II SA/Po 280/24
WyrokWSA w Poznaniu2024-07-04
Skład orzekający: Wiesława Batorowicz, Arkadiusz Skomra, Paweł Daniel
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zachowanie policjanta polegające na uczestnictwie w kursie na prawo jazdy kategorii C podczas długotrwałego zwolnienia lekarskiego, mimo zaświadczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań do podejmowania czynności niezwiązanych ze służbą, stanowi naruszenie zasad etyki zawodowej policjanta?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne, uznając, że organy Policji nie zebrały wystarczającego materiału dowodowego do oceny, czy zachowanie policjanta naruszyło zasady etyki zawodowej. Kluczowe było nieustalenie, czy czynności podejmowane przez policjanta podczas zwolnienia lekarskiego mieściły się w zakresie zaleceń lekarskich, a także ocena, czy jego zachowanie było zgodne z zasadami współżycia społecznego, uwzględniając specyfikę zawodu policjanta i rodzaj schorzenia.Stan faktyczny
Policjant A. G. został obwiniony o nieprzestrzeganie zasad etyki zawodowej z powodu uczestnictwa w kursie na prawo jazdy kategorii C podczas długotrwałego zwolnienia lekarskiego. Organy Policji uznały jego zachowanie za naganne i wymierzyły karę upomnienia. Policjant wniósł skargę do WSA, argumentując, że jego działania miały miejsce w życiu prywatnym i nie miały związku ze służbą, a także że były zgodne z zaleceniami lekarskimi. WSA uchylił zaskarżone orzeczenia, stwierdzając niepełne wyjaśnienie sprawy przez organy.Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżone orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w P. oraz poprzedzające je orzeczenie Komendanta Miejskiego Policji w K. i zasądził od Komendanta Policji na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 4 lipca 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Asesor WSA Arkadiusz Skomra Asesor WSA Paweł Daniel (spr.) po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 lipca 2024 roku sprawy ze skargi A. G. na orzeczenie Komendanta Policji z dnia 1 marca 2024 r., nr [...], znak [...] w przedmiocie wymierzenia kary upomnienia I. uchyla zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające je orzeczenie Komendanta Miejskiego Policji w K. z dnia [...] stycznia 2024 r., nr [...], znak [...]; II. zasądza od Komendanta Policji na rzecz skarżącego kwotę 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Komendant Wojewódzki Policji w P. , orzeczeniem z dnia 01 marca 2024 r., nr [...], utrzymał w mocy orzeczenie Komendanta Miejskiego Policji w K. z dnia 16 stycznia 2024 r., nr [...], mocą którego uznano A. G. winnym nieprzestrzegania zasad etyki zawodowej i wymierzono mu karę upomnienia.
Powyższe rozstrzygniecie zapadło w następującym stanie faktycznym.
W dniu 13 września 2023 r. do Komendy Powiatowej Policji w T. drogą elektroniczną od nadawcy c[...]@wp.pl wpłynęła informacja o tym, iż A. G. (dalej także jako: "skarżący"), będący Naczelnikiem Wydziału Prewencji Komendy Powiatowej Policji w T. , przebywając na długotrwałym zwolnieniu lekarskim, oszukuje Państwo Polskie i z dofinansowania europejskiego uczestniczy w kursie na prawo jazdy kategorii "C".
Rzecznik dyscyplinarny Komendy Powiatowej Policji w T. w dniu 18 września 2023 r. sporządził notatkę służbową, zgodnie z którą OSK W. potwierdził iż skarżący uczestniczył w kursie na prawo jazdy kategorii "C", a Wojewódzki Ośrodek Ruchu Drogowego w K. potwierdził, iż zdawał on egzaminy na prawo jazdy kategorii "C".
Wobec powyższych ustaleń, w dniu 09 listopada 2023 r. Komendant Powiatowy Policji w T. wydał postanowienie o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego przeciwko A. G..
