II SA/Po 2794/02
WyrokWSA w Poznaniu2005-03-10
Skład orzekający: Sędzia NSA Jerzy Stankowski, Sędzia WSA Maciej Dybowski, Sędzia WSA Bożena Popowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracyjny może oprzeć swoje rozstrzygnięcie na przepisie, który został następnie uznany za niezgodny z Konstytucją RP przez Trybunał Konstytucyjny?Ratio decidendi
Organ administracyjny, orzekając w sprawie, powinien zastosować prawo obowiązujące w dacie wydania decyzji. Jednakże, jeśli przepis, na którym oparto decyzję, został później uznany za niezgodny z Konstytucją RP przez Trybunał Konstytucyjny, sąd administracyjny nie może akceptować zastosowania tego przepisu. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego, eliminując przepis z systemu prawnego z powodu jego wadliwości, powoduje, że nie może on wywierać skutków prawnych, co nakazuje sądowi uwzględnienie skargi na podstawie art. 190 ust. 4 Konstytucji RP.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o przyznanie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej po terminie określonym w ustawie. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych umorzył postępowanie, uznając wniosek za złożony po terminie. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, organ utrzymał swoją decyzję w mocy. Skarżący wniósł skargę do sądu, wskazując na przyczyny opóźnienia w złożeniu wniosku.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Zasądzono od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego zwrot kosztów sądowych.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Stankowski Sędziowie Sędzia WSA Maciej Dybowski (spr.) Sędzia WSA Bożena Popowska Protokolant: referent-stażysta Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2005 r. sprawy ze skargi S. P. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r. nr [...] II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego S. P. kwotę [...] /[...]/ złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych. /-/ B. Popowska /-/J. Stankowski /-/ M. Dybowski
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...]r. nr [...] umorzył postępowanie administracyjne wszczęte z wniosku S. P. o przyznanie świadczenia w oparciu o przepisy ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. 87/96/395 ze zm. - dalej ustawa) podając, że Zainteresowany złożył wniosek po terminie określonym w art. 4 ust. 5 ustawy.
We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy S. P. wskazał, że powodem opóźnienia w złożeniu wniosku było otrzymanie świadczenia z Fundacji Polsko-Niemieckie Pojednanie, co świadczy o zasadności Jego wniosku; wskazał, że choruje psychicznie od powrotu z Niemiec.
W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...]r. nr [...] utrzymał decyzję własną w mocy, podzielając jej dotychczasową argumentację.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Skarżący ponownie przytoczył przyczyny uzasadniające fakt złożenia wniosku po terminie przewidzianym w ustawie i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest uzasadniona jednakże nie z powodów podniesionych w skardze. Art. 4 ust. 5 ustawy z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. 87/96/395 ze zm.) stanowił, że wnioski o przyznanie świadczenia zainteresowane osoby mogą składać do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych do dnia 31 grudnia 1999 r.
Przepis ów był podstawą wydania zaskarżonej decyzji. W międzyczasie został poddany kontroli Trybunału Konstytucyjnego, który wyrokiem z dnia 17 czerwca 2003r. sygn. P 24/02 orzekł, że art. 4 ust. 5 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87/96/395 ze zm.) jest niezgodny z art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego weszło w życie z dniem ogłoszenia tj. 27 czerwca 2003r., bowiem ukazało się w Dzienniku Ustaw nr 110 pod pozycją 1060 (art. 190 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Organ administracyjny orzekając w sprawie prawidłowo zastosował prawo w dacie wydania zaskarżonej decyzji, lecz w dacie rozstrzygania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, niekonstytucyjny przepis nie mógł już wywierać żadnych skutków prawnych. Eliminacja przepisu z systemu prawnego w wyniku wyroku Trybunału Konstytucyjnego następuje ze szczególnego powodu, jakim jest niekonstytucyjność przepisu - a więc jego wadliwość, naruszenie standardów prawych zawsze hierarchicznie wyższych niż kontrolowany przepis. Skoro więc jest on uchylony dlatego, że już wcześniej nie odpowiadał określonym wymogom konstytucyjnym, to Sąd orzekając w sprawie nie mógł akceptować jego zastosowania w zaskarżonej decyzji i to również z uwagi na art. 190 ust. 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Z tych samych powodów na zasadzie art. 145 §1 pkt 1 lit. b, art. 135 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. 153/02/1270, zm. 162/04/1692 w zw. z art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. 153/02/1271 ze zm., orzeczono jak w sentencji wyroku.
/-/ B. Popowska /-/J. Stankowski /-/ M. Dybowski
MK
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło