II SA/Po 268/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędzia WSA Jakub Zieliński Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lipca 2012 r. sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2012 r. Nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania; I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. na podstawie art. 20, art. 30 ust. 1, ust. 2 pkt 1, ust. 8 i ust. 9 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.) oraz art. 104 kpa odmówił M. K. umorzenia spłaty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, do zwrotu których została zobowiązana decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...] listopada 2011 r. w łącznej wysokości 728 zł wraz z odsetkami. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia[...] stycznia 2012 r. stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania złożonego przez M. K. od powyższej decyzji Prezydenta Miasta. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że z akt sprawy - ze zwrotki pocztowej, załączonej przy decyzji – wynika, że zaskarżona decyzja została odebrana przez konkubenta odwołującej w dniu 15 grudnia 2011 r., zaś odwołanie zostało złożone w Urzędzie Miejskim, Biurze Świadczeń Rodzinnych w dniu 30 grudnia 2011 r., a więc 15 dni od doręczenia decyzji. Zdaniem organu, nie został zatem zachowany ustawowy 14 -dniowy termin do wniesienia odwołania, który w niniejszej sprawie mijał w dniu 29 grudnia 2011 r. Organ wskazał, że przewidziany w art. 43 kpa sposób tzw. zastępczego doręczenia pisma opiera się na domniemaniu, że osoba, która pokwitowała odbiór pisma, przyjęła je w celu oddania go adresatowi oraz że pismo to zostało mu doręczone. W związku z powyższym, Kolegium na podstawie art. 134 kpa stwierdziło, iż odwołująca się uchybiła 14 - dniowemu ustawowemu terminowi do wniesienia odwołania od przedmiotowej decyzji. Nadto Kolegium zauważyło, że pisma odwołującej z dnia 9 stycznia 2012 r. nie można traktować jako wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Z treści tego pisma wynika jednoznacznie, że odwołująca nie zgadza się ze stanowiskiem organu pierwszej instancji, iż złożyła odwołanie od zaskarżonej decyzji z uchybieniem ustawowego 14 - dniowego terminu. W dniu 29 lutego 2012 r. M. K. wniosła za pośrednictwem organu skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Argumentowała, że decyzja została odebrana dnia 16 grudnia 2011 r. przez jej kuzyna, który przekazał jej przesyłkę w tym samym dniu. Organ błędnie przyjął datę złożenia odwołania w dniu 30 grudnia 2011 r., gdyż zostało ono złożone 29 grudnia 2011 r., na dowód czego dołączyła kserokopię odwołania z widocznym stemplem Urzędu i wyraźną datą złożenia odwołania 29 grudnia 2011 r. Wskazała, że w związku z powyższym zachowała 14-dniowy termin do wniesienia odwołania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] marca 2012 r. na podstawie art. 17 pkt 1, art. 127 § 2 i art. 138 § 2 kpa uchyliło zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] grudnia 2011 r. w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Na wstępie Kolegium stwierdziło, że rozpoznanie sprawy jest wynikiem samokontroli. Zgodnie bowiem z treścią art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D.U. z 2012 r., poz. 270), a nie błędnie wskazanego art. 54 § 3 kpa, organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. Kolegium błędnie odczytało datę złożenia odwołania od decyzji organu I instancji. Decyzja z dnia [...] grudnia 2011 r. została odebrana przez kuzyna odwołującej w dniu 15 grudnia 2011 r., a odwołanie zostało złożone w dniu 29 grudnia 2011 r., a nie jak błędnie przyjęto - w dniu 30 grudnia 2011r, a zatem został zachowany 14-dniowy ustawowy termin do wniesienia odwołania. W związku z tym Kolegium w całości uznało argumenty M.K. zawarte w skardze z dnia 28 lutego 2012 r. na postanowienie Kolegium z dnia [...] stycznia 2012 r. Następnie Kolegium Odwoławcze dokonało merytorycznej oceny odwołania w oparciu o przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006, nr 139, poz. 992 z późn. zm.) i doszło do wniosku o zasadności uchylenia decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] grudnia 2011 r. i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania. W odpowiedzi na skargę z dnia 28 marca 2012 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o umorzenie postępowania wywołanego wniesioną skargą. Kolegium powołując się na art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D.U. z 2012 r., poz. 270), błędnie wskazany jako przepis kpa, postanowiło uwzględnić skargę w całości. Po dokonaniu ponownej analizy akt sprawy i uwzględnieniu