II SA/Po 277/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska - Tylewicz Asesor WSA Paweł Daniel po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 31 sierpnia 2023 r. w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 stycznia 2023 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę Burmistrz Miasta i Gminy S. (dalej Burmistrz) decyzją z dnia 9 maja 2022 r., nr [...], działając na podstawie art. 2 pkt 2, art. 17 ust. 1, ust. 1b, ust. 3, ust. 4, art. 20, art. 26 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz. U. z 2022 r. poz. 615, dalej u.ś.r.), obwieszczenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 04 listopada 2020 r. w sprawie kwoty świadczenia pielęgnacyjnego w roku 2021 (M.P. z 2020 r., poz. 1031) obwieszczenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 października 2021 r. w sprawie kwoty świadczenia pielęgnacyjnego w roku 2022 (M.P. z 2021 r., poz. 1021), art. 6 ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz. U. z 2021 r. poz. 423 dalej u.s.u.s.), art. 86 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych (tj. Dz. U. z 2021 r. poz. 1285), Rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1466) oraz art. 104, art. 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks Postępowania Administracyjnego (tj. Dz.U. z 2021 r. poz.735 ze zm., dalej k.p.a.), odmówił M. K. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu nie podejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. na Pana S. K.. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zgodnie z artykułem 17 ust. 1 u.ś.r. warunkiem otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego przez opiekuna jest jego rezygnacja z pracy lub niepodejmowanie jej w związku koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Normą społeczną, a zarazem jednym z podstawowych obowiązków dzieci, jest zapewnienie opieki schorowanym rodzicom. Burmistrz stwierdził, że M. K. z powodu przewlekłych schorzeń od września 1995 roku pobiera świadczenie rentowe z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z uwagi na zaliczenie go do drugiej grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia (trwale). Z kolei Pan S. K. (ojciec skarżącego) posiada orzeczenie zaliczające do znacznego stopnia niepełnosprawności z dnia 07 lutego 2020 r., wydane przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności [...]. Wskazano, że ojciec wnioskodawcy S. K. jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wymagającą stałej opieki, a orzeczenie wydane zostało na stałe. Organ wskazał, że na skarżącym spoczywa ustawowy obowiązek alimentacyjny wobec rodziców. Stwierdził jednak, że w świetle obowiązujących przepisów skoro skarżący pobiera rentę, to zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1a u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne mu nie przysługuje. Zdaniem organu nie jest możliwe zrezygnowanie bądź zawieszenie renty i pobieranie w to miejsce świadczenia pielęgnacyjnego. M. K. - reprezentowany przez adwokata, wniósł odwołanie od decyzji organu I instancji z dnia 9 maja 2022 r., wnosząc o jej uchylenie i przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżący zarzucił naruszenie art. 7 i 8 k.p.a. oraz art. 17 ust. 1b, ust. 1 pkt 4 i ust. 5 pkt 2a u.ś.r. polegające na błędnym uznaniu przez organ, że pobieranie przez skarżącego renty wyklucza możliwość uzyskania świadczenia, podczas gdy skarżący może zawiesić prawo do renty. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej SKO lub Kolegium) decyzją z dnia 19 stycznia 2023 r. nr [...], działając na podstawie art. 107 § 1, art. 127 § 2, art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 1, art. 2 pkt 2, art. 3, art. 17 ust 1, ust. 1b, art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Kolegium wskazało, że w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego istotne jest spełnienie przesłanki związku przyczynowego pomiędzy sprawowaniem opieki a rezygnacją/niepodejmowaniem zatrudnienia. Organ odwoławczy stwierdził, że M. K. orzeczeniem z dnia 19 września 1995 r. został uznany za trwale, całkowicie niezdolnego do pracy i z tego tytułu od dnia 28 marca 1995 r. niezmiennie pobiera rentę. Potwierdzają to dokumenty znajdujące się w aktach sprawy, wszczególności pismo ZUS z dnia 3 stycznia 2023 r., stanowiące odpowiedź na zapytanie Kolegium (k. [...]). Wskazano, że według oświadczenia skarżącego, opiekę nad ojcem sprawuje ok. 3 