W dniu 08 stycznia 2024 r. w charakterze obwinionego przesłuchany został A. G.. Oświadczył on, iż nie przyznaje się do winy za popełnienie zarzucanego mu czynu, a do protokołu dołączył zaświadczenie lekarskie z dnia 04 stycznia 2024 r. z Centrum Zdrowia Psychicznego w T. , podpisane przez lekarza – K. G. (Specjalistę [...]). Na zaświadczeniu widoczna jest między innymi adnotacja: "Wymaga aktywizacji, brak prezeciwskazań ze strony stanu psychicznego do podejmowania czynności niezwiązanych ze służbą".
W dniu 16 stycznia 2024 r. Komendant Miejski Policji w K. wydał orzeczenie nr [...] o uznaniu policjanta winnym nieprzestrzegania etyki zawodowej i wymierzeniu kary upomnienia. Jak wskazano w uzasadnieniu powyższego orzeczenia popełnienie przez podinsp. A. G. przewinienia dyscyplinarnego jest bezsporne. Zaistnienie czynu, sprawstwo i wina obwinionego nie budzą wątpliwości.
W dniu 26 stycznia 2024 r. do Komendy Miejskiej Policji w K. wpłynęło adresowane do Komendanta Wojewódzkiego Policji w P. odwołanie A. G. od orzeczenia Nr [...] Komendanta Miejskiego Policji w P. z dnia 18 stycznia 2024 r.
Rozpoznając wniesione odwołanie Komendant Wojewódzki Policji w P. przytoczył w pierwszej kolejności przepisy ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o policji (Dz. U. z 2023 r., poz. 171 ze zm., dalej również jako: "ustawa"), które miały zastosowanie w przedmiotowej sprawie, a następnie podniósł, że zachowanie A. G., polegające na uczestnictwie w kursie prawa jazdy oraz przystąpienie do egzaminów, które przyczyniły się do uzyskania przez niego uprawnień do kierowania pojazdami ciężarowymi, podczas przebywania na długotrwałym zwolnieniu lekarskim, było niezgodne z zasadami etyki zawodowej policjanta. Organ uznał, iż zachowanie A. G. uznać należy za naganne i niewłaściwe, a tym samym niezgodne z zasadami etyki zawodowej policjanta.
Odnosząc się do zarzutów odwołującego wyjaśniono, że, wbrew jego twierdzeniom, w przedmiotowej sytuacji zaistniał związek funkcjonalny pomiędzy czynem, którego dopuścił się obwiniony, a pełnieniem przez niego (w szeroko rozumianym kontekście) służby w Policji. Organ wskazał, iż A. G. w toku prowadzonego postępowania dyscyplinarnego przedłożył zaświadczenie lekarskie, z którego wynika, iż brak jest przeciwwskazań ze strony stanu psychicznego do podejmowania czynności niezwiązanych ze służbą. Niemniej jednak, zdaniem organu, jest to jedynie rekomendacja ogólna, a nie wprost zalecająca uczestnictwo pacjenta w kursie przygotowującym do uzyskania kwalifikacji uprawniających do prowadzenia samochodów ciężarowych. Istnieje bowiem wiele innych czynności, które podejmować może osoba przebywająca na zwolnieniu lekarskim, które nie wywołałyby z pewnością wzburzenia u osób posiadających wiedzę o tym, że policjant przebywa na zwolnieniu lekarskim, jak chociażby spacery, czy też aktywności, które nie wymagałyby wychodzenia z domu. Organ podniósł, iż A. G., będąc oficerem Policji z długoletnim stażem, zajmującym stanowisko [...] Wydziału Prewencji KPP w T. , winien mieć świadomość, że z tej racji może być rozpoznawalny przez osoby zatrudnione w firmach zajmujących się szkoleniem kierowców, a także w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w K.. Zdaniem organu, mając na uwadze to, że zachowanie skarżącego oceniane jest przez pryzmat funkcjonariusza Policji, w trosce o postrzeganie formacji którą reprezentuje, przebywając na zwolnieniu lekarskim nie powinien aktywnie uczestniczyć w kursie na prawo jazdy kat. C.
Skargę na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] z dnia 1 marca 2024 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu A. G., podnosząc zarzuty naruszenia:
1. art. 135k ust. 1 ustawy o Policji poprzez brak rzetelnego rozważenia zarzutów sformułowanych w odwołaniu obrońcy obwinionego od orzeczenia Komendanta Miejskiego Policji w K. i w konsekwencji nierozpoznanie istoty sprawy, polegające na:
a) zaniechaniu rozważenia kwestii, czy Komendant Miejski Policji w K. dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 132 ust. 1 ustawy o policji w zw. z § 2 Zasad etyki zawodowej policjanta, stanowiących załącznik do Zarządzenia Nr [...] Komendanta Głównego Policji z dnia 31 grudnia 2003 r. w sprawie "Zasad etyki dopuszcza się w życiu prywatnym (poza służbą) mogą stanowić podstawę do pociągnięcia policjanta do odpowiedzialności dyscyplinarnej za nieprzestrzeganie zasad etyki zawodowej;
b) zaniechaniu rozważenia kwestii, czy Komendant Miejski Policji w K. dopuścił się naruszenia przepisów prawa procesowego, tj. art. 135e ust. 1 w zw. z art. 134i ust. 5a ustawy o Policji, poprzez zaniechanie zebrania pełnego materiału dowodowego i niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, a mianowicie nieustalenie, czy czynności wykonywane przez obwinionego A. G. w trakcie zwolnienia lekarskiego (tj. odbycie szkolenia i udział w egzaminach na prawo jazdy kat. "C") były czynnościami o charakterze dopuszczonym przez lekarza psychiatrę, czy też wykraczały poza ten zakres;
2. naruszenie art. 135n ust. 4 pkt 2 i 3 ustawy o Policji poprzez zaniechanie uchylenia w całości orzeczenia nr [...] Komendanta Miejskiego Policji w K. z dnia 16 stycznia 2024 r. i uniewinnienia obwinionego A. G. ewentualnie przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez przełożonego dyscyplinarnego w sytuacji, gdy istniały podstawy do takich rozstrzygnięć.
Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego orzeczenia Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] z dnia 01 marca 2024 r. nr [...] oraz poprzedzającego go orzeczenia Komendanta Miejskiego Policji w K. z dnia 16 stycznia 2024 r. nr [...], zasądzenie od Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] na rzecz skarżącego A. G. zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów wynagrodzenia adwokata reprezentującego skarżącego oraz skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że przedmiot postępowania dyscyplinarnego w niniejszej sprawie stanowią zachowania, których obwiniony A. G. dopuścił się poza służbą tj. w czasie przebywania na zwolnieniu lekarskim, kiedy to obwiniony nie wykonywał żadnych czynności służbowych. Uznać zatem należy, wbrew twierdzeniom organu, że przedmiotowe zachowania dotyczą wyłącznie sfery życia prywatnego obwinionego i nie zachodzi żaden funkcjonalny związek pomiędzy tymi zachowaniami (odbyciem szkolenia i egzaminu na prawo jazdy kat. "C") a pełnieniem przez obwinionego służby w Policji. Skarżący podniósł, że zachowania, których policjant dopuszcza się w życiu prywatnym (poza służbą) nie mogą stanowić podstawy do pociągnięcia policjanta do odpowiedzialności dyscyplinarnej za nieprzestrzeganie zasad etyki zawodowej Odpowiedzialność dyscyplinarna policjanta za nieprzestrzeganie zasad etyki zawodowej aktualizuje się dopiero wówczas, gdy istnieje funkcjonalny związek pomiędzy czynem policjanta a pełnieniem przez niego służby w Policji. Zgodnie bowiem z § 1 ust. 1 "Zasad etyki zawodowej policjanta" zasady etyki zawodowej policjanta wynikają, z ogólnych wartości i norm moralnych uwzględniających specyfikę zawodu policjanta. Oznacza to, że z odpowiedzialnością dyscyplinarną za nieprzestrzeganie zasad etyki zawodowej mamy do czynienia wówczas, gdy istnieje funkcjonalny związek popełnienia czynu z działaniem funkcjonariusza w służbie, a nie jako osoby prywatnej. Sam fakt służby w Policji nie uzasadnia zakwalifikowania każdego czynu, jako naruszenia zasad etyki zawodowej.
