II SA/Po 281/22

Dnia 3 czerwca 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik Asesor WSA Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu [...] czerwca 2022 roku sprawy ze skargi A. S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z [...] grudnia 2021 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: K.p.a.), utrzymało w mocy zaskarżone przez A. S.A. z siedzibą w W. postanowienie Prezydenta Miasta P. z dnia [...] września 2021 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia. Rozstrzygnięcia te zostały wydane w następującym stanie sprawy. A. S.A. z siedzibą w W. (dalej: A. S.A.; spółka; skarżąca) w dniu [...] września 2021 r., działając za pośrednictwem pełnomocnika procesowego (w osobie R. Ż.), wystąpiła do Prezydenta Miasta P. (dalej: Prezydent Miasta; organ I instancji) o wydanie zaświadczenia o zgodności budowy nośnika reklamowego na działce nr [...], ark. mapy [...], obręb R., położonej w P. przy ul. [...] z ustaleniami obwiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Postanowieniem z [...] września 2021 r., wydanym na podstawie art. 217 i art. 219 K.p.a., Prezydenta [...] odmówił wydania wnioskowanego zaświadczenia. W dniu [...] września 2021 r. (data nadania pocztowego) A. S.A. wniosła niepodpisane zażalenie (pismo datowane na [...] września 2021 r.) na postanowienie z [...] września 2021 r. Podanie to w imieniu spółki wniósł pełnomocnik wcześniej działający w sprawie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: Kolegium; organ II instancji; organ odwoławczy) nadało temu podaniu dalszy bieg bez uprzedniego wezwania pełnomocnika do podpisania zażalenia i postanowieniem z [...] grudnia 2021 r. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. W skardze na to postanowienie A. S.A. zarzuciła naruszenie: - art. 138 w zw. z art. 64 § 2 K.p.a. poprzez "merytoryczne rozpoznanie przez organ odwoławczy zażalenia, które było dotknięte brakiem formalnym (tj. brakiem własnoręcznego podpisu skarżącej) w sytuacji, gdy skarżąca nie została uprzednio wezwana przez organ do usunięcia przedmiotowego braku", - art. 124 § 1 K.p.a. poprzez "niewskazanie wymaganego prawem elementu składowego postanowienia, tj. daty jego wydania przez organ". Przy tak sformułowanych zarzutach, umotywowanych i rozwiniętych w uzasadnieniu, skarżąca wniosła o: 1) uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Prezydenta [...] z dnia [...] września 2021 r., i 2) zasądzenie od Kolegium na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego oraz opłaty skarbowej w kwocie [...]zł. Ponadto w sposób ewentualny spółka wniosła o: 1) uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i 2) zasądzenie od organu odwoławczego zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie. Organ odwoławczy podniósł, że postanowieniem z [...] lutego 2022 r. [nr [...]], działając na podstawie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w ramach autokontroli uchylił własne [zaskarżone] postanowienie i umorzył postępowanie zażaleniowe. Organ przyznał, że istotnie – uszedł jego uwadze fakt niepodpisania zażalenia przez pełnomocnika strony, co powinno skutkować wezwaniem do usunięcia braku formalnego, a zaniechanie tego obowiązku lub nieusunięcie tego braku skutkuje niemożnością rozpatrzenia zażalenia. Kolegium końcowo stwierdziło, że z uwagi na uwzględnienie skargi we własnym zakresie wnosi o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Na wstępie należy wskazać, że sprawa została rozpoznana w trybie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zmianami, zwanej dalej P.p.s.a.), zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie. Na podstawie art. 120 P.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Skarga zasługiwała na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem szeregu przepisów postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wyjaśniając powyższe stanowisko wskazać należy, iż z treści art. 127 § 1 K.p.a. stanowiącego, iż od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji wynika, że postępowanie odwoławcze może być wszczęte wyłącznie wskutek wniesienia środka zaskarżenia (odwołania) przez podmiot legitymowany, nigdy zaś z urzędu Regulacja ta w świetle art. 144 K.p.a. znajdzie odpowiednie zastosowanie w stosunku do zażaleń stanowiących środek zaskarżenia od zaskarżalnych postanowień. Organ rozpoznający zażalenie, podobnie jak organ odwoławczy nie może zatem działać z urzędu, a w razie braku środka zaskarżenia postępowanie przed organem odwoławczym nie znajduje uzasadnienia w prawie. Dalej wskazać należy, iż zgodnie z art. 63 § 3 K.p.a. podanie (w tym także odwołanie lub zażalenie) wniesione pisemnie winno być podpisane przez wnoszącego, przez co należy rozumieć umieszczenie własnoręcznego podpisu przez tę osobę pod treścią takiego dokumentu. Zażalenie bez oryginalnego podpisu strony, a więc niespełniające określonych w art. 63 § 3 K.p.a. wymogów, nie jest z skutecznie wniesionym środkiem odwoławczym w rozumieniu art. 127 § 1 K.p.a. w zw. z art. 144 K.p.a. Powyższe oznacza, iż Kolegium rozpoznając zażalenie, które nie było opatrzone podpisem osoby je wnoszącej naruszyło w sposób istotny wskazane wyżej przepisy K.p.a. Nadto Kolegium naruszyło także art. 64 § 2 K.p.a. stanowiący, iż jeżeli podanie nie spełnia innych wymagań ustalonych w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania poprzez brak zastosowania tegoż przepisu. Skoro zaś zażalenie strony – stanowiące jak wykazano powyżej podanie inicjujące postępowanie przed organem II instancji, obaczone było usuwalnym brakiem polegającym na braku podpisania go przez wnoszącego (art. 63 § 3 K.p.a.), to organ winien wezwać stronę do usunięcia tego braku, a następnie podjąć przewidziane prawem czynności procesowe uzależnione do reakcji strony na takie wezwanie, a nie co najmniej przedwcześnie merytorycznie rozpatrywać wniesione zażalenie. Stąd też na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 127 § 1 K.p.a. w zw. z art. 144 K.p.a., art. 64 § 2 K.p.a. oraz art. 63 § 3 K.p.a. orzeczono o uchyleniu zaskarżonego postanowienia SKO w P.. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organu będzie usunięcie wskazanych wyżej uchybień, w tym w szczególności wezwanie strony we właściwym trybie do usunięcia braków formalnych zażalenia poprzez jego podpisanie i następnie podjęcie odpowiednich czynności procesowych uzależnionych od sposobu reakcji strony na takowe wezwanie. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 P.p.s.a. oraz na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.). Sąd zasądził zwrot kosztów postępowania w wysokości [...] zł w tym: wpis [...] zł, opłata za czynności pełnomocnika [...] zł oraz zwrot opłaty skarbowej od pełnomocnictwa [...] zł.