II SA/Po 2712/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant sekr. sąd. Kamila Kozłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2005r. sprawy ze skargi T. i Z. K. na decyzję Wojewody z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość o d d a l a s k a r g ę /-/ E.Podrazik /-/ M.Górecka /-/ A.Łaskarzewska Decyzją z dnia [...] wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta P., na podstawie art. 105 § 1 kpa, umorzono postępowanie wszczęte na wniosek T. K. w sprawie odszkodowania za zbytą na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość (działka nr [...]) o pow. 2779 m2, zapisaną w księdze wieczystej KW [...]. W uzasadnieniu wskazano, że T. K. oraz Z. K. , w drodze umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego z dnia [...]1984r. (rep. A-I nr [...]), zbyli na rzecz Skarbu Państwa opisana wyżej nieruchomość za cenę ustaloną przez biegłych na kwotę [...]. Przedmiotowa nieruchomość została nabyta przez Skarb Państwa w drodze umowy cywilnoprawnej. Wobec czego, strona takiej umowy może dochodzić roszczeń jedynie przed sądem powszechnym. Organ I instancji uznał zatem, że sprawa nie należy do sprawa administracyjnych określonych w art. 1 pkt 1 kpa i z uwago na niedopuszczalność drogi sądowej postępowanie zostało umorzone. T. K. wniosła odwołanie od powyższej decyzji, domagając się jej uchylenia. W jej odczuciu przedmiotowa nieruchomość został wywłaszczona, a ustalona cena była niewspółmierna do wartości. Nabycie nieruchomości w tym trybie zostało przeprowadzone z rażącym naruszeniem prawa. Wojewoda decyzją z dnia [...] . na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy stwierdził, że T. i Z. K. , w drodze umowy cywilnoprawnej zwartej w formie aktu notarialnego z dnia [...]1984r., zbyli na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość o pow. 2779 m2 za cenę [...]zł, w trybie art. 6 ustawy z dnia12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Wskazał też, że brak jest przepisów pozwalających na wypłatę dopłat do ceny, którą otrzymały strony. Sprawa ta nie należy do drogi postępowania administracyjnego i nie może zostać rozpatrzona, co do jej istoty. T. K. wniosła skargę do naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu domagając się uchylenia decyzji organu odwoławczego. W uzasadnieniu wskazała, że wraz z mężem zostali przymuszeniu do podpisania umowy sprzedaży nieruchomości za symboliczną cenę. Organ administracji dokonał, bez zgody Z. K., wierceń na nieruchomości, a ponadto poinformował strony, że ich sprzeciw nie ma znaczenia. Skarżąca zwracała się do Prezydenta Miasta P. oraz Wojewody o rozpatrzenie prośby dotyczącej rekompensaty za wywłaszczoną nieruchomość, jednakże uznali oni, że sprawa nie należy do drogi postępowania administracyjnego. Twierdzenie to, w ocenie skarżącej, jest błędne. Umowa kupna sprzedaży została zawarta w trybie art. 6 ustawy z 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości i czynność ta ma cechy wywłaszczenia. Szczególny charakter tej umowy oraz naruszenie zasady równości stron przemawia za uznaniem nabycia nieruchomości w tym trybie za wywłaszczenie. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. T. i Z. K. domagali się zasądzenia odszkodowania stanowiącego waloryzację uiszczonej ceny za nabycie przez Skarb Państwa prawa własności nieruchomości stanowiącej działkę o numerze [...], położonej w P.. Nabycie miało miejsce w drodze czynności o charakterze cywilnoprawnym, tj. mocą umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego z dnia [...]1984r. za cenę [...] starych złotych, która w całości została zapłacona (bezsporne). Umowa ta stanowiła jeden z dwóch trybów nabycia przez Skarb Państwa i określonych nieruchomości, przewidzianych ustawą z dnia 12 marca 1958r. (Dz. U. z 1974r. nr 10 poz. 64) o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. I tak, w myśl art. 6 cytowanej ustawy, ubiegający się o wywłaszczenie obowiązany był, jeszcze przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego, wystąpić do właściciela o dobrowolne odstąpienie nieruchomości i w razie porozumienia zawrzeć z nim w formie prawem przepisanym umowę nabycia nieruchomości za cenę nie wyższą od ustalonej według zasad odszkodowania, przewidzianych w ustawie. Umowa taka mogła być zawarta również w razie porozumienia stron w toku postępowania wywłaszczeniowego. Do zawarcia umowy mogło dojść jedynie w razie zgodnej woli stron. Brak zgody dawał organowi administracji podstawę do wydania decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości i odszkodowaniu. Przyjmuje się jednakże, iż materialnoprawne przesłanki oraz warunki i tryb zawarcia umowy sprzedaży trybie art. 6 zacytowanej ustawy nakazują traktować taką nieruchomość jako wywłaszczoną. W niniejszej sprawie oboje skarżący przystąpili do aktu notarialnego. Przyjęli ustaloną przez biegłych cenę nieruchomości W obowiązujących normach prawnych brak jest podstawy prawnej, by uwzględnić żądanie. Wywłaszczenie jest regulowane przepisami ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2000r. Nr 46 poz. 543 ze zm.). Jej normy stanowią też podstawę wypłaty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość . Dopuszczają waloryzację, odnosząc ją jednak jedynie do wypadku już ustalonego, a niewypłaconego odszkodowania przy zastosowaniu odpowiednich wskaźników. Dotyczy to okresu pomiędzy datą kiedy decyzja o ustaleniu odszkodowania stała się ostateczna, a datą wypłaty odszkodowania (art. 132 ust. 1-3 ustawy o gospodarce nieruchomościami - Dz.U. z 2000r. Nr 46 poz. 543 ze zm.). Nie przewiduje możliwości waloryzacji odszkodowania uzyskanego w wyniku wywłaszczenia dokonanego pod rządami poprzednio obowiązujących ustaw, w tym cytowanej ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974r. Nr 10 poz. 64).a W tym stanie rzeczy za odpowiadające przepisom prawa uznać należało decyzje organów administracji obu instancji. i dlatego orzeczono jak w sentencji (art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.). /-/ E.Podrazik /-/ M.Górecka /-/ A.Łaskarzewska MarK