Skarżący podniósł, że w realiach niniejszej sprawy jedną z najistotniejszych okoliczności, która wymagała szczegółowego wyjaśnienia, było to, czy czynności wykonywane przez obwinionego w trakcie zwolnienia lekarskiego (tj. odbycie szkolenia i udział w egzaminach na prawo jazdy kat. "C") były czynnościami o charakterze dopuszczonym przez lekarza, czy też wykraczały poza ten zakres. Innymi słowy, czy obwiniony postępował wbrew zaleceniom lekarskim, czy też się do nich stosował, co w jego ocenie potwierdza orzecznictwo sądów administracyjnych.
W dalszej części uzasadnienia skarżący wskazał, że organ prowadzący postępowanie dyscyplinarne całkowicie zaniechał ustalenia, czy czynności wykonywane przez obwinionego w trakcie zwolnienia lekarskiego (tj. odbycie szkolenia i udział w egzaminach na prawo jazdy kat. "C") były czynnościami o charakterze dopuszczonym przez lekarza, czy też wykraczały poza ten zakres. Organ pominął tę kwestię do tego stopnia, że z treści uzasadnienia orzeczenia nie sposób dowiedzieć się, czy obwiniony postępował zgodnie z zaleceniami lekarskimi, czy też wbrew tym zaleceniom. Zdaniem skarżącego, nie bez znaczenia pozostają jego wyjaśnienia iż konsultował sprawę z lekarzem i ten zalecił mu, aby znalazł sobie jakieś zajęcie, które pozwoli mu na zmianę dotychczasowego stylu życia. Ponadto skarżący podniósł, iż przedłożył zaświadczenie lekarskie, z którego wprost wynika, że w trakcie leczenia może podejmować czynności niezwiązane ze służbą. Nie ulega zatem, zdaniem skarżącego, wątpliwości, że w rozpoznawanej sprawie orzeczenie dyscyplinarne zostało wydane przy niepełnym wyjaśnieniu sprawy.
Odpowiadając na skargę Komendant Wojewódzki Policji [...] podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1624 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.
Na wstępnie należy zwrócić uwagę, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. z uwagi na wniosek pełnomocnika skarżącego zawarty w skardze.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie pozostaje orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] z dnia 01 marca 2024 r. utrzymująca w mocy orzeczenie Komendanta Miejskiego Policji w K. z dnia 16 stycznia 2024 r., mocą którego uznano A. G. winnym nieprzestrzegania etyki zawodowej i wymierzono mu karę upomnienia.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o policji. Zgodnie z art. 132 ust. 1 ustawy o policji, policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej. Stosownie do art. 134i ust. 5a ustawy o policji, celem postępowania dyscyplinarnego jest w szczególności: 1) ustalenie, czy czyn, którego popełnienie zarzucono obwinionemu, został popełniony i czy obwiniony jest jego sprawcą; 2) wyjaśnienie przyczyn i okoliczności popełnienia czynu, o którym mowa w pkt 1; 3) zebranie i utrwalenie dowodów w sprawie. Z kolei w myśl art. 135e ust. 1 przedmiotowej ustawy, rzecznik dyscyplinarny zbiera materiał dowodowy i podejmuje czynności niezbędne do wyjaśnienia sprawy. W szczególności przesłuchuje świadków, obwinionego i pokrzywdzonego, przeprowadza oględziny, konfrontacje, okazania oraz dokonuje odtworzenia przebiegu stanowiących przedmiot rozpoznania zdarzeń lub ich fragmentów. Z czynności tych sporządza protokoły. Rzecznik dyscyplinarny może także zlecić przeprowadzenie odpowiednich badań. Co więcej, zgodnie z art. 135g. ustawy o policji, przełożony dyscyplinarny i rzecznik dyscyplinarny są obowiązani badać oraz uwzględniać okoliczności przemawiające zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść obwinionego. Obwinionego uważa się za niewinnego, dopóki wina jego nie zostanie udowodniona i stwierdzona prawomocnym orzeczeniem. Niedające się usunąć wątpliwości rozstrzyga się na korzyść obwinionego.
Na wstępie należy wskazać, że postępowanie dyscyplinarne policjantów jest odrębnym postępowaniem w stosunku do postępowania karnego. Regulacje dotyczące odpowiedzialności dyscyplinarnej i karnej policjantów, zamieszczone w rozdziale 10 ustawy o policji, nie są autonomiczne. Stanowią one komplementarny z innymi ustawami system reguł określających prawa i obowiązki stron i organów postępowania dyscyplinarnego. Wynika to z tej racji, że ze względu na podmiotowe, przedmiotowe i proceduralne aspekty, odpowiedzialność dyscyplinarna funkcjonariuszy tzw. służb mundurowych jest składnikiem stosunku służbowego łączącego funkcjonariusza z daną jednostką służby. Naruszenie zaś obowiązków stricte służbowych stanowi kategorię działań lub zaniechań objętych postępowaniem dyscyplinarnym. Należą do nich w szczególności odmowa wykonania lub niewykonanie polecenia albo rozkazu, niedopełnienie obowiązków służbowych albo przekroczenie uprawnień, znajomość reguł technicznych i instrumentalnych wskazujących sposoby i metody postępowania z zatrzymanymi, prowadzenia przesłuchania, sposobu reagowania na określone wydarzenia towarzyszące służbie, itp. Do tej kategorii należą również czyny przypisane skarżącej.
W przepisach ustawy o policji zawarta jest regulacja materialnoprawnej odpowiedzialności policjantów, jak również regulacja procesowa postępowania dyscyplinarnego. Regulacja postępowania dyscyplinarnego jest regulacją pełną w zakresie wszczęcia, przebiegu i formy zakończenia, poza unormowaniem zawartym w przepisie art. 135p ust. 1 ustawy o policji. Ustawa ta nie odsyła do przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, gdyż sprawa odpowiedzialności dyscyplinarnej nie jest sprawą administracyjną indywidualną, rozstrzyganą w formie decyzji administracyjnej. Z uwagi na przedmiot postępowania dyscyplinarnego, jak i regulację szczególną w ustawie o policji, przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się do postępowania dyscyplinarnego policjantów (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 05 grudnia 2006 r., sygn. akt. I OSK 472/06, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 14 października 2008 r., sygn. akt II SA/Go 481/08, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 września 2014 r., sygn. I OSK 2266/13, Baza NSA).
W przedmiotowym postępowaniu dyscyplinarnym należało zatem zbadać, czy zgromadzony w tym postępowaniu materiał dowodowy stanowi dostatecznie umotywowaną podstawę do ewentualnego wymierzenia skarżącej kary dyscyplinarnej, tj. czy materiał dowodowy obejmuje całokształt okoliczności, mających znaczenie dla sprawy i czy podjęto wszelkie czynności w celu wyjaśnienia zdarzenia, będącego przedmiotem postępowania dyscyplinarnego. Należy podkreślić, iż organ, wymierzając karę dyscyplinarną działa w ramach tzw. uznania administracyjnego, co oznacza, że ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia. Wybór taki nie może być jednak dowolny. Zarzut dowolności wykluczają ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego, zgromadzonego i zebranego w sposób wyczerpujący, a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku koniecznego wydania decyzji o przekonującej treści. Przypisanie policjantowi sprawstwa przewinienia dyscyplinarnego powinno nastąpić z poszanowaniem zasady prawdy obiektywnej, która wraz z zasadą oficjalności obowiązuje w postępowaniu dyscyplinarnym. Na przełożonym dyscyplinarnym spoczywa obowiązek zebrania materiału dowodowego i podejmowania czynności niezbędnych do wyjaśnienia sprawy. Jest to warunek nieodzowny dla prawidłowego przeprowadzenia tego procesu, a co za tym idzie, także prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Przypisanie winy wymaga zatem jednoznacznego ustalenia stanu faktycznego sprawy i jego prawidłowej oceny prawnej.
