II SA/Po 2795/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski Sędziowie Sędzia WSA Maciej Dybowski ( spr ) Sędzia WSA Bożena Popowska Protokolant referent - stażysta Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2005 r. sprawy ze skargi E. L. na postanowienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o d d a l a s k a r g ę /-/ B.Popowska /-/ J.Stankowski /-/ M.Dybowski JFS Sygn. kat 4/II SA/Po 2795/02 U Z A S A D N I E N I E Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] r. nr [...] na podstawie art. 21 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 2 pkt 1 i 6 ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (j.t. Dz.U. 142/97/950 ze zm.- dalej ustawa) odmówił przyznania E.L. uprawnień kombatanckich z tytułu pełnienia służby wojskowej w Wojsku Polskim w okresie od [...] do [...] r. W uzasadnieniu Kierownik Urzędu wskazał, że zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy, kombatantami są osoby, które brały udział w wojnach, działaniach zbrojnych i powstaniach narodowych, wchodząc w skład formacji wojskowych lub organizacji walczących o suwerenność i niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej. W świetle tej definicji Wnioskodawca, jako osoba odbywająca służbę wojskową z poboru w okresie powojennym, nie może być uznany za kombatanta. Wnioskodawca nie przedstawił żadnych dowodów, pozwalających na ustalenie, że uczestniczył w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz w zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii i grupami Wehrwolfu. Po zakończeniu wojny nie służba wojskowa, ale tylko udział żołnierzy Wojska Polskiego w wymienionych działaniach zbrojnych jest uznany przez ustawodawcę za działalność kombatancką. Odpis decyzji z prawidłowym pouczeniem, że strona niezadowolona może w terminie 14 dni od doręczenia odpisu decyzji złożyć wniosek do organu wydającego decyzję o ponowne rozpatrzenie sprawy, należycie doręczono Wnioskodawcy dnia [...] r. (k. [...] akt administracyjnych). Dnia [...] r. E.L. wniósł do Kierownika Urzędu "o ponowne rozpatrzenie i zweryfikowanie decyzji z dnia [...] r. nr [...] Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich". We wniosku E.L. podniósł, że od czasu otrzymania odpisu decyzji upłynęły 3 lata, bowiem wcześniej nie mógł złożyć wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, bo był obłożnie chory; ponieważ obecnie czuje się lepiej, postanowił odwołać się od tej decyzji. Powołując się na art. 2 i 4 ustawy, Wnioskodawca wskazał, że uprawnienia [kombatanckie] zachowują osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936- 39 lub które uprawnienia uzyskały z tytułów określonych w ustawie oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 do 30 czerwca 1947 r. Zainteresowany podniósł, że był zmobilizowany [...], a zdemobilizowany [...] r.- czym kierował się Urząd, odmawiając przyznania uprawnień kombatanckich. Do wniosku E.L. dołączył kserokopię książeczki wojskowej (w istotnej części znaną organowi w postępowaniu rozpoznawczym- k. [...] akt administracyjnych), uzupełnioną o stronę z numerem i datą wystawienia przez WKR w R.; wycinek z pisma "Polsce Wierni" "Rozszerzonego Składu NSA we Wrocławiu" i wycinek o tym, do kiedy należy składać wnioski. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art.134 w zw. z art.127 § 3 i art. 129 § 1 i 2 kpa, stwierdził uchybienie terminu do złożenia przez E.L. wniosku o ponowne rozpatrzeniu sprawy dotyczącej odmowy przyznania uprawnień kombatanckich decyzją Kierownika Urzędu z dnia [...] r. nr [...]. W uzasadnieniu Kierownik Urzędu wskazał, że ze zwrotnego potwierdzenia odbioru odpisu decyzji z dnia [...] r. wynika, że doręczono Stronie ów odpis dnia [...] r., a wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nadano w Urzędzie Pocztowym dnia [...] r.- po upływie ponad 3 lat od daty odebrania decyzji. Wnioskodawca uchybił terminowi do złożenia wniosku. Strona wraz z wnioskiem nie złożyła uzasadnionej prośby o przywrócenie terminu i nie uprawdopodobniła, że uchybienie nastąpiło bez Jej winy ( art. 58 § 1 i 2 kpa), co skutkowało stwierdzeniem uchybienia terminu do złożenia przez Wnioskodawcę wniosku o ponowne rozpatrzeniu sprawy. E.L. wniósł skargę na "decyzję Kierownika Urzędu... z [...] r. nr [...] a otrzymaną dn. [...] r." i na owo postanowienie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnosząc o uchylenie powołanej decyzji i zaskarżonego postanowienia z dnia [...] r. Skarżący podniósł, że ustawa określa, iż uprawnienia kombatanckie zachowują żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 do 30 czerwca 1947 r. W ocenie Skarżącego, spełnia