II SA/Po 267/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jan Szuma (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Świstak Asesor WSA Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 września 2021 r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2020 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę Decyzją z dnia [...] października 2020 r., [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (zwane dalej "Kolegium"), po rozpatrzeniu wniosku E. K. o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Gminy i Miasta [...] z dnia [...] lutego 2016 r., [...] wydanej w przedmiocie ustalenia na rzecz H. G. warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie dwóch budynków mieszkalnych jednorodzinnych na działce nr [...] w W. przy ul. [...] – umorzyło wszczęte postępowanie o stwierdzenie nieważności. Na powyższą decyzję E. K. wniosła skargę korzystając z trybu z art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm., dalej "P.p.s.a."). Przepis ten pozwala stronie na rezygnację z prawa do zwrócenia się do organu, który wydał decyzję, z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy i zarazem uprawnia do wniesienia zamiast tego bezpośrednio skargi na decyzję. Skarga w niniejszej sprawie została złożona w następujących okolicznościach. Dnia [...] stycznia 2015 r. H. G. wystąpił do Burmistrza Gminy i Miasta [...] z wnioskiem o ustalenie warunków zabudowy dla budowy dwóch budynków mieszkalnych na terenie działki [...], ark. 7, w W. przy ul. [...] (k. 1-5 akt administracyjnych [...]). Decyzją z dnia [...] lutego 2016 r. [...] Burmistrz [...] i M. W. ustalił na rzecz H. G. warunki zabudowy dla projektowanej inwestycji (k. 118-127 akt administracyjnych [...]). Decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r., [...] Kolegium, na skutek odwołania E. K., uchyliło powyższą decyzję, a sprawę przekazało do ponownego rozpatrzenia (k. 162-168 akt administracyjnych [...]). W dniu [...] czerwca 2017r. do Kolegium wpłynął wniosek E. K. z dnia [...] czerwca 2017 r. (uzupełniony pismem z dnia [...] sierpnia 2018 r.) o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Gminy i Miasta [...] z dnia [...] lutego 2016 r. [...] Zdaniem wnioskodawczym decyzja ta została wydana z naruszeniem prawa, stąd należy stwierdzić jej nieważność na podstawie art. 156 § 2, 3, 6 i 7 K.p.a. Sporna decyzja usankcjonowała wadliwy podział działek i powstanie drogi dojazdowej na jej nieruchomości. Pismem z dnia [...] lipca 2018 r., [...] Kolegium zawiadomiło strony o wszczęciu na wniosek E. K. postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Gminy i Miasta [...] z dnia [...] lutego 2016 r. [...] Decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r., [...] odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Gminy i Miasta [...] z dnia [...] lutego 2016 r. [...] Wyrokiem z dnia [...] lipca 2020 r., II SA/Po [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił decyzję Kolegium z dnia [...] sierpnia 2019 r. Zwrócił uwagę, że w sprawie kluczową kwestią jest to, że decyzja Burmistrza Gminy i Miasta [...] z dnia [...] lutego 2016 r. [...], której stwierdzenia nieważności domaga się skarżąca, została usunięta z obrotu prawnego przed złożeniem wniosku o stwierdzenie jej nieważności. Oznacza to, że istnienie formalna przeszkoda do rozstrzygnięcia sprawy w trybie art. 156 § 1 K.p.a. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy (po wyroku) Kolegium, wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] października 2020 r., [...] – powołując się na art. 105 § 1 w związku z art. 157 § 1 i art. 156 § 1 K.p.a. – umorzyło postępowanie nieważnościowe wszczęte na wniosek E. K.. Organ wskazał, że zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm., dalej "P.p.s.a.") jest związany oceną prawną przedstawioną w wyroku II SA/Po [...]. Kolegium zauważyło przy tym, że postępowanie nieważnościowe prowadzone wobec decyzji Burmistrza Gminy i Miasta [...] z dnia [...] lutego 2016 r. [...] zostało wszczęte. Wobec tego, aby uwzględnić wskazania wyroku II SA/Po [...] (dotyczące niedopuszczalności prowadzenia postępowania z art. 156 § 1 K.p.a. wobec nieistniejącej w obrocie decyzji) należało umorzyć postępowanie nieważnościowe na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. W skardze pełnomocnik E. K. ustanowiona z urzędu wskazała, że jej mocodawczyni definitywnie nie zgadza się z decyzją Kolegium decyzją z dnia [...] października 2020 r., [...]. Twierdzi ona, że była stroną postępowania w sprawie o ustalenie warunków zabudowy, a stąd ma interes prawny w żądaniu wyeliminowania z obrotu decyzji Burmistrza Gminy i Miasta [...] z dnia [...] lutego 2016 r. [...] W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 153 P.p.s.a. "ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie". W granicach niniejszej sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wydał [...] lipca 2020 r. wyrok II SA/Po [...], który jest obecnie prawomocny. W uzasadnieniu tego wyroku jednoznacznie stwierdzono, że zachodzi formalna przeszkoda do prowadzenia postępowania nieważnościowego wobec decyzji Burmistrza Gminy i Miasta [...] z dnia [...] lutego 2016 r. [...], jako że decyzja ta została wyeliminowana z obrotu prawnego (decyzją Kolegium z dnia [...] sierpnia 2016 r., [...]) i nastąpiło to przed złożeniem wniosku o stwierdzenie jej nieważności przez E. K.. Sąd podkreślił, że merytoryczne zakończenie sprawy nieważnościowe stanowiłoby naruszenie art. 156 § 1 K.p.a. Obecnie rozpatrujący sprawę Sąd nie ma wątpliwości, że Kolegium trafnie uczyniło umarzając decyzją z dnia [...] października 2020 r., [...] postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Gminy i Miasta [...] z dnia [...] lutego 2016 r. [...] W wyroku II SA/Po [...] Sąd wyraźnie stwierdził, że sprawę dotyczącą tej decyzji – wobec niepodważalnego faktu jej wcześniejszego wyeliminowania z obrotu prawnego – należało zakończyć formalnie. W realiach niniejszej sprawy jedynym właściwym rozstrzygnięciem było więc umorzenie postępowania [...] na podstawie art. 105 § 1 w zw. z art. 157 § 1 i art. 156 § 1 K.p.a. Taka decyzja koresponduje bowiem ze wskazaniami wyroku II SA/Po [...]. Mając na uwadze powyższe Sąd w niniejszym składzie – nie dopatrując się po stronie organu naruszenia prawa – oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a. Niniejszą sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 z późn. zm.), po uprzednim skierowaniu jej do takiego trybu przez Przewodniczącego Wydziału (k. 49 akt sądowych). Wniosek o przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu (zawarty w skardze) rozstrzygnie referendarz sądowy w odrębnym postanowieniu (zob. art. 258–261 P.p.s.a., zwłaszcza art. 258 § 2 pkt 8 P.p.s.a.).