argumentów zawartych w skardze, Kolegium przyznało, iż błędnie odczytało datę złożenia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji. Decyzja z dnia [...] grudnia 2011 r. została odebrana przez kuzyna skarżącej w dniu 15 grudnia 2011 r., zaś odwołanie zostało złożone w Urzędzie Miejskim, Biurze Świadczeń Rodzinnych w dniu 29 grudnia 2011 r., a nie jak błędnie przyjęto - w dniu 30 grudnia 2011 r. a zatem odwołanie od niej zostało złożone z zachowaniem 14-dniowego ustawowego, terminu do wniesienia odwołania. Kolegium omyłkowo przyjęło najwcześniejszą datę z pieczątek znajdujących się w górnej części pisma, nie zauważając prawidłowej daty wpływu pisma, znajdującej się u dołu pisma. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury. Ponadto, stosownie do art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr z 2012r,. poz. 270), zwanej dalej p.p.s.a., Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd bierze z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa proceduralnego i materialnego niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów, jednakże w zakresie oceny legalności nie może wykraczać poza sprawę, która była lub winna być przedmiotem postępowania przed organami administracji publicznej i której dotyczy zaskarżone rozstrzygnięcie. W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z treścią przepisu art. 54 § 3 p.p.s.a. organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenia postępowania zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. Uwzględniając skargę organ stwierdza jednocześnie, czy działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa. W niniejszej sprawie zaskarżonym orzeczeniem jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2012 r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Wobec powyższego w trybie autokontroli, na skutek wniesienia przedmiotowej skargi, organ winien badać podstawy wydania i zasadność uchylenia tego postanowienia, a nie decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] grudnia 2011r. Tym bardziej, że w skardze skarżąca kwestionuje jedynie postanowienie z [...] stycznia 2012 r. stwierdzające wniesienie odwołania z uchybieniem terminu. Nie podnosi przy tym żadnych merytorycznych argumentów dotyczących decyzji odmawiającej jej umorzenia nienależnie pobranych świadczeń. Zaskarżonym orzeczeniem w niniejszej sprawie nie jest więc decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...] grudnia 2011 r. w przedmiocie odmowy umorzenia spłaty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Błędnie, więc wskazuje Kolegium, że w trybie autokontroli uchyliło decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] grudnia 2011 r. Na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a. organ winien uchylić zaskarżone postanowienie z dnia [...] stycznia 2012 r., czego nie uczynił. Wskazać przy tym należy że Sąd w całości przychyla się do argumentacji zawartej w skardze zgodnie, z którą odwołanie zostało wniesione w terminie i brak podstaw do stwierdzenia wniesienia odwołania z uchybieniem terminu. Okoliczności te w całości znajdują potwierdzenie w aktach administracyjnych sprawy, co z resztą przyznaje samo Kolegium. Decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...] grudnia 2011 r. została prawidłowo doręczona skarżącej, w trybie art. 43 kpa, w dniu 15 grudnia 2011 r. (k. 7 verte akt adm.). Odwołanie zostało przez nią wniesione bezpośrednio do organu w dniu 29 grudnia 2011 r., co potwierdza data na pieczęci Kancelarii Ogólnej Urzędu Miasta (k. 22 akt adm.). Tym samym odwołująca się dochowała 14-dniowego terminu do wniesienia odwołania, zgodnie z art. 129 § 1 i § 2 kpa. Mając powyższe na uwadze organ II instancji wydając zaskarżone postanowienie z dnia [...] stycznia 2012 r. naruszył przepis postępowania, mianowicie art. 134 kpa w zw. z art. 129 § 1 i § 2 kpa. Z tych przyczyn Sąd stwierdził, że wadliwości zaskarżonego postanowienia w efekcie czyni koniecznym jego uchylenie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. W niniejszej sprawie z uwagi na konieczność jedynie wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego nie ma przesłanek do przedstawienia wskazań, co do dalszego postępowania administracyjnego. Zaznaczyć także należy, że Sąd nie znalazł podstaw do kontroli zgodności z prawem decyzji Kolegium z dnia [...] marca 2012 r., wydanej w odpowiedzi na wniesioną skargę. Nie była ona bowiem przedmiotem zaskarżenia oraz w ocenie Sądu nie jest decyzją podjętą w granicach sprawy, której dotyczy skarga (art. 135 p.p.s.a). Rozstrzygnięcie o niewykonywaniu zaskarżonej decyzji oparto o przepis art. 152 p.p.s.a.