lata, tj. od 2019 r., a ustalony wobec S. K. znaczny stopień niepełnosprawności datuje się od 30 grudnia 2019 r. Powyższe potwierdza, że M. K. zaczął opiekować się ojcem w czasie, gdy już sam nie pracował - od wielu lat był bowiem całkowicie niezdolny do pracy. Tym samym, zdaniem SKO, w sprawie nie jest spełniona przesłanka rezygnacji z zatrudnienia. M. K. nie zrezygnował z pracy z uwagi na opiekę nad niepełnosprawnym ojcem, lecz z uwagi na własny stan zdrowia, co nastąpiło w 1995 r., a zatem na ponad 20 lat przed podjęciem przez stronę opieki nad ojcem. W związku z powyższym, nie było zasadne kierowanie do strony wezwania, które ze świadczeń wybiera, tj. rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, czy świadczenie pielęgnacyjne. Wezwanie takie zasadne jest bowiem wyłącznie, jeśli - po przeprowadzeniu postępowania dowodowego - ustalone zostanie, że strona spełnia pozostałe przesłanki przyznania tego świadczenia, określone w szczególności w art. 17 ust. 1 u.ś.r. - taka sytuacja nie zachodzi w przypadku M. K.. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu M. K., reprezentowany przez adwokata podał, że zaskarża w całości decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 stycznia 2023r. w sprawie [...], wnosi o jej uchylenie i uchylenie poprzedzającej decyzji [...] z dnia 19 maja 2022 r. Burmistrza Miasta i Gminy [...] oraz o zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania. Skarżący podniósł następujące zarzuty: 1. naruszenie art. 24 ust. 2 i 2a u.ś.r. poprzez błędną wykładnię polegającą na odmówieniu skarżącemu prawa do świadczenia, a tym samym poprzez pominięcie prawnie uzasadnionych celów wskazanej ustawy; 2. naruszenie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. poprzez wydanie orzeczenia w oparciu o przedmiotowy przepis, który utracił moc w związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019r. sygn. akt SK 2/17; 3. naruszenie art. 7 i art. 8 k.p.a. poprzez nie podjęcie wszelkich działań niezbędnych w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz naruszenie zasady, że organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej; 4. naruszenie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) poprzez pominięcie, iż przepis ten wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mającej ustalone prawo do emerytury nie w całości, ale jedynie do wysokości tej emerytury. Zatem zgodnie z powyższym w niniejszej sprawie skarżącej powinno zostać przyznane świadczenie od daty złożenia wniosku tj. od marca 2022r. Do 1 października 2022r. w wysokości stanowiącej różnicę między wysokością tego świadczenia wynikającą z ustawy i pobieranym świadczeniem emerytalnym; 5. naruszenie art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez błędne przyjęcie, iż przedmiotowy przepis zakreśla ramy czasowe co do wykazania rezygnacji z zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Uzasadniając skargę podano, że skarżący nie dlatego opiekuje się ojcem, że jest on niezdolny do pracy, ale dlatego że wymaga on opieki i pomocy. Gdyby nie stan zdrowia ojca, skarżący nie musiałby świadczyć mu pomocy. Z kolei gdyby natomiast stan zdrowia skarżącego był na tyle zły, to nie mógłby on pomagać ojcu. Skarżący jest zatem zdolny do pracy, ale ze względu na konieczność opieki nie podejmuje zatrudnienia. W ocenie pełnomocnika to, że wcześniej skarżący nie pracował, nie wpływa na to, iż obecnie nie może otrzymać świadczenia. W ocenie skarżącego istnieje zatem związek przyczynowy pomiędzy brakiem zatrudnienia a sprawowaną opieką. Świadczenie pielęgnacyjne winno być przyznane od miesiąca, w którym wpłynął wniosek. Podkreślono, że możliwy jest wybór pomiędzy uzyskiwaniem renty z ZUS a świadczeniem pielęgnacyjnym. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 stycznia 2023 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia 9 maja 2022 r. numer [...], którą odmówiono przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem S. K.. Materialnoprawną podstawą do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej jest art. 17 ust. 1 u.ś.r., który stanowi: "Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji." Z powyższego wynika, że przesłanką ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest faktyczna rezygnacja lub niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, będąca w związku przyczynowym z koniecznością sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest bowiem zapewnienie odpowiednich świadczeń dla członków rodzin osób niepełnosprawnych, którzy poświęcając się dla najbliższych rezygnują z zatrudnienia, aby stale się nimi opiekować. Treść art. 17 ust. 1 u.