II SA/Po 268/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 maja 2010r. wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego postanawia 1. ustanowić dla K. K. adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka, 2. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. /-/ K. Witkowicz-Grochowska Skarżąca K. K. wniosła o przyznanie prawa pomocy w całości. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej p.p.s.a.) strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Taki szczególny przepis to art. 239 pkt 1 a) ppsa, zgodnie z którym nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Mając więc na uwadze, iż celem tej regulacji było założenie, że strona występująca w takiej sprawie nie ma dostatecznych środków nie tylko na prowadzenie postępowania sądowego, ale również na zaspokojenie własnych potrzeb życiowych, przy zastosowaniu wykładni celowościowej można stwierdzić, że do grupy podmiotów objętych zakresem dyspozycji powołanego wyżej art. 239 pkt 1 lit a ppsa, należą m.in. uprawnieni z ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. Nr 71, poz. 734 ze zm.). Dodatek mieszkaniowy jest bowiem bez wątpienia formą pomocy społecznej udzielanej przez władze publiczne w celu objęcia ochroną przed niemożnością zaspokojenia podstawowych potrzeb mieszkaniowych. Stąd podmioty wnoszące skargi na orzeczenia organów administracyjnych w sprawie dodatku mieszkaniowego, z mocy prawa, nie mają obowiązku uiszczania kosztów sądowych w zakresie opłat sądowych i wydatków (art. 211 - art. 213 p.p.s.a.). Wobec powyższego skarżąca zwolniona jest na mocy ustawy z obowiązku poniesienia kosztów sądowych związanych z jej udziałem w niniejszej sprawie (art. 239 pkt 1 a) p.p.s.a.). Wyjaśnić należy, że przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych pozostaje aktualne jedynie w sytuacji, gdy na podmiocie występującym z takim żądaniem ciąży obowiązek uiszczenia tych kosztów. Nie ma interesu prawnego w domaganiu się zwolnienia od kosztów sądowym osoba, która nie ma obowiązku ich uiszczenia. W takiej sytuacji zwolnienie od kosztów sądowych w drodze postanowienia nie może być przyznane i w konsekwencji należy oddalić wniosek w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (art. 258 §2 pkt 7 p.p.s.a.), gdyż żądanie obejmujące wydanie orzeczenia o zwolnieniu od kosztów sądowych jest bezprzedmiotowe. Wnioskodawczyni złożyła także wniosek o ustanowienie adwokata, który należało rozpoznać merytorycznie w oparciu o jej sytuację majątkową, rodzinną i finansową. We wniosku o prawo pomocy złożonym na urzędowym formularzu PPF skarżąca oświadczyła, że sytuacja rodzinna jest trudna. Wskazała, że prowadzi gospodarstwo domowe z dwiema małoletnimi córkami i byłym mężem. Wnioskodawczyni oświadczyła, że nie posiada żadnego majątku nieruchomego, wartościowych ruchomości, czy oszczędności. Wskazała, że rodzina utrzymuje się z jej wynagrodzenia za pracę w wysokości około [...] zł miesięcznie, alimentów na córki w wysokości [...] zł miesięcznie, świadczenia rodzinnego w wysokości [...] zł oraz zasiłku byłego męża w wysokości po potrąceniach około [...] zł. Nadto wnioskodawczyni podała, że wynajmuje mieszkanie i z tego tytułu uiszcza czynsz w wysokości 1.000 zł, opłaty za gaz, ogrzewanie. Zgodnie z dyspozycją art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 245 §3 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznych wydatkach swojego bieżącego utrzymania. Oznacza to, że prawo pomocy ma charakter szczególny i wyjątkowy, a skorzystać z tego uprawnienia mogą jedynie osoby w rzeczywiście ciężkiej sytuacji finansowej, pozbawione majątku, stałego miesięcznego dochodu lub uzyskujące go w takiej wysokości, że nie są w stanie uiścić wszystkich należności sądowych (bezrobotni, emeryci, renciści, osoby samotnie wychowujące dzieci). Z przedłożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym, finansowym i dochodach wynika, że sytuacja skarżącej pozwala na przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu. Rodzina utrzymuje się bowiem z wynagrodzenia za pracę skarżącej, alimentów na córki i zasiłku byłego męża. Wysokość aktualnych dochodów znajduje się na poziomie, który nie pozwala na poczynienie oszczędności celem ich przeznaczenia na pokrycie wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru. Dochody wnioskodawczyni nie wystarczają na poniesienie wszystkich stałych kosztów bieżącego utrzymania, korzysta więc z opieki pomocy społecznej w postaci świadczeń na dzieci. Wnioskodawczyni zmuszona jest także wynajmować mieszkanie w celu zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych rodziny na wolnym rynku, co stanowi wydatek stanowiący połowę dochodów rodziny. Wnioskodawczyni nie dysponuje także wartościowym majątkiem ruchomym, czy nieruchomościami, by móc uzyskać dodatkowe dochody celem wsparcie domowego budżetu. W tym stanie rzeczy przyjąć należy, że wnioskodawczyni nie ma możliwości wygospodarowania środków na pokrycie wolnorynkowego wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru. Należało, zatem uwzględnić wniosek o prawo pomocy w tym zakresie. Podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 249 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli okaże się, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć. Na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 246 §1 pkt 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w postanowieniu. /-/ K. Witkowicz-Grochowska