II SA/Po 2806/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Zieliński (spr.) Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędzia NSA Stanisław Małek Protokolant ref. staż. Kamila Kozłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2004 r. przy udziale sprawy ze skargi D. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2002r. Nr [...] w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności o d d a l a s k a r g ę /-/B. Drzazga /-/A. Zieliński /-/St. Małek Decyzją z dnia [...]sierpnia 2002r., nr [...] Prezydent G. . odmówił D. P. wydania orzeczenia o nieodpłatnym nabyciu prawa własności nieruchomości oznaczonej numerem ewidencyjnym [...], o pow. 620 m-, położonej w G. przy ul. [...]. Organ wskazał, że zgodnie z art. 1 ust. 1 i 2 oraz art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz.U. nr 113, poz. 1209 z późn. zm.) uprawnienie do nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości przysługuje osobom fizycznym będącym w okresie od dnia 26 maja 1990r. do dnia wejścia w życie ustawy, tj. do 24 października 2001r. użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości położonych na obszarach Państwa Polskiego, wymienionych w dekrecie z dnia 6 września 1951r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz.U. nr 46, poz. 340 z późn. zm.) - zabudowanych na cele mieszkaniowe albo stanowiących nieruchomości rolne. Organ orzekający wskazał, że wszystkie wymienione przesłanki muszą być spełnione łącznie, w związku z czym uprawnienie o którym mowa przysługuje podmiotom, które zarówno 26maja 1990r. jak i 24 października 2001r. były użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości wskazanych w ustawie i ich następcom prawnym, jeśli następstwo to powstało po dniu 24 października 2001r. W uzasadnieniu podkreślono, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że nie było osoby fizycznej, która nieprzerwanie byłaby użytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości od 26.05.1990r. do 24.10.2001r. Do [...] marca 1996r. użytkownikiem był A. P. a od tej daty - D. P. . Prezydent wskazał ponadto, że przedmiotowa nieruchomość, wbrew wymogom ustawowym, nie stanowiła we wskazanym okresie nieruchomości rolnej ani też nie była zabudowana na cele mieszkaniowe. Organ uznał też, że brak jest dowodów, że nieruchomość jest nieruchomością wymienioną w dekrecie z dnia 6 września 1951r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych i że została nabyta na jego podstawie. W odwołaniu od powyższej decyzji D. P. wskazał, że w określonym ustawą terminie, tj. 24 października 2001r., był następcą prawnym swych rodziców, w związku z czym był uprawniony o ubieganie się o nieodpłatne nabycie prawa własności nieruchomości. Zdaniem Odwołującego się ustawodawca nie sformułował żadnych dodatkowych wymagań poza tym, aby nieruchomość była położona na obszarze Ziem Odzyskanych. Ustawa nie precyzuje wymogów odnośnie stanu zaawansowania budowy budynku na działce ani też nie uzależnia możliwości nabycia prawa własności od tego, czy w okresie od 26maja 1990r. do 24 października 2001r. tylko jedna osoba była użytkownikiem wieczystym danej nieruchomości. Wymóg taki stawiany przez organ Odwołujący się uznał za absurdalny. Ponadto Odwołujący się zauważył, że w 1986r. zostało wydane dla przedmiotowej działki pozwolenie na budowę z dwuletnim okresem ważności, z czego należy wnosić, że działka w 1990r. musiała być zabudowana. D. P. podkreślił również, że z dekretu o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych wynika, że przedmiotowa nieruchomość musiała być nadana na jego mocy, skoro nie była wcześniej własnością prywatną. Decyzją z dnia [...]października 2002r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze . utrzymało zaskarżone orzeczenie w mocy na podstawie art. 1, art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (jedn. tekst: Dz.U. z 2001r., nr 79, poz. 856 z późn. zm.) oraz art. 1 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz.U. nr 113, poz. 1209 z późn. zm.). Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało w całości argumentację organu I instancji, zwracając dodatkowo uwagę, że nieruchomości objęte zakresem przedmiotowym ustawy musiały być wcześniej nadane w trybie osadnictwa rolniczego na obszarze Ziem Odzyskanych, tak jak wskazywał to dekret o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych. W związku z tym nieruchomość taka musiała najpierw stać się własnością osoby fizycznej, później trafić do Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, a następnie być oddana w użytkowanie wieczyste. W sprawie brak jest dowodów potwierdzających taki stan rzeczy. W skardze D. P. zażądał uchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego i podniósł, że jedynymi warunkami przewidzianymi ustawą o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości są złożenie wniosku przez zainteresowanego i położenie nieruchomości na terenie tzw. Ziem Odzyskanych. W pozostałym zakresie Skarżący podniósł te same argumenty co w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało w całości swą dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest bezzasadna. Ustawa z 26 lipca 2001 roku o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. 