II SA/Po 267/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jakub Zieliński po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi T. K. na czynność Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w P. w przedmiocie transkrypcji zagranicznego aktu zgonu postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. odmówić T. K. przyznania prawa pomocy. T. K. (dalej: "Skarżący"), pismem z 9 lutego 2024 r. złożył za pośrednictwem Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w P. (dalej: "Kierownik USC" lub "Organ") skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnej w Poznaniu na rażące naruszenie prawa przez wymieniony wyżej organ. Skarżący zakwestionował dokonanie przez Organ transkrypcji zagranicznego aktu zgonu M. M., wnosząc o unieważnienie tej czynności, oraz zaskarżył pozostawienie jako bezprzedmiotowy wniosku Skarżącego inicjującego postępowanie o nr [...] w spraw zgłoszenia zgonu M. M., również wnosząc o unieważnienie tej "decyzji". Pismem z 16 lutego 2024 r. Kierownik USC wyjaśnił, iż skargę potraktowano jako wniesioną w trybie określonym w dziale VIII Kodeksu postępowania administracyjnego (K.p.a.) która zostanie rozpoznana na podstawie art. 234 k.p.a. Poinformowano, iż skarga dotyczy postępowania wszczętego na wniosek T. K. w sprawie zgłoszenia zgonu M. M.. W dniu 6 marca 2024 r. T. K. złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz przyznania pełnomocnika z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje. W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, iż przedmiotem skargi T. K. są dwie odrębne czynności Kierownika USC: 1) pozostawienie jako bezprzedmiotowy wniosku Skarżącego inicjującego postępowanie o nr [...] w sprawie zgłoszenia zgonu M. M. oraz 2) czynność polegająca na transkrypcji zagranicznego aktu zgonu M. M.. Z tych też przyczyn Sąd zarządził o odrębnym rozpoznaniu skargi co do każdego z ww. przedmiotów zaskarżenia. Skarga dotycząca pozostawienia jako bezprzedmiotowego wniosku Skarżącego w przedmiocie zgłoszenia zgonu M. M. została zarejestrowana pod odrębna sygnaturą – II SA/Po [...]. Zgodnie z art. 104 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1378 – dalej: "P.o.a.s.c.") zagraniczny dokument stanu cywilnego, będący dowodem zdarzenia i jego rejestracji, może zostać przeniesiony do rejestru stanu cywilnego w drodze transkrypcji (ust. 1). Wniosek do wybranego kierownika urzędu stanu cywilnego o dokonanie transkrypcji może złożyć osoba, której dotyczy zdarzenie podlegające transkrypcji, lub inna osoba, która wykaże interes prawny w transkrypcji lub interes faktyczny w transkrypcji dokumentu potwierdzającego zgon ( ust. 4). Transkrypcja może zostać dokonana również z urzędu ( ust. 6). Stosownie do art. 105 ust. 1 P.o.a.s.c. treść zagranicznego dokumentu stanu cywilnego przenosi się do rejestru stanu cywilnego, w formie czynności materialno-technicznej, zamieszczając w akcie stanu cywilnego adnotację o transkrypcji ( ust. 1). Kierownik urzędu stanu cywilnego, który dokonał transkrypcji, wydaje wnioskodawcy odpis zupełny aktu stanu cywilnego ( ust. 2) . Czynność materialno-techniczna o której mowa w art. 105 ust. 1 P.o.a.s.c. stanowi czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa i na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U.z 2023 r. poz. 1634 – dalej: "p.p.s.a.") podlega kontroli sądów administracyjnych. Zgodnie z art. 50 § 1 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Pod pojęciem interesu prawnego należy rozumieć istnienie związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków wnoszącego skargę a zaskarżonym aktem lub czynnością. O tym, czy konkretny podmiot ma w danej sprawie interes prawny, decyduje przepis prawa. Najczęściej będą to przepisy prawa materialnego, jednakże mogą to być również przepisy procesowe lub ustrojowe. Podstawę procesowej legitymacji strony musi stanowić przepis prawa wskazujący na własne prawo lub obowiązek podmiotu, które podlegają skonkretyzowaniu w postępowaniu administracyjnym. Od wykazania związku między chronionym przez prawo interesem prawnym, a aktem lub czynnością organu administracji publicznej uzależnione więc jest uprawnienie do złożenia skargi (patrz. wyrok NSA z 11 stycznia 2023r. o sygn. akt II OSK 1412/21 – dostępny na: https://orzeczenia.nsa.gov.pl) . Jak wynika z nadesłanych akt sprawy administracyjnej o nr [...] w dniu 22 stycznia 2024 r. Kierownik USC z urzędu dokonał transkrypcji zagranicznego aktu zgonu M. M. zmarłego [...] marca 1945 r. Skoro czynność materialno-technicza polegająca na transkrypcji aktu zgony wyżej wymienionego zmarłego została dokonana z urzędu, a więc nie na wniosek osoby która wykaże interes prawny w transkrypcji lub interes faktyczny w transkrypcji dokumentu potwierdzającego zgon, a zdarzenie podlegające transkrypcji (zgon) nie dotyczy T. K. to brak jest podstaw do uznania, iż przysługuje mu interes prawny w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a. upoważniający do wniesienia skargi na powyższą czynności do sądu administracyjnego. Oczywisty brak interesu prawnego Skarżącego powodował natomiast niedopuszczalność jego skargi, skutkując jej odrzuceniem na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a. (punkt I sentencji postanowienia). W związku z powyższym stwierdzić należy, iż Skarżącemu nie przysługiwało prawo pomocy. Zgodnie z art. 247 p.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. W doktrynie i orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że o oczywistej bezzasadności skargi można mówić, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, iż skarga nie może zostać uwzględniona. Chodzi więc o taką sytuację, w której obowiązujące prawo jasno i jednoznacznie wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, uw. 1 do art. 247). Potrzeba zastosowania art. 247 p.p.s.a. będzie zachodziła przede wszystkim w sytuacjach, gdy skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 p.p.s.a. (zob. M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 247., i tam przywołane wypowiedzi doktryny i judykatury). Zatem w sytuacji zakwalifikowania skargi do odrzucenia, co zresztą nastąpiło, tut. Sąd jest uprawniony do uznania takiej skargi za oczywiście bezzasadną w rozumieniu art. 247 p.p.s.a. To z kolei uzasadnia odmowę przyznanie prawa pomocy Skarżącemu na tym etapie postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 28 marca 2012 r., II GZ 101/12 – dostępne na: https://orzeczenia.nsa.gov.pl ). Z tych względów, Sąd, na podstawie art. 247 p.p.s.a. odmówił przyznania Skarżącemu prawa pomocy (pkt II sentencji postanowienia ).