ś.r. jednoznacznie wskazuje, że nie każda rezygnacja lub niepodejmowanie zatrudnienia jest podstawą do przyznania świadczenia, ale tylko taka, której celem jest sprawowanie opieki. W związku z powyższym musi istnieć wyraźny i bezpośredni związek między rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia, a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną. Zauważenia bowiem wymaga, że świadczenie pielęgnacyjne stanowi niejako surogat wynagrodzenia za pracę, które jest uzyskiwane przez uprawnionego, nie od pracodawcy z tytułu świadczenia pracy, a na podstawie decyzji administracyjnej, w związku z koniecznością rezygnacji przez wnioskującego z zatrudnienia z powodu opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Nie ma natomiast stanowić zastępczego źródła dochodu w przypadku, gdy choć wnioskodawca wykonuje ciążący na nim obowiązek opieki nad członkiem rodziny, to nie musiał z tego tytułu rezygnować z zatrudnienia (nie był aktywny zawodowo i brak aktywności zawodowej nie jest wynikiem konieczności sprawowania opieki). Celem ustawodawcy nie było i nie jest traktowanie świadczenia pielęgnacyjnego jako źródła dochodu dla osoby, która nie odnajdywała się i nie odnajduje w realiach rynku pracy z różnych przyczyn, lecz zapewnienie osobie rezygnującej z zatrudnienia lub go niepodejmującej niejakiego ekwiwalentu zatrudnienia, którego nie może podjąć lub kontynuować ze względu na cel sprawowania opieki nad niepełnosprawną osobą. Świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie jest bowiem przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym małżonkiem, dzieckiem lub rodzicem, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku opieki nad tymi osobami, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Każdorazowo więc organy właściwe muszą zbadać, czy w odniesieniu do danego stanu faktycznego ziścił się ów związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub jego niepodejmowaniem a koniecznością sprawowania osobistej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny (por. A. Kawecka, Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, publ. LEX/el. 2019). Wobec tego rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego obowiązkiem organu nie jest tylko weryfikacja tego, czy opieka nad osobą niepełnosprawną jest sprawowana przez podmiot wskazany w katalogu art. 17 ust. 1 pkt 1-4 u.ś.r., lecz także to, czy zakres tej opieki wymusza po stronie opiekuna rezygnację/niepodejmowanie zatrudnienia. Innymi słowy, musi zachodzić związek przyczynowy pomiędzy niepodejmowaniem (rezygnacją) przez wnioskodawcę zatrudnienia lub pracy zarobkowej a koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Słusznie w opinii Sądu organy stwierdziły, że w wypadku skarżącego niespełniona jest przesłanka rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (niepodejmowania zatrudnienia), w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem S. K.. Jak wynika z akt sprawy M. K. decyzją z 26 kwietnia 1995 r. przyznano rentę z tytułu całkowitej niezdolności od 28 marca 1995 r. Orzeczeniem z 19 września 1995 r. uznano skarżącego za trwale całkowicie niezdolnego do pracy (zob. pismo ZUS k. [...]). Wobec tego, na dzień złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (31 marca 2022 r.- prezentata k.[...]) niepodejmowanie przez skarżącego zatrudnienia jest rezultatem obiektywnych okoliczności uniemożliwiających jemu wykonywanie pracy, tj. jego własnego stanu zdrowia. Skarżący został 27 lat temu uznany za osobę trwale niezdolną do pracy co oznacza, że z obiektywnych przyczyn (zdrowotnych) nie może podejmować zatrudnienia (ani z niego zrezygnować). Nie można zatem uznać, że zachodzi związek przyczynowy pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącego pracy zarobkowej a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem. Jak już wcześniej wskazano, świadczenie pielęgnacyjne nie jest kierowane do wszystkich niezatrudnionych osób opiekujących się niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz tylko do osób, które z tego właśnie powodu - a nie z innych powodów - zaprzestają aktywności zawodowej. Wyklucza to przyznanie świadczenia osobom uznanym za trwale niezdolne do pracy, które tak jak skarżący, od ponad 20 lat nie