Wskazać należy, że w niniejszej sprawie podstawą odpowiedzialności funkcjonariusza było przewinienie polegające na naruszeniu § 2 zasad etyki zawodowej policjantów. Kwestią sporną wobec tego jest, czy stwierdzony w sprawie przez organ stan faktyczny, pozwalał na zakwalifikowanie jako spełniający przesłanki określone w § 2 załącznika do zarządzenia nr 805 Komendanta Głównego Policji z 31 grudnia 2003 r. w sprawie "Zasad etyki zawodowej policjanta" (Dz. Urz. KGP z 2004 r. Nr 1, poz. 3). Zgodnie z tym przepisem, w sytuacjach nieuregulowanych przepisami prawa lub nieujętych w załączniku do zarządzenia, policjant powinien kierować się zasadami współżycia społecznego i postępować tak, aby jego działania mogły być przykładem praworządności i prowadziły do pogłębiania społecznego zaufania do Policji. Przepis ten zawiera ogólną klauzulę, która wyznacza dla policjantów kryteria prawidłowego zachowania we wszystkich tych przypadkach, które nie zostały bezpośrednio uregulowane w prawie lub zbiorze zasad etyki zawodowej policjanta. Kryteria te odwołują się w szczególności do zasad współżycia społecznego i wzorca zachowań praworządnych.
Praworządność dotyczy tej sfery działań funkcjonariusza, która ma związek z wykonywaniem przez niego zadań Policji i podejmowaniem czynności urzędowych. Praworządność jest bowiem kryterium kwalifikowania działań państwa i jego organów. Okoliczności stwierdzone w sprawie nie uzasadniają zastosowania tej podstawy odpowiedzialności.
Uzasadnieniem dla podjętego rozstrzygnięcia mogą jednak być standardy działania zgodnego z zasadami współżycia społecznego. Uzasadniają one objęcie odpowiedzialnością dyscyplinarną także zachowań nie stanowiących wykonywania czynności służbowych. Jak stanowi § 1 Zasad, zasady etyki zawodowej policjanta wynikają z ogólnych wartości i norm moralnych uwzględniających specyfikę zawodu policjanta. Oznacza to, że nie zawierają one co do zasady standardów moralnych odmiennych od powszechnie akceptowanych społecznie, mogą natomiast, ze względu na rodzaj i przedmiot służby, pewne wartości preferować, a obowiązki wysuwać na pierwszy plan, kosztem sfery prywatnej funkcjonariusza. Zawody, w których ze względu na ich doniosłość społeczną, istnieje uzasadnienie do tworzenia etyki zawodowej, cechują się zwiększonym rygoryzmem etycznym i podwyższeniem standardów zachowań dla osób ten zawód wykonujących.
Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd stwierdza, że w rozpoznawanej sprawie orzeczenie dyscyplinarne zostało wydane przy niepełnym wyjaśnieniu sprawy. W sprawie Komendant Miejski Policji w K. przyjął, że do naruszenia zasad współżycia społecznego doszło przez fakt, iż w trakcie przebywania na długotrwałym zwolnieniu lekarskim, mając dofinansowanie ze środków funduszu europejskiego, A. G. brał udział w kursie na prawo jazdy kategorii "C" oraz zdał egzamin teoretyczny i praktyczny uzyskując uprawnienia do kierowania pojazdami ciężarowymi, a o naruszeniu etyki zawodowej przez skarżącego świadczy fakt, iż zachowanie skarżącego zostało zauważone przez osobę trzecią, która zdecydowała się sporządzić i wysłać anonim do Komendanta Powiatowego Policji w T. .
Odnosząc się do powyższej kwestii, Sąd wskazuje, iż organy Policji, prowadząc postępowanie dyscyplinarne wobec funkcjonariusza, są zobowiązane do dokonania wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku, na podstawie analizy całego materiału dowodowego. Ustalając, czy dane zdarzenie miało miejsce organ zobowiązany jest odnieść się do wszystkich okoliczności występujących w sprawie oraz wskazać, które uznał za udowodnione i dlaczego. Biorąc pod uwagę okoliczności niniejszej sprawy, dokonane przez organ ustalenia faktyczne powinny w pierwszej kolejności uwzględniać, czy zachowania skarżącego były zgodne z zasadami współżycia społecznego. Powyższa ocena powinna być dokonywana przy uwzględnieniu wskazań zawartych w zaświadczeniu wystawionym dnia 4 stycznia 2024 r. przez lekarza psychiatrę, kierującego skarżącego na zwolnienie lekarskie. Tylko bowiem w sytuacji, gdyby skarżący postępował wbrew zaleceniom lekarskim można by było przyjąć, że naruszył zasady współżycia społecznego postępując w sposób nieodpowiedni dla osoby chorej. Tymczasem skarżący na zwolnienie lekarskie został skierowany przez lekarza psychiatrę, co w sprawie nie jest bez znaczenia.