te warunki. Wnioskodawca otrzymał decyzję z [...] r. dnia [...] r., będącą ostateczną i od której nie przysługuje odwołanie w toku instancji; ponowne złożenie wniosku do tej samej instancji byłoby po terminie. Zaskarżone postanowienie winno uchylić decyzję z [...] r. i wystawić nową, zgodnie z obowiązującymi przepisami i nie trudzić starego, spracowanego i chorego człowieka, mającego ponad 80 lat, któremu należy się szacunek i spokój. Od tego czasu upłynęły 3 lata, wcześniej Skarżący nie mógł ubiegać się dalej, bo był chory; dziś czuje się lepiej i postanowił odwoływać się od owej decyzji. Do skargi Wnioskodawca załączył odpisy tych samych dokumentów, co do wniosku z dnia [...] r. (k. [...] akt sądowych). Organ orzekający w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się bezzasadną. Obowiązkiem organu procesowego jest dokonanie właściwej wykładni pisma procesowego strony- w szczególności z uwzględnieniem kryterium racjonalności autora pisma ( przykładowo- uchwała Sądu Najwyższego z dnia 11.9.1997- III CZP 39/97- OSNC 12/97/191 z akceptującą glosą A. Szpunara- PS 6/98/103 i przytoczone przez Glosatora orzeczenia SN, GKA i poglądy doktryny). Trafnie i zgodnie z wyraźną wolą Wnioskodawcy, Kierownik Urzędu przyjął, że pismo E.L. z [...], nadane w urzędzie pocztowym dnia [...] r. (k. [...] akt administracyjnych), stanowiło wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w której zapadła decyzja z dnia [...] r. W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalonym jest pogląd, że przy użyciu reguł wykładni oświadczeń woli nie można dokonywać ustaleń co do treści oświadczeń woli całkowicie sprzecznych z treścią dokumentu ( odpowiednio- wyrok SN z 28.2.1996- I CRN 191/95- PUG 11/96/24, akceptowany przez P. Suskiego "KC w orzecznictwie i piśmiennictwie- cz. ogólna" CH BECK 1997 s. 421 uw. 16). Zakres stosowania metod i kryteriów wykładni jest ograniczony do interpretacji oświadczeń woli stron, czyli do samej treści umowy i nie może doprowadzić do wyników całkowicie sprzecznych z jej treścią ( S. Rudnicki w: "Komentarz do kc- cz. ogólna" W.Pr. 2002 t. 1 uw. 1 do art. 65; postanowienie SN z 8.12.1997- III CKN 289/97- OSNC 5/98/90). Pogląd ów, wyrażony na tle umowy cywilnoprawnej, zachowuje aktualność przy wykładni oświadczenia woli zawartego w piśmie strony. Wnioskodawca złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy ( art. 127 § 3 kpa) po upływie ponad 3 lat od terminu czternastodniowego od dnia doręczenia odpisu decyzji stronie ( art. 129 § 2 kpa). Wskutek nie złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzja z dnia [...] r. stała się ostateczną i prawomocną. Od takiej decyzji nie sposób skutecznie złożyć skargę do Sądu Administracyjnego. Skarżący błędnie przyjmuje, że "ponowne złożenie wniosku do tej samej instancji byłoby już po terminie", przy czym z faktu, że podkreślał złożenie wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich dnia [...] r. wynika, że upatrywał ograniczenia w złożeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w art. 22 ust. 3 ustawy. W istocie wniosek z art. 127 § 3 kpa nie podlegał innym ograniczeniom czasowym, niźli wynikające z upływu czternastodniowego terminu z art. 129§ 2 kpa. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych jest kierownikiem centralnego urzędu administracji rządowej i stosuje się doń przepisy o ministrze- w szczególności art.127 § 3 kpa ( B. Adamiak w: "Kpa- komentarz" CH BECK 2004 s. 568 nb. 24), stąd decyzja z [...] r. nie mogła być zaskarżona odwołaniem w toku instancji. Wnioskodawca w piśmie z [...] r. nie złożył wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy ( art. 58 § 1 i 2 kpa). Wobec powyższego Kierownik Urzędu miał obowiązek stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy ( art. 134 kpa). Jedynie na marginesie należy wskazać, że dopiero w skardze E.L. zgłosił wniosek o uchylenie, zmianę decyzji z dnia [...] r. ( art. 154 § 1 i 2 kpa). Wniosek ów zostanie przekazany Kierownikowi Urzędu celem rozpoznania; dopiero wówczas organ administracji publicznej rozważy, czy przesłanki zachowania uprawnień kombatanckich, określone w art. 25 ust. 2 pkt 2 zd. 2 in fine ustawy, stanowią przesłankę nabycia uprawnień kombatanckich na podstawie art. 1 ust. 2, art. 2- 4 ustawy ( odpowiednio- wyrok SN z 17.9.2001- III RN 143/00- OSNAP 7/02/150). Wobec powyższego należało orzec jak w sentencji wyroku (art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- Dz.U. 153/02/1270, zm. 162/04/1692, w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- Dz.U. 153/02/1271 ze zm.). /-/ B.Popowska /-/ J.Stankowski /-/M.Dybowski jfs