II SA/Po 264/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędziowie Sędzia NSA Jolanta Szaniecka Sędzia WSA Małgorzata Górecka (spr.) Protokolant sekr. sąd. Dobrosława Sobczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2005 r. przy udziale sprawy ze skarg 1/ J.P. 2/ F.C. 3/ I.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta L. z dnia [...] nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz każdego ze skarżących kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych; III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ M. Górecka /-/ B. Drzazga /-/ J. Szaniecka II SA/Po 264/04 Uzasadnienie Skarżący – J.P., F.C., I.K. wnieśli skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], nr [...] utrzymującą w mocy zaskarżoną decyzję Burmistrza L. z dnia [...] nr [...]. Decyzją z dnia [...] Burmistrz L. odmówił wznowienia postępowania administracyjnego w przedmiocie udzielenia decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla lokalizacji przepompowni ścieków przy ul.[...] w L. W uzasadnieniu podał, że skarżący nie wykazali interesu prawnego w przedmiotowym postępowaniu bowiem wnosząc o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego prawomocną decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla wskazanej w treści decyzji inwestycji nie wykazali na czym polegało naruszenie ich osobistego interesu prawnego. Powoływali się oni bowiem na to, iż praca pomp powoduje drgania, a kanały będą wydzielać "potworny smród" . Tak więc – w ocenie organu - tym samym skarżący wykazywali jedynie interes publiczny. Organ I instancji powołał się na uchwałę składu 5 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 września 1995 r. – OSNA 1995/4/154, w której przyjęto, że stronami postępowania administracyjnego o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu mogą być właściciele lub użytkownicy wieczyści sąsiednich działek, niemniej organ wskazał, że w omawianej sprawie skarżącym nie można było roli strony przypisać. Nadto dodatkowo organ I instancji podał, że przedmiotowa inwestycja, dla której ostateczną decyzją ustalono warunki zabudowy i zagospodarowania terenu - przepompownia ścieków, nie jest zaliczana do inwestycji szkodliwych dla środowiska i zdrowia ludzi bo nie została wymieniona w rozporządzeniu Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 14 lipca 1998 r. W sprawie określenia rodzajów szczególnie szkodliwych dla środowiska i zdrowia ludzi albo mogących pogorszyć stan środowiska oraz wymagań jakim powinny odpowiadać oceny oddziaływania na środowisko tych inwestycji. Także dla przedmiotowej inwestycji nie są wymagane strefy ochronne bo odległość stref określona w § 36 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie dotyczy dołów gnilnych i osadników ścieków a nie przepompowni stanowiących element sieci kanalizacyjnej. Organ I instancji podał nadto, iż planowana przepompownia ścieków nie posiada zbiornika, w którym byłyby przechowywane okresowo ścieki a służy ona jedynie "podniesieniu" ścieków. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w P. postanowieniem z dnia[...] stycznia 2003 r. zaopiniował pozytywnie bez zastrzeżeń dokumentacje dotyczącą przedmiotowej inwestycji jak również sam projekt budowlany został zaopiniowany pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych bez zastrzeżeń przez rzeczoznawcę. Wszystko to – w ocenie organu I instancji - wskazuje na brak uciążliwości przedmiotowej inwestycji. Odwołanie od powyższej decyzji Burmistrza L. z dnia [...] wnieśli skarżący żądając przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu powołali się na przepis art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. i wskazując na ten przepis prawny podnieśli, że przysługiwał im przymiot strony w postępowaniu w sprawie ustalenia warunków i zagospodarowaniu terenu dla inwestycji wskazanej w treści decyzji z dnia [...] .Odwołujący powołali się na uciążliwość planowanej inwestycji i zasięg jej oddziaływania, która - w ich ocenie - rozciągać się będzie także na ich, sąsiednie działki. Dalej wskazano na to, że planowana inwestycja winna mieć ustaloną 50 metrową strefę ochronną a tymczasem planuje się ją usytuować w odległości 15 metrów od najbliższych zabudowań – co w świetle nawet najbardziej nowoczesnych rozwiązań technologicznych spowoduje nadmierną uciążliwość. Rozpoznając odwołanie, organ II instancji decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podzielił argumentację organu I instancji odnoszącą się do stwierdzenia, iż skarżący nie wykazali interesu prawnego dającego im przymiot strony postępowania gdyż nie wykazali na czym polegało naruszenie ich prawa jak i nie powołali konkretnego przepisu prawa materialnego, który