Sąd zauważa, ze w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że nie można abstrahować od rodzaju schorzenia czy niepełnosprawności, jaką stwierdzono u pacjenta i w związku z której istnieniem udzielono zwolnienia ze służby. Każda choroba może wymagać bowiem innego zachowania pacjenta i odmiennego postępowania. Każdy przypadek należy badać w sposób indywidualny, nie opierając się wyłącznie na ogólnych założeniach.
Biorąc pod uwagę powyższe rozważania, Sąd stwierdza, że, organ nie podjął czynności niezbędnych do wyjaśnienia sprawy, zatem należy uznać, iż w niniejszej sprawie doszło do naruszenia art. 135e ust. 1 ustawy o policji, wobec czego zarzut naruszenia tych przepisów należy uznać za usprawiedliwiony. Organ nie dokonał bowiem stosownej oceny, czy działania skarżącego mieściły się w zakresie zachowań dopuszczonych przez lekarza psychiatrę, czy też wykraczały poza ten zakres. Wręcz przeciwnie, organ bezpodstawnie pominął tę kwestię, wskazując, iż zaświadczenie lekarskie, z którego wynika, iż brak jest przeciwwskazań ze strony stanu psychicznego skarżącego do podejmowania czynności niezwiązanych ze służbą jest jedynie rekomendacją ogólną, a nie wprost zalecającą uczestnictwo pacjenta w kursie przygotowującym do uzyskania kwalifikacji uprawniających do prowadzenia samochodów ciężarowych.
Dodatkowo Sąd zauważa, że w opisie czynu, którego dopuścił się skarżący podniesiono, że szkolenie i egzamin miało miejsce w okresie od 12 czerwca 2023 r. do 13 września 2023 r. Tymczasem nie ustalono, jaki był zakres godzinowy udziału skarżącego w szkoleniu i czy można przyjąć, aby działanie skarżącego wykraczało poza zakres czynności, do jakich był on uprawniony przebywając na zwolnieniu lekarskim. Podzielić bowiem należy pogląd, że przebywanie na tego typu zwolnieniu, nie oznacza konieczności spędzania całego czasu w domu, gdyż wielokrotnie w ramach leczenia psychiatrycznego wskazane jest podejmowanie działań, które mają charakter terapeutyczny i umożliwiają odnalezienie równowagi psychicznej.
Podsumowując dotychczasowe rozważania Sąd zauważa, że w przedmiotowej sprawie, wbrew art. 135e ust. 1 ustawy o policji, Komendant Wojewódzki Policji w P. nie podjął wystarczających działań w celu ustalenia, czy czyn skarżącego stanowił naruszenie etyki zawodowej, co powoduje, że zaskarżone orzeczenie było przedwczesne.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organa powinien mieć na uwadze powyższe ustalenia, bacząc, by nie naruszono reguł postępowania, oraz by rozstrzygnięcia odpowiadały prawu materialnemu. Realizując powyższe zalecenia organ podejmie działania w celu ustalenia, czy czyn skarżącego stanowił naruszenie etyki zawodowej, w szczególności, dokona oceny, czy działania skarżącego mieściły się w zakresie zachowań dopuszczonych przez lekarza psychiatrę, czy też wykraczały poza ten zakres, mając na względzie takie okoliczności jak długość szkolenia oraz wskazania lekarza psychiatry.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, orzekł jak w sentencji - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające je orzeczenie Komendanta Miejskiego Policji w K. z dnia 16 stycznia 2024 r., nr [...].
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. zasądzając koszty wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika (480,- zł) obliczone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800 ze zm.)
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło