II SA/Po 282/17
WyrokWSA w Poznaniu2017-07-19
Skład orzekający: Wiesława Batorowicz, Elwira Brychcy, Danuta Rzyminiak – Owczarczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość nabyta przez Skarb Państwa na podstawie umowy cywilnoprawnej (aktu notarialnego) zawartej w trybie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, może podlegać zwrotowi na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, jeśli cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko częściowo?Ratio decidendi
Nieruchomość nabyta przez Skarb Państwa na podstawie umowy cywilnoprawnej (aktu notarialnego) zawartej w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, podlega przepisom o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości zawartym w ustawie o gospodarce nieruchomościami, jeśli cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko częściowo. W przypadku, gdy część nieruchomości stanowi drogę publiczną, nie podlega ona zwrotowi.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o zwrot części nieruchomości położonej w Poznaniu, która została nabyta przez Skarb Państwa aktem notarialnym w 1968 r. na cele budowy ulicy. Organ pierwszej instancji orzekł o zwrocie części nieruchomości, która nie stanowiła drogi publicznej, a odmówił zwrotu części stanowiącej fragment ulicy. Wojewoda utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący zarzucał wadliwe zastosowanie przepisów o zwrocie nieruchomości, wskazując, że nabycie nie miało charakteru wywłaszczeniowego w rozumieniu decyzji administracyjnej i że podstawa nabycia nie była wymieniona w art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 19 lipca 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędzia WSA Danuta Rzyminiak – Owczarczak Protokolant st. sekr. sąd. Edyta Rurarz - Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lipca 2017 roku sprawy ze skargi M. P. na decyzję Wojewody z dnia [...] stycznia 2017 roku nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę
Decyzją z dnia [...] września 2015 r., nr [...], Starosta P., działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej jako "K.p.a.") oraz art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1, art.138, art. 139, art. 140 ust. 1 – 4, art. 142, art. 216 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 782 ze zm.), działając jako organ wyznaczony do załatwienia sprawy zwrotu nieruchomości postanowieniem Wojewody z dnia [...] września 2006 r., orzekł o zwrocie na rzecz H. A. części nieruchomości położonej w P. przy ul. [...], zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy P. - Stare M. w P., oznaczonej w ewidencji gruntów jako: działka nr [...] cz., arkusz mapy 01, obręb 0021 J. , oznaczonej na mapie z projektem podziału, stanowiącej załącznik do niniejszej decyzji, jako: działka nr [...] o powierzchni 54 m2 (pkt 1 decyzji); odmówił zwrotu na rzecz H. A., części nieruchomości położonej w P. przy ul. [...], zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy P. - Stare M. w P., oznaczonej w ewidencji gruntów jako: działka nr [...] cz., arkusz mapy 01, obręb 0021 J. , oznaczonej na mapie z projektem podziału, stanowiącej załącznik do niniejszej decyzji, jako: działka nr [...] o powierzchni 45 m2 (pkt 2 decyzji); zatwierdził podział nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], arkusz mapy 01, obręb 0021 J. , położonej w P. przy ul. [...], zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy P. - Stare M. w P. i stanowiącej własność P., na działki: nr [...] o powierzchni 45 m2 i nr [...] o powierzchni 54 m2, zgodnie z mapą z projektem podziału, stanowiącą załącznik do niniejszej decyzji (pkt 3 decyji); nie zobowiązał H. A., do zwrotu na rzecz M. P. należności określonych w art. 140 ust. 1 i ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomości (pkt 4 decyzji).
W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia wskazano, że pismem z dnia [...] czerwca 2006 r. H. A. zwróciła się o zwrot nieruchomości położonej w P. przy ul. [...] oznaczonej dawniej jako parcela [...] o powierzchni 100 m2, wchodzącej w skład księgi wieczystej KR nr [...], nabytej na rzecz Skarbu Państwa aktem notarialnym z dnia [...] października 1968 r. Postanowieniem z dnia [...] września 2006 r. Wojewoda wyznaczył Starostę P. jako organ właściwy do rozpatrzenia sprawy zwrotu ww. nieruchomości.
Z. M. w P. pismem dnia [...] maja 2007 r. poinformował, że nie posiada informacji oraz dokumentów na temat jakichkolwiek inwestycji realizowanych na nieruchomości oznaczonej w ewidencji jako: działka nr [...], arkusz mapy 01, obręb J.. W dniu [...] sierpnia 2007 r. pozyskano mapę zasadniczą nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot. Z. M. w P. pismem z dnia [...] września 2007 r., poinformował, że działka nr [...] z arkusza mapy 01 obrębu [...], znajduje się w liniach granicznych drogi publicznej ul. [...] i jest w administracji ZDM.
Pismem z dnia [...] października 2007 r. Wydział Gospodarki Nieruchomościami Urzędu M. P. poinformował, że w stosunku do działki nr [...] prowadzone jest postępowanie komunalizacyjne. W dniu [...] października 2007 r. przeprowadzone zostały oględziny nieruchomości, w trakcie których ustalono stan zagospodarowania działki nr [...]. Pismem z dnia [...] października 2007 r., Prezydenta M. P. poinformował, o przeznaczeniu działki nr [...] w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego obszaru J. w P., wg. którego na jej obszarze planowano teren urządzeń i tras komunikacyjnych kD tj. ulicy dojazdowej o nawierzchni brukowej.