113 poz. 1209z późn. zm.) w wersji obowiązującej w okresie orzekania przez organy obu instancji, stanowiła w art. 1 ust. 1, że roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności przysługiwało osobom fizycznym, będącym w dniu 26 maja 1990 roku oraz w dniu wejścia w życie ustawy, tj. 24 października 2001r. użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości położonych na obszarach Państwa Polskiego, wymienionych w dekrecie z 6 września 1951 roku o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz. U. 46 poz. 340 z późn. zm.), zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne. Cytowany przepis określał zatem warunki, które musiał spełnić nabywca prawa własności. Sprowadzały się one do określenia: podmiotów mogących skorzystać z regulacji (osoby fizyczne), tytułu do nieruchomości (użytkowanie wieczyste lub współużytkowanie), czasu, w jakim tytuł ten przysługiwał wnioskodawcy (26.05.1990r. i w dniu wejścia w życie ustawy), rodzaju nieruchomości (zabudowane na cele mieszkaniowe lub stanowiące nieruchomości rolne) i wreszcie położenia nieruchomości (na obszarach Państwa Polskiego wymienionych w dekrecie z 6.09.1951r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych). Organy obu instancji błędnie odczytały te ostatnią przesłankę nabycia prawa własności. Odesłanie art. 1 ust. 1 ustawy z 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości do dekretu z 6 września 1951 o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych nie dotyczy przedmiotu regulacji (ochrona i uregulowanie własności osadniczych gospodarstw chłopskich, nadanych w trybie osadnictwa rolniczego na obszarze Ziem Odzyskanych) lecz odnosi się do jego (dekretu) zasięgu terytorialnego. Ustawodawca określił go już w samym tytule tego aktu prawnego (na obszarze Ziem Odzyskanych), następnie powtórzył w art. 1 (nadanych /.../ na obszarze Ziem Odzyskanych) dodając równocześnie, że jego postanowienia dotyczą gospodarstw rolnych, by wreszcie doprecyzować terytorialny zasięg dekretu w art. 13 ust. 2 stwierdzeniem, że przez obszar Ziem Odzyskanych należy rozumieć również obszar byłego Wolnego Miasta Gdańska. Analiza cytowanych przepisów wskazuje w sposób nie budzący wątpliwości , że dekret z 6.09.1951r. określał przedmiot regulacji i obszar Państwa Polskiego, na którym mógł być stosowany. Tymczasem przepis art. 1 ust. 1 ustawy z 26.07.2001r. odnosi się tylko do tego ostatniego elementu, bowiem sam formułuje autonomiczny przedmiot regulacji, to jest nieruchomości zabudowane na cele mieszkaniowe lub stanowiące nieruchomości rolne. Brak jest zatem podstaw, by w postępowaniu uregulowanym ustawą z 26 lipca 2001r., odwoływać się do przedmiotu regulacji dekretu z 6 września 1951r. W świetle przytoczonych przepisów bez znaczenia jest argument organów obu instancji, że przedmiotowa nieruchomość nie należała najprawdopodobniej do gospodarstwa rolnego nadanego w ramach osadnictwa rolnego na obszarze Ziem Odzyskanych. Informacyjnie Sąd zauważa, że treść art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości została zmieniona i w brzemieniu nadanym ustawą z dnia 11 kwietnia 2003r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz. U. 64 poz. 592 z późn. zm.), nie powinna już powodować wątpliwości interpretacyjnych, bowiem wyeliminowano z niej fragment dotyczący obszarowego (terytorialnego) obowiązywania regulacji. Zasadne są jednak pozostałe argumenty przytoczone przez organy I i II instancji. Należy przede wszystkim zauważyć, że z brzmienia art. 1 ust. 1 ustawy o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości wynika, że uprawnienie to przysługuje faktycznie tylko tym osobom fizycznym, które były użytkownikami lub współużytkownikami nieruchomości zarówno w dniu 26 maja 1990r. jak i w dniu wejścia w życie ustawy, tj. do 24 października 2001r. W obydwu datach użytkownikiem lub współużytkownikiem musiała być zatem ta sama osoba. Uprawniony do złożenia wniosku jest naturalnie również następca prawny takiej osoby, jednak tylko wówczas, jeśli stał się on użytkownikiem lub współużytkownikiem wieczystym po 24 października 2001r. W niniejszej sprawie jest niesporne, że Skarżący wszedł w prawa użytkownika wieczystego w dniu [...] marca 1996r., w związku z czym nie może on skorzystać z możliwości nabycia prawa własności nieruchomości. Na marginesie należy zauważyć, że z akt sprawy wynika również, iż Skarżący nie przedstawił przekonywujących dowodów na okoliczność, że przedmiotowa nieruchomość była w dniu 26 maja 1990r. zabudowana na cele mieszkaniowe, co jest również warunkiem skorzystania z uprawnień przysługujących na podstawie art. 1 ust. 1 cytowanej ustawy. Dowodem takim nie może być z pewnością powoływanie się na wydane w 1986r. pozwolenie na budowę, z którego wynikał rzekomo obowiązek zabudowania nieruchomości w ciągu dwóch lat. Zgodnie z art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974r. (Dz.U. nr 38, poz. 229 z późn. zm.), obowiązującej w dniu wydania powoływanego pozwolenia na budowę, istniał jedynie wymóg rozpoczęcia budowy w ciągu dwóch lat od daty wydania pozwolenia lub w terminie ustalonym w pozwoleniu a nie zabudowania nieruchomości w tym okresie. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271) w związku z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 150 poz. 1270), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. /-/B. Drzazga /-/A. Zieliński /-/St. Małek kk