uzasadniałby istnienie ich interesu prawnego a nie faktycznego. W skardze kierowanej do Sądu, skarżący przedstawili swoją dotychczasową argumentację odnośnie uciążliwości planowanej inwestycji oraz w kwestii dotyczącej posiadania przymiotu strony postępowania w sprawie dotyczącej ustalania warunków i zagospodarowania terenu dla planowanej inwestycji. Dodatkowo podnieśli, że nie mieli możliwości zapoznania się z decyzją ustalającą owe warunki i zagospodarowanie terenu jako, że nie byli informowani o prowadzonym postępowaniu administracyjnym a o istnieniu takiego postępowania dowiedzieli się z zawiadomienia Starostwa Powiatowego w P., przed którym inwestor wszczął postępowanie o pozwolenie na budowę przepompowni ścieków. Skarżący podnieśli, że po zapoznaniu się z dokumentacją obejmującą planowaną inwestycję okazało się, że jest ona niezgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego z uwagi na zbyt bliską odległość przepompowni od ścian domów skarżących. Dodatkowo skarżący powołali się na to, że powstała istotna dla sprawy nowa okoliczność bowiem Burmistrz wdrożył postępowanie incydentalne celem zorientowania się czy istniałaby ewentualnie możliwość innego usytuowania przedmiotowej przepompowni i pomimo uzyskania powszechnej zgody mieszkańców na inne usytuowanie inwestycji, które nie byłoby dla mieszkańców uciążliwe oraz nie naruszałoby zgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, Burmistrz pozostał przy swoim dotychczasowym stanowisku i przesłał odwołanie skarżących do organu II instancji. Odpowiadając na skargę, organ II instancji wniósł o jej oddalenie. Organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu skarżonej decyzji a nadto podał, że decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu wskazuje na to, czy w konkretnym terenie zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego i przepisami prawa może być zlokalizowana konkretna inwestycja. Tak więc gdyby ta lokalizacja a nie sposób jej realizacji naruszała konkretnie wskazane prawo jakiegoś podmiotu wówczas istniałaby podstawa do wznowienia postępowania wymieniona w art. 145 § 1 ust. 4 k.p.a. W ocenie organu II instancji wskazywane przez skarżących argumenty nie dają podstawy do przyznania im przymiotu strony postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Skargi zasługują na uwzględnienie. W postępowaniu sądowo-administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności, mająca obecnie umocowanie i określone granice w przepisach art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Zgodnie z zasadą oficjalności, sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, zawartą w skardze argumentacją – zobowiązany jest natomiast do oceny praworządności zachowań organów administracji w danej sprawie. Granice rozpoznania skargi przez sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów w konkretnej i zaskarżonej sprawie, z drugiej natomiast strony przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego. W omawianej sprawie organ I instancji wydał uprzednio w stosunku do skarżących decyzje odmawiające wznowienia postępowania administracyjnego w przedmiocie udzielenia decyzji o warunkach zabudowy dotyczącej realizacji inwestycji w zakresie przepompowni ścieków przy ul. [...] w L., które to decyzje zostały przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] uchylone w całości a sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia - co wynika jedynie z treści decyzji uchylającej znajdującej się w aktach administracyjnych. Obecnie Burmistrz Miasta L. w dniu [...] wydał ponownie decyzję o odmowie wznowienia postępowania wskazując jako podstawę prawną przepis art. 104 i 149 § 3 k.p.a., która to decyzja została utrzymana w mocy przez organ II instancji w zaskarżonej do sądu decyzji z dnia [...]. Otóż Sąd orzekający zauważa, iż postępowanie w sprawie wznowienia postępowania jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego przebieg jest uregulowany w przepisach rozdziału 12 Kodeksu postępowania administracyjnego. Postępowanie to może dotyczyć wyłącznie ostatecznych decyzji administracyjnych i składa się z dwóch faz: w fazie pierwszej organ właściwy do rozpoznania wniosku (art. 150 k.p.a.) bada legitymację osoby składającej wniosek, a więc czy jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a. czy wniosek ten dotyczy ostatecznej decyzji oraz czy podane we wniosku przyczyny mieszczą się w katalogu podstaw do wznowienia wymienionych w art. 145 k.p.a. zaś w fazie drugiej rozstrzyga sprawę o wznowienie co do jej istoty. Rozstrzygnięcie istoty sprawy nie odnosi się jednak do sprawy już zakończonej lecz do sprawy nowej, jaką jest sprawa o wznowienie postępowania. Taki przebieg postępowania