Postanowieniem z dnia [...] listopada 2007 r. Starosta P. zawiesił z urzędu przedmiotowe postępowanie o zwrot, z uwagi na prowadzone postępowanie komunalizacyjne mające na celu potwierdzenie prawa własności M. P. jako jednostki samorządu terytorialnego. Pismem z dnia 10 grudnia 2014 r., Wydział Gospodarki Nieruchomościami Urzędu M. P. przekazał uwierzytelnioną kserokopię ostatecznej i prawomocnej decyzji Wojewody z dnia [...] stycznia 2014 r., dotyczącej stwierdzenia nabycia przez M. P. m.in. nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] z arkusza mapy 1 obrębu J. . Jednocześnie poinformował, że działka nr [...] stanowi część dawnej działki nr [...]. Wobec powyższego postanowieniem z dnia [...] grudnia 2014 r. Starosta P. podjął z urzędu postępowanie o zwrot nieruchomości.
Z. M. pismem z dnia [...] stycznia 2015 r., poinformował, że część działki nr [...] z arkusza mapy 01 obrębu J. znajduje się w liniach rozgraniczających ul. [...] i stanowi drogę publiczną. W dniu [...] lutego 2015 r. przeprowadzone zostały oględziny, w trakcie których stwierdzono, że działka nr [...] w części zachodniej stanowi fragment ulicy [...], a w części jest nieurządzona. Pismem z dnia [...] lutego 2015 r., Zarząd Zieleni Miejskiej w P. poinformował, że nie posiada w swoim zarządzie oraz nie prowadził żadnych działań na nieruchomości stanowiącej działkę nr [...]. Również E. Sp. z o.o. pismem z dnia [...] marca 2015 r. oraz P. Sp. z o.o. pismem z dnia [...] marca 2015 r., poinformowały, że na działce nr [...] nie posiadają żadnych urządzeń. Pismem z dnia [...] marca 2015 r. A. t S.A. poinformował, że na działce nr [...] zlokalizowany jest fragment kanału sanitarnego wybudowanego w 1976 r. O. S.A. pismem z dnia [...] marca 2015 r. poinformowała, że na przedmiotowej nieruchomości istnieje czynna infrastruktura telekomunikacyjna przez nią eksploatowana. V. P. S.A. pismem z dnia [...] kwietnia 2015 r. oraz E. Sp. z o.o. pismem dnia [...] maja 2015 r. poinformowały, że na terenie działki nie ma żadnych należących do nich urządzeń.
Pismem z dnia [...] czerwca 2015 r. Archiwum Zakładowe Urzędu M. P. poinformowało, że w jego zasobie nie odnaleziono akt wywłaszczeniowych nieruchomości położonej w P. przy ul. [...]. Wydział Urbanistyki i Architektury Urzędu M. P. pismem z dnia [...] czerwca poinformował o przeznaczeniu w planach zagospodarowania przestrzennego obowiązujących w latach 1968 - 1988 przedmiotowej nieruchomości. Pismem z dnia [...] czerwca 2015 r. Archiwum Państwowe w P. poinformowało, że nie posiada w swoim zasobie akt wywłaszczeniowych nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot. Pismem z dnia [...] października 2015 r. Z. M. w P. ponownie poinformował, że część działki nr [...] znajduje się w liniach rozgraniczających ul. [...], a także że nie posiada wiedzy na temat jej budowy oraz rozszerzenia w formie zatoki. Jednocześnie przekazano dokumenty dotyczące nadania powyższej uiicy kategorii gminnej.
Postanowieniem z dnia [...] listopada 2015 r. Starosta P. powołał geodetę uprawnionego, jako biegłego w postępowaniu, celem sporządzenia projektu podziału dziatki nr [...]. Strony postępowania zostały o sporządzonym projekcie powiadomione w dniu [...] stycznia 2015 r. i nie wniosły do niego zastrzeżeń. W dniu [...] stycznia 2016 r. z Archiwum Zakładowego Starostwa Powiatowego w P. pozyskano akta sprawy prowadzonej przez Urząd Rejonowy w P. pod sygn.: [...], sygn. arch. [...], z których sporządzono kserokopie wybranych dokumentów. W dniu [...] stycznia 2016 r., w związku ze sporządzonym projektem podziału nieruchomości przeprowadzone zostały oględziny projektowanych działek nr [...] i [...], natomiast postanowieniem z dnia [...] lutego 2016 r., Starosta P. powołał biegłego w celem sporządzenia operatu szacunkowego dotyczącego określenia wartości[ części nieruchomości stanowiącej projektowaną działkę nr [...]. W dniu [...] marca 2016 r. przeprowadzona została rozprawa administracyjna, w trakcie której podtrzymano wniosek o zwrot nieruchomości.