pracują i nie poszukują pracy. Wobec powyższego zasadna była konstatacja organów o braku spełnienia przesłanek do przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego. Nie mają więc w sprawie znaczenia dywagacje pełnomocnika na temat tego, że gdyby stan zdrowia skarżącego był na tyle zły, to nie byłby w stanie on świadczyć pomocy ojcu. Przesłanką ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest faktyczna rezygnacja/niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, będąca w związku przyczynowym z koniecznością sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny. W sytuacji skarżącego ta przesłanka nie jest spełniona. Skarżący w skardze przywołał wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. SK 2/17 lecz Sąd wskazuje, że wyrok ten nie znajduje w sprawie zastosowania. W powyższym orzeczeniu Trybunał Konstytucyjny w pkt I wskazał, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2220 i 2354 oraz z 2019 r. poz. 60, 303, 577, 730 i 752) w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, zaś w pkt II orzeczono, że przepis wymieniony w części I, w zakresie tam wskazanym, traci moc obowiązującą po upływie 6 (sześciu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Sąd wskazuje, że na skutek powyższego wyroku norma prawna zakodowana w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. musi być odczytywana w ten sposób, że zawarte w niej wyłączenie przysługiwania świadczenia pielęgnacyjnego osobom posiadającym ustalone prawo do wskazanych w tym przepisie świadczeń nie obejmuje sytuacji gdy osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Tymczasem to skarżący jest osobą, której przyznano rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. Sąd nie podziela również tych argumentów skargi, które odnoszą się do nieaktualnej już linii orzeczniczej (wyroki z 28 czerwca 2019 r. sygn. I OSK 757/19, z 8 stycznia 2020 r. sygn. I OSK 2392/19, z 30 kwietnia 2020 sygn. I OSK 1546/19), iż zastosowanie wykładni celowościowej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. powoduje, że przepis ten wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mającej ustalone prawo do emerytury nie w całości, ale jedynie do wysokości tej emerytury (odpowiednio świadczeń wskazanych w tym przepisie). W sytuacji skarżącego rozważanie powyższej kwestii jest zbędne, bowiem nie została spełniona zasadnicza przesłanka, jaką jest wskazana powyżej kwestia niepodejmowania/rezygnacji z pracy zarobkowej. Nie było by wiec nawet hipotetycznej możliwości przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego do wysokości uzyskiwanej renty. Wskazać pełnomocnikowi trzeba, że aktualnie NSA odszedł od ww. poglądu (m.in. w wyrokach z 27 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 2375/19, 18 sierpnia 2020 r. sygn. akt I OSK 659/20, 18 czerwca 2020 r. sygn. akt I OSK 254/20- CBOSA) stwierdzając, że wypłata świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości odpowiadającej różnicy pomiędzy ustawową wysokością tego świadczenia i wysokością emerytury (netto) pozostawałaby w sprzeczności z treścią art. 17 ust. 3 u.ś.r., który wysokość świadczenia pielęgnacyjnego jednoznacznie określa kwotowo i nie pozwala na samodzielne określanie jego wysokości przez organ administracji w oparciu o jakiekolwiek przesłanki. W ocenie Sądu wydane w sprawie decyzje nie naruszają przepisów prawa materialnego (w tym zarzucanych art. 24 ust. 2 i 2a u.ś.r.), ani przepisów prawa procesowego. Organy rozpoznające wniosek skarżącego dokonały prawidłowych ustaleń, iż w sprawie zachodzi negatywna przesłanka uniemożliwiająca przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Wbrew zarzutom skargi prawidłowo oceniły, że nie zachodzi związek przyczynowy między rezygnacją z zatrudnienia przez opiekuna (niepodejmowania przez niego pracy), a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Za odmową przyznania skarżącemu świadczenia nie przemawiał więc sam fakt pobierania przez niego renty, lecz właśnie brak ww. związku przyczynowego związanego z okolicznościami w jakich uzyskał on prawo do renty z tytułu trwałej niezdolności do pracy. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U.2022 poz. 329) skargę oddalił. Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na mocy zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II z dnia 4 maja 2023 r., wydanego w oparciu o art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 2095).