wynika z treści art. 151 § 1 k.p.a., który przewiduje tylko dwa możliwe sposoby zakończenia wznowionego postępowania. W razie braku podstaw z art. 145 § 1 k.p.a. odmawia się uchylenia dotychczasowej decyzji wydanej w postępowaniu zwyczajnym, a gdy podstawy te są - uchyla decyzję dotychczasową i rozstrzyga sprawę co do jej istoty (wyrok NSA w Katowicach z 28.08.1996r., SA/Ka 2966/95, Lex nr 27283). Tak więc ocena przyczyn wznowienia postępowania przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania jest niedopuszczalna, zaś przesłanką odmowy wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.) nie może być negatywny wynik ustaleń co do przyczyny wznowienia, może natomiast być żądanie wznowienia postępowania z przyczyny innej niż wymienione enumeratywnie w art. 145 § 1 k.p.a. (wyrok NSA w Warszawie z 20.06.1991 r., IV SA 487/91, OSNA 1991/2/50). Wreszcie należy zacytować dwie tezy do wyroku NSA w Warszawie wydanego w dniu 14.06.1999 r. (IV SA 2397/98, Lex nr 47857): "Przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania organ administracji bada wyłącznie, czy wniosek o wznowienie postępowania oparty jest o ustawowe przesłanki wznowienia, enumeratywnie wymienione w art. 145 § 1 k.p.a. oraz czy podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione z zachowaniem terminów przewidzianych w art. 148 k.p.a. Tylko w przypadku ujawnienia, iż podanie o wznowienie nie wskazuje przesłanek przewidzianych w art. 145 § 1 k.p.a. bądź nie zachowany został termin do jego złożenia przewidziany w art. 148 § 1 k.p.a. – organ administracji może na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. wydać decyzję odmawiającą wznowienia postępowania. W pozostałych przypadkach organ administracji ma obowiązek wydać postanowienie o wznowieniu postępowania i przeprowadzić postępowanie zgodnie z zasadami określonymi w art. 150 i 151 k.p.a. W przypadku wskazania przesłanki wznowienia jako okoliczności wymienionych w art. 145 § 1 pkt 4 , organ rozpatrujący podanie nie bada czy podmiot wnoszący podanie istotnie ma przymiot strony w postępowaniu zakończonym kwestionowaną decyzją, gdyż kwestia ta będzie przedmiotem ustaleń i oceny w postępowaniu prowadzonym po wydaniu postanowienia, o jakim mowa w art. 149 § 2 k.p.a." Powyżej zacytowane i wskazane orzeczenia stanowią o tym, że zaskarżona decyzja została podjęta z naruszeniem przepisów postępowania bowiem w omawianej sprawie wniosek skarżących o wznowienie postępowania oparty był o ustawowe przesłanki wznowienia wymienione w art. 145 § 1 k.p.a., następnie organ stwierdził, że skarżący dochowali terminu, o którym mowa w art. 148 k.p.a. a więc organ administracyjny miał obowiązek wydać postanowienie o wznowieniu postępowania i przeprowadzić postępowanie zgodnie z zasadami określonymi w art. 150 i 151 k.p.a. W tym miejscu należy podkreślić to, iż organ I instancji nie czynił ustaleń co do zachowania przez skarżących terminu wskazanego w art. 148 k.p.a. a jedynie zachowanie tego terminu stwierdził w uzasadnieniu skarżonej decyzji organ II instancji odnosząc się przypuszczalnie do nie podpisanego przez skarżących pisma z dnia [...].01.2003 r. znajdującego się w aktach administracyjnych na stronie 23. Organ I instancji odmawiając wznowienia postępowania oparł swoje rozstrzygnięcie wyłącznie na twierdzeniu o braku wykazania przez skarżących interesu prawnego – co ocenił jako nie wykazanie przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym . Taka ocena legła u podstaw wydania decyzji odmawiającej wznowienia postępowania - co stanowi o naruszeniu przepisów postępowania. Już tylko ubocznie Sąd zauważa, iż podane w uzasadnieniu decyzji organu I instancji przepisy rozporządzenia Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 14 lipca 1998 r. w sprawie określenia rodzajów inwestycji szczególnie szkodliwych dla środowiska i zdrowia ludzi albo mogących pogorszyć stan środowiska, oraz wymagań jakim powinny odpowiadać oceny oddziaływania na środowisko tych inwestycji utraciły moc 13.11.2002 r. (uchyliło je rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 września 2002 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych kryteriów związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięć do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. z 29.10.2002 r., Nr 179, poz. 1490), które to rozporządzenie zostało wydane na mocy delegacji ustawowej- art. 51 ust. 8 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2002 r. Nr 62, poz. 627 ze zm.). Biorąc powyższe pod uwagę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c", art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - orzeczono jak w sentencji wyroku. /-/ M. Górecka /-/ B. Drzazga /-/ J. Szaniecka