Starosta przytoczył następnie treść przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, regulujących zasady zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, podnosząc następnie, że uchwałą Prezydium Rady N. M. P. nr [...] z dnia [...] czerwca 1968 r., w trybie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, Skarb Państwa nabył części nieruchomości położonych w P. w rejonie ul. [...], przeznaczonych pod projektowaną ul. [...], tj. parcelę nr [...] o powierzchni 99 m2, a także parcelę nr [...] o powierzchni 100 m2, zapisaną w księdze wieczystej KW nr [...] cz., jako własność H. A.. Cenę nabycia parceli nr [...] ustalono na kwotę [...]zł, obejmującą wartość drzew i krzewów tj. [...] zł oraz koszt przestawienia parkanu tj. [...] zł i parkanu od strony sąsiada tj. [...] zł. Jak uzasadniono, przedmiotowe grunty zostały w zatwierdzonych planach urbanistycznych M. P., na odcinku od ul. [...] do ul. [...] przeznaczone pod ulicę im. M. P., wobec czego zaistniała konieczność ich nabycia na rzecz Skarbu Państwa. Natomiast zgodnie z art. 8 powyższej ustawy grunt przeszedł na własność Państwa bez odszkodowania, ponieważ obszar nabywanej parceli nie przekroczył 25% powierzchni całej nieruchomości. Jak stwierdzono w dalszej części, w toku rokowań właściciele przejmowanych parcel wyrazili zgodę na dobrowolne odstąpienie Państwu części gruntów ze swych nieruchomości na oferowanych warunkach, oraz wyrazili chęć przeniesienia opłotowań we własnym zakresie za zwrotem kosztów ustalonych przez biegłego. Wobec powyższego, aktem notarialnym z dnia [...] października 1968 r., nr rep. [...], w trybie Skarb Państwa - Prezydium Rady N. M. P. nabył od H. P. A. niezabudowaną działkę nr [...] z arkusza mapy 1, o powierzchni 100 m2, położoną w P. przy ul. [...], z księgi wieczystej KW nr [...]. Odstąpienie od powyższego gruntu nastąpiło bez odszkodowania, za poczynione nakłady oraz przestawienie parkanów nabywca zobowiązał się do zapłacenia kwoty łącznej [...] zł.
Zgodnie z wyrysem mapy ewidencyjnej z dnia [...] lipca 2006 r. z naniesionymi granicami dawnej parceli nr [...], odpowiadała jej późniejsza działka nr [...] z arkusza mapy [...] obrębu [...]. Natomiast zgodnie z wykazem zmian danych ewidencyjnych z dnia [...] października 2011 r. działce nr [...] o powierzchni 840 m2 odpowiadają działki nr [...] - [...], w tym działka nr [...] o powierzchni 99 m2. Właścicielem nieruchomości była H. A. i to ona uprawniona jest do złożenia wniosku o zwrot.
Wydział Urbanistyki i Architektury Urzędu M. P., na podstawie materiałów przekazanych przez Miejską Pracownię Urbanistyczną określił przeznaczenie w planach zagospodarowania przestrzennego obowiązujących w latach 1968 - 1988 nieruchomości stanowiącej działkę nr [...], a dawniej nr [...]. W ogólnym planie zagospodarowania przestrzennego M. P. z 1966 r., zatwierdzonym uchwałą nr [...] z dnia [...] września 1966 r., Prezydium Rady N. M. P. powyższa działka znajdowała się na terenie oznaczonym symbolem U14MN tj. przeznaczonego pod mieszkalnictwo rodzinne o niskiej intensywności. W planie zagospodarowania przestrzennego z 1975 r., zatwierdzonym przez Wojewodę [...] w dniu 22 sierpnia 1975 r., stanowiącym integralną część planu zagospodarowania przestrzennego województwa poznańskiego, zatwierdzonym uchwałą nr [...] w P. w dniu [...] października 1977 r. działka nr [...] należała do jednostki strukturalnej CIII, dla której funkcją podstawową była komunikacja (lotnisko), natomiast uzupełniającą mieszkalnictwo. Zgodnie z rysunkiem powyższego planu działka znajdowała się na terenie oznaczonym symbolem MN, tj, terenie intensywnego zainwestowania z przewagą funkcji mieszkalnictwa niskiej intensywności. Natomiast w planie szczegółowym zagospodarowania przestrzennego rejonu urbanistycznego "[...] 3" (zatwierdzonym zarządzeniem nr [...] Prezydenta M. P. z dnia [...] maja 1977 r.) działka objęta wnioskiem o zwrot oznaczona była symbolem B101KWV oznaczającym ulice ruchu wolnego. Zgodnie z rysunkiem powyższego planu działka nr [...] oraz działka sąsiadująca od strony północnej zajęte były pod poszerzoną w tym miejscu ul. [...], w kształcie zatoki.
Ponadto jak poinformowano w piśmie z dnia 31 października 2007 r., znak: [...] w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego obszaru [...] 3 w P., zatwierdzonym uchwałą nr LXX [...] Rady M. P. z dnia [...] listopada 2001 r. działka nr [...] przeznaczona była pod teren urządzeń i tras komunikacyjnych kD - ulica dojazdowa o nawierzchni brukowej (rozbieralnej). Stwierdzono ponadto, że miejscowe poszerzenie ulicy w miejscu przedmiotowej działki jest integralną częścią tego układu drogowego i tym samym niezależnie czy zostanie wydzielona działka, czy nie, teren ten może być zagospodarowany jedynie pod komunikację.
Podczas oględzin przeprowadzonych w dniu [...] października 2007 r. stwierdzono, że działka nr [...] w części zachodniej, będącej przedmiotem postępowania stanowi ul. [...], utwardzoną asfaltem, o szerokości około 3,5 m, od strony wschodniej działka jest nieutwardzona, porośnięta częściowo trawą i chwastami (pas szerokości około 3 m. niezagospodarowany). Podczas oględzin przeprowadzonych w dniu [...] lutego 2015 r. potwierdzono poprzedni stan zagospodarowana, tj. stwierdzono, że w części zachodniej działka nr [...] (dawniej [...]) stanowi fragment ul. [...]. W tym miejscu znajduje się fragment jezdni asfaltowej o szerokości około 3 metrów. Część wschodnia jest nieurządzona, porośnięta spontanicznie. Granica wschodnia działki przebiega po płocie z siatki wraz z bramą wjazdową i furtką. W związku ze sporządzonym projektem podziału nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] w dniu [...] stycznia 2016 r. przeprowadzone zostały oględziny projektowanych działek nr [...] i [...]. Stwierdzono, że działka nr [...] projektowana stanowi fragment utwardzonej asfaltem ulicy [...] o szerokości 3 m, a od strony wschodniej ograniczona jest krawężnikiem. Natomiast działka nr [...] projektowana stanowi teren niezabudowany, porośnięty spontanicznie. Granice południowa, północna i wschodnia przebiegają po płotach sąsiadujących posesji, w części południowej na działce znajduje się drzewo i krzew, natomiast w granicy wschodniej zlokalizowana jest brama wjazdowa z furtką.
