II SA/Po 2815/01

WyrokWSA w Poznaniu2004-07-07

Skład orzekający: Aleksandra Łaskarzewska, Barbara Kamieńska, Danuta Rzyminiak-Owczarczak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy postępowanie w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości może zostać umorzone jako bezprzedmiotowe z powodu tożsamości sprawy z poprzednio rozstrzygniętą, jeśli zmienił się stan prawny będący podstawą roszczenia?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji błędnie umorzyły postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości jako bezprzedmiotowe. Brak jest tożsamości sprawy w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., gdy zmienił się stan prawny będący podstawą roszczenia, nawet jeśli strony i przedmiot sprawy są te same. Ponadto, Prezydent Miasta P. powinien był zostać wyłączony od rozpoznania sprawy jako reprezentujący miasto, którego nieruchomość miała być przedmiotem zwrotu.
Stan faktyczny
Skarżąca D.K. wniosła o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Prezydent Miasta P. umorzył postępowanie, uznając sprawę za bezprzedmiotową z powodu tożsamości z poprzednio rozstrzygniętą sprawą. Wojewoda utrzymał tę decyzję w mocy, argumentując, że ponowne rozstrzyganie sprawy rozstrzygniętej ostateczną decyzją prowadziłoby do nieważności, a także powołując się na przepis ustawy o gospodarce nieruchomościami uniemożliwiający zwrot nieruchomości obciążonej użytkowaniem wieczystym. Skarżąca zarzuciła naruszenie prawa przy wywłaszczeniu i zbyciu nieruchomości, a także brak zabudowy działki oddanej w użytkowanie wieczyste.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P., określił, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, i zasądził od Wojewody na rzecz skarżącej zwrot kosztów sądowych.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w P w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) Sędzia NSA Barbara Kamieńska Asesor sąd. Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant masz. Maria Kasztelan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 07 lipca 2004r. sprawy ze skargi D.K. na decyzję Wojewody z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...]r. Nr [...], II. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej kwotę [...]zł tytułem zwrotu kosztów sądowych. /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ A.Łaskarzewska /-/ B.Kamieńska Dnia [...] listopada 1999r. Prezydent Miasta P. jako przewodniczący miasta na prawach powiatu, wykonujący zadania z zakresu administracji zarządowej umorzył postępowanie o zwrot nieruchomości położonej w P., oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 33m2, wszczęte na wniosek D.K. Wywiódł w uzasadnieniu, że toczyło się już poprzednio postępowanie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości wszczęte na wniosek D.K. Postępowanie zakończone zostało odmową zwrotu. Organ administracji zaś nie może wydać decyzji w sprawie rozstrzygniętej już poprzednio inną decyzją ostateczną, gdyż zgodnie z art. 156 § 1 pkt 3 kpa decyzja byłaby nieważna. W tych okolicznościach postępowanie o zwrot nieruchomości stało się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu. Wskutek odwołania złożonego przez D.K. Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wywiódł, że rację miał organ I instancji uznając, iż w niniejszej sprawie postępowanie stało się bezprzedmiotowe, bowiem strona dąży do rozstrzygnięcia, które co do zakresu przedmiotowego i podmiotowego odpowiadałoby sprawie rozstrzygniętej już prawomocną decyzją – mamy więc do czynienia z tożsamością spraw. Decyzja organu rozstrzygająca merytorycznie ponownie sprawę wcześniej rozstrzygniętą inną decyzją ostateczną byłaby obarczona ciężką wadą, która skutkowałaby koniecznością stwierdzenia jej nieważności. stąd postępowanie jako bezprzedmiotowe winno ulec umorzeniu. Wojewoda wywiódł także, iż brak podstaw w niniejszej sprawie do orzeczenia zwrotu nieruchomości, albowiem ustanowione jest na niej użytkowanie wieczyste i to przed wejściem w życie ustawy z dnia 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami. Przepis art. 229 cytowanej ustawy stanowi, iż w takim wypadku nie można orzec o zwrocie nieruchomości. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie złożyła D.K. Nie zgodziła się ze stanowiskiem organów administracji. Wywiodła, iż nieruchomość nigdy nie była użyta na cel określony w decyzji. Jej zbycie osobom trzecim nastąpiło z naruszeniem prawa. Decyzja o wywłaszczeniu jest zatem nieważna. Rozwiązanie umowy ustanawiającej wieczyste użytkowanie z uwagi na podniesione wyżej okoliczności jest niezbędne i zgodne z przepisami prawa, także gdy zważy się, że działka oddana w wieczyste użytkowanie nie została zabudowana mimo postanowień umowy. Wojewoda wniósł o oddalenie skargi. Powtórzył w odpowiedzi na skargę argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji . W piśmie z dnia [...].07.2004r. skarżąca podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należało uwzględnić, jednak z innych przyczyn aniżeli podniosła skarżąca. W rozpatrywanej sprawie bowiem brak podstaw do stwierdzenia stanu rzeczy osądzonej (rei iudicatae). W danym wypadku nie można zasadnie mówić o tożsamości roszczenia strony skarżącej z roszczeniem, które pomiędzy tymi samymi stronami było uprzednio przedmiotem rozstrzygnięcia, w postępowaniu zakończonym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego O/Z w P. z dnia 10 kwietnia 1997r. sygn. akt II SA/Po 1249/96. Wobec zmiany stanu prawnego bowiem w rozpoznawanej sprawie roszczenie strony skarżącej opierało się na przepisach art. 216 w zw. z art. 136 ust. 3 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a nie jak uprzednio na podstawie art. 69 ust. 1 i ust. 3 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniach. Tożsamość sprawy zaś w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 3 istnieje wówczas gdy występują te same podmioty w sprawie, dotyczą tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w nie zmienionym stanie faktycznym. Tym samym za bezpodstawne uznać należało przyjęcie przez organy administracji bezprzedmiotowości niniejszego postępowania z uwagi na tożsamość sprawy. Umorzenie postępowania z tej przyczyny naruszało art. 105 kodeksu postępowania administracyjnego. Przyjęcie bezprzedmiotowości postępowania z uwagi na spełnienie wymagań z art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami wymaga zgromadzenia w tym względzie stosownej dokumentacji prawnej: aktu ustanowienia prawa wieczystego użytkowania, odpisu z księgi wieczystej, a także wyczerpujących wywodów prawnych, co do wykładni stosownego przepisu oraz dokonanej subsumpcji. W niniejszej sprawie doszło także do naruszenia przepisu art. 24 § 1 pkt 1 i 4 kpa. Orzekający w I instancji Prezydent Miasta P. podlegał wyłączeniu od rozpatrywania w niniejszej sprawie, dotyczyła ona bowiem żądania zwrotu nieruchomości stanowiącej własność miasta na prawach powiatu. Prezydent reprezentujący miasto na zewnątrz, będący pracownikiem urzędu sprawował funkcję starosty (identycznie uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19.05.2003r. – OPS 1/03 – ONSA 2003/4/115). W ocenie Sądu opisane wyżej naruszenia spełniają wymogi z art. 145 § 1 pkt 1 ppkt a i c ustawy z dnia 30.08.2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) . Dlatego orzec należało jak w punkcie I sentencji mając na względzie także art. 135 tejże ustawy. Jak w punkcie II orzeczono w oparciu o art. 152 ustawy jak wyżej. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przy orzekaniu Sąd miał na względzie art. 67 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sadów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). Rozstrzygnięcie o kosztach uwzględnia także art. 67 § 2 cytowanej ustawy. /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ A.Łaskarzewska /-/ B.Kamieńska Brak podpisu spowodowany jest nieobecnością sędziego /-/ A.Łaskarzewska MarK

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło