł oraz emerytury skarżącej w wysokości [...] zł miesięcznie. Posiadają nieruchomości gruntowe oraz dom o powierzchni [...] m² oraz samochód marki Mercedes Vaneo. Z uwagi na fakt, że wniosek skarżących o prawo pomocy na urzędowym formularzu był niepełny, co do sytuacji finansowej i rodzinnej, zwrócono się, w oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270, ze zm., dalej "p.p.s.a."), o uzupełnianie wniosku o prawo pomocy poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. W odpowiedzi skarżący podali, że źródłem utrzymania jest renta i emerytura oraz działalność polegająca na uprawie pieczarek. Syn skarżących nie uzyskuje żadnego dochodu. Skarżący nie płacą podatku VAT, nie prowadzą księgi przychodów i rozchodów, płacą podatek zryczałtowany. Nie posiadają lokat bankowych, nie otrzymują dopłat ze środków unijnych, są współwłaścicielami samochodu Mercedes z 2002r. oraz Ranult Traffic z 2003r. Skarżący wskazali listę miesięcznych kosztów koniecznego utrzymania na kwotę około [...] zł. Przedłożyli następujące dokumenty źródłowe: - PIT-36 za 2013r., z którego wynika dochód skarżącego w łącznej wysokości [...] zł oraz skarżącej w wysokości [...] zł oraz PIT-36 z 2012r. - decyzje ZUS o wysokości renty skarżącego i emerytury skarżącej, - informację banku z 2012r. o zaciągniętej w 2008r. pożyczce hipotecznej na łączną kwotę [...] zł, z miesięczną spłatą około [...] zł, na dzień 10 stycznia 2013r. zadłużenie wynosiło [...] zł - zaświadczenie z banku z 15 maja 2014r. o wysokości zadłużenia z tytułu pożyczki hipotecznej z 2008r. w kwocie [...] zł, - pismo z 16 maja 2014r. o wysokości przeterminowanych należności kontrahenta skarżących w wysokości [...] zł., - wyciąg z rachunku bankowego skarżących za okres od 3 października 2013r. do 31 marca 2014r., z którego wynikają wpływy od kontrahentów oraz świadczeń z ZUS, wypływy z tytułu obsługi pożyczki hipotecznej, karty kredytowej oraz wypłaty gotówkowe rzędu [...] zł; miesięczne salda na rachunku są dodatnie i wynoszą [...] zł w marcu, [...] zł w lutym, [...] zł w styczniu, [...] zł w grudniu, [...] zł w listopadzie, [...] zł w październiku. Regulacja dotycząca prawa pomocy, zawarta w art. 246 §1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012, poz. 270 - dalej "p.p.s.a.") stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., stosownie do której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Dlatego podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i zgromadzone dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Wnioskodawcy winni, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie przez nich środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe. Należy, więc podkreślić, że ciężar wykazania występowania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na osobie składającej w tym przedmiocie wniosek. To z kolei oznacza, że wnioskodawcy powinni poczynić wszelkie kroki mające na celu uzasadnienie i uprawdopodobnienie okoliczności, na które się powołują, zaś uznanie, czy nastąpiło to w sposób dostateczny zostaje ocenione w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy. Skarżący oświadczyli, że swoje gospodarstwo domowe prowadzą wspólnie z synem, który nie uzyskuje żadnego dochodu. Z informacji przedstawionych przez skarżących wynika, że rodzina utrzymuje się ze świadczeń z tytułu ubezpieczenia społecznego oraz z prowadzonej działalności polegającej na uprawie pieczarek. Z wyciągu z rachunku bakowego wynika, że skarżący w okresie ostatnich 6 miesięcy w sposób stały dysponują kwotą około [...] zł miesięcznie. Łączne miesięczne zadeklarowane koszty utrzymania rodziny wynoszą około [...] zł, rata pożyczki około [...] zł, co łącznie daje [...] zł plus koszty prowadzonej działalności, których nie przedstawili. Wysokość realnie uzyskiwanych przychodów wskazuje, że skarżący posiadają środki na zaspokojenie wszystkich potrzeb koniecznego utrzymania rodziny oraz poniesienie pełnych kosztów niniejszego postępowania. Skarżący przedłożyli wprawdzie pismo kontrahenta, z którego wynika że mają w stosunku do niego zaległości w płatnościach, ale okoliczność ta nie może wpływać na decyzję o przyznaniu prawa pomocy. To w jaki sposób skarżący prowadzą swoje interesy należy do sfery ich prywatnych decyzji, co do sposobu rozdysponowania uzyskiwanych przychodów. W niniejszej sprawie istotne jest to, że uzyskiwane przychody pozwalają na pokrycie kosztów utrzymania, raty pożyczki hipotecznej i prowadzenia działalności, o czym świadczą salda na rachunku bankowym. Zauważyć przy tym należy, że koszty sądowe stanowią należności publiczno-prawne i powinny być zapłacone w pierwszej kolejności, zaraz po uiszczeniu koniecznych wydatków koniecznego utrzymania skarżących i rodziny. Zasadą jest, że skoro wnioskodawcy dysponują wolnymi środkami, to brak podstaw do obciążenia Skarbu Państwa kosztami zainicjowanego przez nich postępowania. Zaznaczyć przy tym należy, że aktualna wysokość tych środków wielokrotnie przekracza wysokość kosztów postępowania wymaganych w sprawie, a nadto koszty te będą rozłożone w czasie. W takim stanie rzeczy, brak podstaw uzasadniających stwierdzenie, że sytuacja rodzinna i finansowa skarżących nie pozwala na pokrycie kosztów postępowania w całości, co musiało skutkować odmową przyznania prawa pomocy. Na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 246 §1 pkt 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w postanowieniu. /-/ K. Witkowicz-Grochowska