Zgodnie ze stanowiskiem Z. M., nie posiada on żadnych dokumentów oraz informacji na temat jakichkolwiek inwestycji realizowanych na nieruchomości położonej przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako: działka nr [...], arkusz mapy 01, obręb J.. Jednocześnie zgodnie z pismem z dnia [...] września 2007 r. przedmiotowa działka znajduje się w liniach granicznych drogi publicznej ul. [...] w P. i jest w administracji Z. M.. W dniu 26 stycznia 2015 r. Z. M. oświadczył, że część działki nr [...] z arkusza mapy 01 obrębu [...] znajduje się w liniach rozgraniczających ul. [...], i z związku z tym stanowi w rozumieniu ustawy o drogach publicznych drogę publiczną. Jednocześnie poinformował, że nie posiada wiedzy na temat budowy przedmiotowej ulicy. Zgodnie z przesłaną mapą zasadniczą linia graniczna ul. [...] przebiega w poprzek działki nr [...], analogicznie do granicy sąsiadujących działek - od strony północnej nr [...] i [...], oraz od strony południowej nr [...] i [...]. Stanowisko zostało potwierdzone w dniu [...] października 2015 r. Z. M. stwierdził jednocześnie, że nie posiada wiedzy również na temat ewentualnego rozszerzenia fragmentu ulicy w formie zatoki projektowanym na obszarze działki nr [...]. Ulica [...] status drogi publicznej uzyskała w 1986 – otrzymując kategorię drogi gminnej. Na nieruchomości oznaczonej jako: działka nr [...], arkusz mapy 01, obręb J. istnieje czynna infrastruktura telekomunikacyjna administrowana i eksploatowana przez [...] S.A., stanowiąca kable telekomunikacyjne doziemne i studnię kablową. W części działki nr [...], stanowiącej ul. [...] zlokalizowany jest fragment kanału sanitarnego 0,20 m, wybudowanego około 1976 r. prawdopodobnie w czynie społecznym (brak dokumentacji tej inwestycji) i eksploatowanej przez [...] S.A.
Akt wywłaszczeniowych nieruchomości położonej w P. przy ulicy [...] nie odnaleziono w zasobach Archiwum Zakładowego Urzędu M. P., a także Archiwum Państwowego, jednakże w ocenie organu, zgromadzony w przedmiotowym postępowaniu materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że przesłanki zbędności określone w przepisie art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami zostały spełnione w stosunku do części nieruchomości położonej w P. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako: działka nr [...], arkusz mapy 01, obręb J.. Nieruchomość oznaczona dawniej jako parcela nr [...] została nabyta przez Skarb Państwa z przeznaczeniem pod budowę ulicy [...]. Powyższe nastąpiło stosownie do uchwały Prezydium Rady N. M. P. nr [...] z dnia [...] czerwca 1968 r., w trybie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Zachodnia część nieruchomości stanowi faktycznie fragment jezdni ul. [...], natomiast wschodnia niezagospodarowany teren przyległy do powyższej ulicy. Fakt realizacji ulicy [...] tylko na części nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] potwierdzają przede wszystkim opinie władającego nią Z. M. w P., a także protokoły z jej oględzin. Nieruchomość w tej części stanowi fragment utwardzonej asfaltem ulicy [...], zrealizowanej przed 1986 r. Powyższe potwierdza nadanie jej kategorii drogi gminnej uchwałą nr [...] Wojewódzkiej Rady N. w P. z dnia [...] października 1986 r. Powyższa ulica istniała jednak na tym odcinku już prawdopodobnie w 1968 r., na co wskazuje pismo z dnia [...] lipca 1968 r., z akt archiwalnych sygn.: [...], stwierdzające, że była właścicielka działki sąsiedniej zobowiązana jest do przesunięcia opłotowania do linii ulicy. Ul. [...] została natomiast wytyczona już w 1965 r., czego dowodzi plan miasta z tamtego okresu. Dokładnej daty jej realizacji nie udało się ustalić, głównie z uwagi na brak takiej wiedzy Z. M.. Starosta P. pominął jednak dokładne wyjaśnienie tej kwestii, co związane jest ze statusem tej części działki jako drogi publicznej.
Okoliczność czy i kiedy nieruchomość została wykorzystana zgodnie z celem, na jaki została wywłaszczona, czy też wykorzystano ją na inny cel, nie mają znaczenia dla wyniku sprawy również w przypadku gdy nieruchomość stanowi drogę publiczną w rozumieniu ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. Art. 2a ustawy o drogach publicznych stanowi, iż drogi publiczne - krajowe stanowią własność Skarbu Państwa, natomiast wojewódzkie, powiatowe i gminne własność właściwego samorządu tj. województwa, powiatu lub gminy. Niedopuszczalne jest przy tym orzeczenie o zwrocie nieruchomości wywłaszczonej lub nabytej na podstawie przepisów wymienionych w art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jeśli nieruchomość objęta żądaniem jest wprawdzie zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu (lub w umowie sprzedaży nieruchomości) lecz w chwili orzekania stanowi część drogi publicznej w rozumieniu przepisów ustawy o drogach publicznych. W tym stanie rzeczy w stosunku do przedmiotowej części nieruchomości brak jest przesłanek do jej zwrotu. P. część działki nr [...] znajduje się natomiast poza układem drogowym ulicy [...] i nie stanowi drogi publicznej. Zbędność na cel przejęcia potwierdzają ponownie opinie Z. M., który wskazuje brak działań inwestycyjnych na tej części, w tym rozszerzenia ulicy w formie zatoki. O niezrealizowaniu celu nabycia nieruchomości świadczą również opinie Urzędu M. P., protokoły z oględzin oraz sporządzony na potrzeby postępowania operat szacunkowy dotyczący określenia wartości przedmiotowej części nieruchomości. Uzupełnienie stanowią m.in. informacje udzielone przez operatorów sieci przesyłowych (brak infrastruktury drogowej - oświetleniowej i kanalizacyjnej zlokalizowanych w tej części działki). Działka stanowi teren niezagospodarowany i porośnięty spontanicznie zielenią. Dodatkową przesłanką jest również fakt prowadzonego postępowania oraz zwrotu na rzecz byłego właściciela działki sąsiedniej, nabytej na ten sam cel, zgodnie z planem szczegółowym dalszy ciąg rozszerzenia ul. [...] w formie zatoki.
W związku z koniecznością wydzielenia z działki nr [...] części znajdującej się w granicach układu komunikacyjnego ul. [...] i faktycznie stanowiącej ww. ulicę, a tym samym realizację celu wywłaszczenia nieruchomości, konieczne było sporządzenie projektu podziału nieruchomości. Zgodnie z art, 96 ust. 1b ustawy o gospodarce nieruchomościami, w przypadku wydzielenia części nieruchomości na potrzeby zwrotu wywłaszczonej nieruchomości nie wydaje się odrębnej decyzji zatwierdzającej podział, o której mowa w art. 96 ust. 1 powyższej ustawy. Ostateczna decyzja o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości zatwierdza podział nieruchomości. Z uwagi na fakt, iż wydzielenie części nieruchomości ma miejsce na potrzeby zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, na mocy art. 95 pkt 4 oraz art. 97 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami podział nieruchomości mógł nastąpić z urzędu, niezależnie od ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a w przypadku braku planu, niezależnie od decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.
W celu ustalenia czy wartość zwracanej nieruchomości uległa zmianie stosownie do art. 140 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami zlecono rzeczoznawcy majątkowemu sporządzenie operatu szacunkowego określającego wartość rynkową, wartość według stanu z dnia wywłaszczenia i cen aktualnych oraz wartość według stanu z dnia zwrotu, uwzględniającą działania podjęte po wywłaszczeniu. W opinii rzeczoznawcy majątkowego sporządzonej na dzień 04 marca 2016 r., którą organ uznał jako dowód w sprawie ustalono, iż wartość nieruchomości położonej w P. przy ul. [...], stanowiącej projektowaną działkę nr [...] z arkusza mapy 01 obrębu [...], według stanu z dnia wywłaszczenia i cen na dzień wyceny wynosi [...] zł. Wartość nieruchomości według stanu z dnia zwrotu i cen na dzień wyceny uwzględniająca działania podjęte po jej nabyciu wynosi [...] zł. W związku z powyższym stwierdzono zmianę wartości nieruchomości, zmniejszenie na kwotę [...]zł. Wartość aktualną nieruchomości ustalono na kwotę [...]zł. Za grunt przejęty na rzecz Skarbu Państwa aktem notarialnym z dnia 28 października 1968 r. stanowiący parcelę nr [...] nie przyznano odszkodowania. Natomiast cenę nabycia nieruchomości ustalono w kwocie [...]zł, obejmującej wartość drzew i krzewów tj. [...] zł oraz koszt przestawienia parkanu tj. [...] zł. i parkanu od strony sąsiada tj. [...] zł. Po waloryzowaniu kwoty [...]zł, stanowiącej proporcjonalną wartości ceny w stosunku do działki wyniosła ona po denominacji [...] zł. Przy uwzględnieniu zmiany wartości nieruchomości stanowi ona zatem wartość ujemną, a wnioskodawcy nie są zobowiązani do należności, o jakich mowa w art. 140 ust. 1 i 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosło M. P. podnosząc zarzut naruszenia art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r., o gospodarce nieruchomościami poprzez poczynienie błędnych ustaleń w zakresie spełnienia przewidzianych w tychże przepisach przesłanek do uznania części nieruchomości za zbędną na cel wywłaszczenia oraz wskazując na naruszenie zasad prowadzenia postępowania wyjaśniającego określonych w art. 7 oraz art. 80 K.p.a.
Uzasadniając powyższe stanowisko podniesiono, że materiał zgromadzony przez organ I instancji nie budzi wątpliwości, co do przeznaczenia nieruchomości objętej przedmiotową decyzją, na cele komunikacyjne. Niemniej jednak odwołujący się nie podzielił poglądu Starosty, iż szczegółowym celem wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości było urządzenie zatoki dla pojazdów. Należy, bowiem zauważyć, iż wywłaszczenie nastąpiło na podstawie aktu notarialnego z dnia [...] października 1968 r., a więc blisko na 10 lat przed wydaniem zarządzenia Prezydenta M. P. o zatwierdzeniu planu szczegółowego zagospodarowania przestrzennego rejonu urbanistycznego "[...] 3" (zarządzenie nr [...] z dnia [...] maja 1977 r.), który przewidywał realizację na części wywłaszczonej działki zatoki, o której mowa powyżej. Odwołujący zwrócił uwagę, że w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, iż "cel wywłaszczenia nieruchomości powinien być badany przez organy administracji na podstawie całego materiału dowodowego, który istniał najpóźniej w dacie przewłaszcznia. Zdaniem odwołującego się dokumentacja zgromadzona w niniejszej sprawie wskazuje, iż nieruchomość ta miała być integralną częścią układu drogowego – ul. [...], i pełnić raczej charakter quasi drogi dojazdowej do posesji sąsiedniej (zjazdu) a więc stanowić łącznik dla realizowanego na wskazanym obszarze ogólnie pojętego i jednocześnie przewidzianego w planie, celu mieszkalnictwa z drogą publiczną. Potwierdza to miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego z dnia 20 listopada 2001 r., który nie może stanowić podstawy do ustalenia szczegółowego przeznaczenia nieruchomości, ale może stanowić "odzwierciedlenie wcześniejszych ustaleń" dla danego terenu, wynikających chociażby z zapisów aktu notarialnego, zgodnie z którym przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona pod ulicę M. P.. Przy czym należy zauważyć, zgodnie z ustaleniami organu I instancji w dniu wywłaszczenia ulica ta, wraz z wyznaczonymi liniami granicznymi, już istniała. Tym samym, uwzględniając rozbieżne stanowiska Z. M. w kwestii zakresu będącego przedmiotem administrowania prze tę jednostkę dz. [...] w związku z jej charakterem jako drogi publicznej (w piśmie z dnia [...] września 2007 r., Z. M. poinformował, że dz. [...] - po podziale m in. dz. [...], znajduje się w liniach granicznych drogi publicznej ul. [...] i jest w administracji Z. M., w innych pismach Z. M. wskazuje, iż tylko część dz. [...] stanowi drogę publiczną) można wywieść, iż wynikają one z rożnego podejścia do kwestii statusu obecnej części dz. [...], która z punktu widzenia definicji drogi publicznej nie spełnia stricte jej przesłanek, niemniej jednak bezsprzecznie, pozostaje integralną częścią całego układu drogowego i jest niezbędna dla jego funkcjonowania, w szczególności z punktu widzenia jej charakteru jako drogi łączącej tereny mieszkalne z drogą publiczną.
Mając na względzie powyższe, zatem, zdaniem odwołującego się, aktualny sposób zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości nie wyklucza, iż jest ona wykorzystywana zgodnie z wyżej wskazanym celem. Projektowana dz. [...] jest jedynym łącznikiem sąsiednich terenów budowlanych z drogą publiczną i jako taka spełnia swoją rolę albowiem stanowi jedyny dojazd do nieruchomości sąsiedniej.
Wojewoda decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r., Nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcia przytoczono dotychczasowy przebieg postępowania oraz wskazano na treść przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. W ocenie organu odwoławczego istotą prowadzonego w przedmiotowej sprawie postępowania odwoławczego było ustalenie, czy objęta tym postępowaniem nieruchomość ma status "nieruchomości wywłaszczonej", która podlegałaby zwrotowi w trybie i na zasadach określonych w przepisach rozdziału 6 działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami. Powyższą kwestię jednoznacznie przesądza cytowany art. 216 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wymieniając ustawę wywłaszczeniową z 1958 r.
Działka stanowiąca przedmiot niniejszego postępowania została sprzedana przez ich właścicielkę – H. A. Skarbowi Państwa aktem notarialnym z dnia [...] października 1968 r., repertorium [...], w trybie ustawy wywłaszczeniowej z. 1958 r. "podprojektowaną ulicę M.. P.". Nabycie przedmiotowej nieruchomości nastąpiło na podstawie powyższego aktu notarialnego w związku z wydaną uchwałą Prezydium Rady N. M. P. z dnia [...] czerwca 1968 r. Nr [...]/68, na podstawie art. 8 ust. 7 ustawy o wywłaszczaniu nieruchomości z 1958 r., który, w dacie zawarcia aktu notarialnego, miał brzmienie: "Jeżeli wywłaszczenie gruntu w mieście lub osiedlu następuje na cele budowy lub poszerzenia ulicy lub placu albo na wyrównanie granic zieleni publicznej, wywłaszczenie części działki budowlanej nie przekraczającej 25% jej obszaru odbywa się bez odszkodowania. Odszkodowanie należy się według zasad określonych w ust. 6 tylko za część wywłaszczonego gruntu, która przekracza 25% obszaru nieruchomości".
W ocenie Wojewody, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala określić cel wywłaszczenia oraz czy został on zrealizowany. Bezspornym - w świetle ustalonych przez Starostę P. dowodów - jest, że cel wywłaszczenia został zrealizowany w stosunku do projektowanej działki nr [...]. Cel ten nie został natomiast zrealizowany w stosunku do wydzielanej działki nr [...]. Działka nr [...], jak wykazały oględziny przeprowadzone w dniach [...] października 2007 r., [...] lutego 2015 r. i [...] stycznia 2016 r., stanowi fragment ul. [...]. Działka ta, stanowiąca część dawnej działki nr [...], zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...], została nabyta, w formie aktu notarialnego, przez Skarb Państwa z przeznaczeniem pod budowę ul. [...], w związku z uchwałą Prezydium Rady N. M. P. z dnia [...] czerwca 1968 r. Nr [...]/68, zawierającą zapis: "z przeznaczeniem pod projektowaną ulicę M. Palucha". Natomiast część działki nr [...] oznaczona na mapie z projektem podziału, jako działka nr [...] stanowi, co wykazały powyższe oględziny teren niezagospodarowany, porośnięty spontanicznie, a więc obszar nieposiadający związku z drogą (ulicą).
Jednocześnie Wojewoda wskazuje, że do działki nr [...], zajętej pod drogę publiczną, ma zastosowanie zasada res extra commercium (wyjęte z majątku oraz z obrotu prawnego), co przesądza, ze działka ta nie może być przedmiotem zwrotu nieruchomości. Przepis art. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych stanowi, ze drogi publiczne – krajowe stanowią własność Skarbu Państwa, natomiast drogi wojewódzkie, powiatowe i gminne stanowią własność właściwego samorządu (województwa, powiatu lub gminy). Z powyższego wynika jednoznacznie, ze w przedmiotowej sprawie zachodzi przesłanka zwrotu "wywłaszczonej" nieruchomości, oznaczonej jako działka nr [...]. Przesłanka ta nie występuje natomiast w odniesieniu do działki nr [...]. Tym samym Wojewoda uznaje za bezzasadny zarzut zawarty w odwołaniu, że Starosta P. wydając przedmiotową decyzję naruszył przepisy art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
W dalszej kolejności Wojewoda scharakteryzował sporządzony w sprawie operat szacunkowy, wyjaśniając, że w jego kompleksowa analiza nie wykazała błędów, uchybień czy nieścisłości. Rzeczoznawca w sposób prawidłowy: (1) określił przedmiot, zakres i cel wyceny, (2) ustalił daty istotne dla określenia wartości nieruchomości, (3) przedstawił szczegółowy opis stanu nieruchomości z daty zwrotu i z dnia wywłaszczenia, (4) określił przeznaczenie nieruchomości, ponadto (5) przeprowadził analizę i charakterystykę rynku nieruchomości w zakresie dotyczącym celu oraz sposobu wyceny, (6) przedstawił motywy wyboru podejścia i metody wyceny oraz (7) uzasadnił wynik wyceny. Tym samym poddany kontroli operat szacunkowy stanowi pełnowartościowy materiał dowodowy i może stanowić podstawę do określenia wysokości zwracanego przez wnioskodawcę odszkodowania.
Wojewoda uznał także za słuszne niezobowiązywanie H. A. do zwrotu na rzecz M. P. należności określonych w art. 140 ust. 1 i ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, bowiem wartość nakładów ustalona przez rzeczoznawcę wynosiła po denominacji [...] zł. i po uwzględnieniu zmiany wartości ww. nieruchomości (-[...] zł) stanowiła wartość ujemną. Organ odwoławczy uznał ponadto zarzuty dotyczące naruszenia przez Starostę Poznańskiego art. 7 i art. 80 K.p.a, za bezzasadne.
Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu M. P. podnosząc zarzut naruszenia art. 216 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez wadliwe uznanie, iż zaistniała podstawa do orzeczenia o zwrocie nieruchomości, podczas gdy podstawa przejęcia przedmiotowej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa nie mieści się w katalogu art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. polegający na nie uchyleniu decyzji organu I instancji, tj. decyzji Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. i umorzeniu postępowania.
W ocenie skarżącego materiał zgromadzony przez organ I instancji nie budzi wątpliwości, co do przeznaczenia nieruchomości objętej przedmiotową decyzją, na cele komunikacyjne. Niemniej jednak dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy zasadniczą kwestią pozostwała podstawa przejęcia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. Jak wskazuje w swojej decyzji Wojewoda, aktualna dz. [...] została przejęta przez Skarb Państwa na podstawie aktu notarialnego z dnia [...] października 1968 r., który został zawarty w trybie art. 8 ust 7 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, w brzmieniu objętym Dziennikiem Ustaw z 1961 r., Nr 18, poz. 94. Zgodnie, natomiast, z art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami przepisy rozdziału 6 działu III niniejszej ustawy stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 lub art. 47 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Odwołując się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 09 grudnia 2008 r., sygn. SK 43/07 oraz orzeczeń sądów administracyjnych podniesiono, że art. 136 ustawy o gospodarce nieruchomościami znajduje zastosowanie do wszelkich przypadków wywłaszczenia nieruchomości na podstawie indywidualnej decyzji administracyjnej, bez względu na podstawę prawną dokonanego wywłaszczenia. Art. 216 powyższej ustawy poszerza katalog podstaw zwrotu nieruchomości, których własność została odjęta w trybie innym niż wywłaszczenie, pod warunkiem, że nieruchomość została przejęta lub nabyta na podstawie przepisów wymienionych w tym artykule.
W świetle powyższego należy zaznaczyć, iż w przedmiotowej sprawie, nabycie nieruchomości nie miało charakteru wywłaszczeniowego, z uwagi na to, że nabycie nieruchomości nastąpiło na podstawie aktu notarialnego, a nie na podstawie indywidualnej decyzji administracyjnej. Jednocześnie podstawa nabycia przedmiotowej nieruchomości, tj. art. 8 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, nie został wymieniony w art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Brak zatem było materialnoprawnej podstawy do orzeczenia o zwrocie w przedmiotowym postępowaniu.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga okazała się bezzasadna.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi w art. 1 §1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. Nr 1647 ze zm.) oraz w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016, po. 718), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.
Przedmiotem niniejszego postępowania jest prawidłowość decyzji organów administracji publicznej, mocą których orzeczono o zwrocie na rzecz H. A. części nieruchomości położonej w P. przy ul. [...] oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] oraz o odmowie zwrotu na rzecz H. A., części nieruchomości położonej w P. przy ul. [...] oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...].
Okolicznością bezsporną, nie kwestionowaną przez strony, pozostaje, że aktem notarialnym z dnia 28 października 1968 r., nr rep. [...], w trybie Skarb Państwa - Prezydium Rady N. M. P. nabył od H. P. A. niezabudowaną działkę nr [...] z arkusza mapy 1, o powierzchni 100 m2, położoną w P. przy ul. [...], z księgi wieczystej KW nr [...]. Odstąpienie od powyższego gruntu nastąpiło bez odszkodowania, za poczynione nakłady oraz przestawienie parkanów nabywca zobowiązał się do zapłacenia kwoty łącznej [...] zł.
Stosownie do treści art. 216 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami przepisy rozdziału 6 działu III ustawy stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 lub art. 47 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. poz. 64 oraz z 1982 r. poz. 79). Jak wskazuje analiza powołanej powyżej aktu notarialnego, został on zawarty w trybie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości, przy czym w § 5 aktu wskazano, że "H. P. A." odstępuje Skarbowi Państwa – Prezydium Rady N. M. P. w P. w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. (Dz. U. Nr [...], poz. 94) z nieruchomości Kw nr [...] położonej w P. przy ulicy [...] opisaną wyżej niezabudowaną działkę nr [...], o obszarze 100m2 (...)" – k. 7 akt administracyjnych. Tym samym nie może budzić wątpliwości, że zbycie nieruchomości nastąpiło na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, wymienionego bezpośrednio w treści art. 216 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, co z kolei umożliwiało wszczęcie postępowania w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, o którym mowa w ustawie o gospodarce nieruchomościami.
Sąd zauważa bowiem, że przepisy art. 6 ustawy z 12 marca 1958 r. określały przesłanki dokonywania wywłaszczenia nieruchomości na rzecz państwa w formie umowy z właścicielem nieruchomości. W szczególności przepis art. 6 ust. 1 tej ustawy określał, że wywłaszczenie mogło zostać dokonane się w formie umowy, w sytuacji dobrowolnego odstąpienia nieruchomości przez właściciela, oprócz sytuacji określonych przez ustawę, w których dochodzi do wywłaszczenia w drodze decyzji właściwych organów administracyjnych. Przepis ten stanowił: "Ubiegający się o wywłaszczenie obowiązany jest przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego wystąpić do właściciela o dobrowolne odstąpienie nieruchomości i w razie porozumienia zawrzeć z nim w formie prawem przepisanej umowę nabycia nieruchomości za cenę nie wyższą od ustalonej według zasad odszkodowania przewidzianych w niniejszej ustawie lub umowę zamiany nieruchomości według zasad tej ustawy. Umowa taka może być zawarta również w razie porozumienia stron w toku postępowania wywłaszczeniowego. Ustalenie ceny kupna nieruchomości następuje w oparciu o opinię biegłych z listy wojewody. W przypadku zawierania umowy zamiany przez przedsiębiorstwo państwowe jest wymagana zgoda naczelnika powiatu, na terenie którego położona jest nieruchomość".
Stosownie do treści art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Równocześnie, stosownie do treści art. 137 ust. 2 powołanej powyżej ustawy, jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część.
Jak wynika z akt sprawy – co również nie zostało nigdy zakwestionowane przez strony – teren, na którym znajdowała się wywłaszczona działka był przeznaczony w ogólnym planie zagospodarowania przestrzennego M. P. z 1966 r., zatwierdzonym uchwałą nr [...] z dnia [...] września 1966 r., pod mieszkalnictwo rodzinne o niskiej intensywności. W planie zagospodarowania przestrzennego z 1975 r., zatwierdzonym przez Wojewodę P. w dniu [...] sierpnia 1975 r., stanowiącym integralną część planu zagospodarowania przestrzennego województwa poznańskiego, zatwierdzonym uchwałą nr V. w P. w dniu [...] października 1977 r. działka nr [...] należała do jednostki strukturalnej CIII, dla której funkcją podstawową była komunikacja (lotnisko), natomiast uzupełniającą mieszkalnictwo. Natomiast w planie szczegółowym zagospodarowania przestrzennego rejonu urbanistycznego "[...] 3" (zatwierdzonym zarządzeniem nr [...] Prezydenta M. P. z dnia [...] maja 1977 r.) działka objęta wnioskiem o zwrot oznaczona była symbolem B101KWV oznaczającym ulice ruchu wolnego. Zgodnie z rysunkiem powyższego planu działka nr [...] oraz działka sąsiadująca od strony północnej zajęte były pod poszerzoną w tym miejscu ul. [...], w kształcie zatoki.
Ponadto w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego obszaru "[...] 3" w P., zatwierdzonym uchwałą nr [...] Rady M. P. z dnia [...] listopada 2001 r. działka nr [...] przeznaczona była pod teren urządzeń i tras komunikacyjnych kD - ulica dojazdowa o nawierzchni brukowej (rozbieralnej).
Sąd podziela przy tym stanowisko Wojewody, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwalał przyjąć, że cel wywłaszczenia został zrealizowany w stosunku do działki nr [...], która została wyodrębnione decyzją organu I instancji. Cel ten nie został natomiast zrealizowany w stosunku do wydzielanej działki nr [...]. Mieć bowiem należy na względzie, że działka nr [...], jak wykazały oględziny przeprowadzone w dniach [...] października 2007 r., [...] lutego 2015 r. i [...] stycznia 2016 r., stanowi fragment ul. [...]. Działka ta, stanowiąca część dawnej działki nr [...], zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...], została nabyta, w formie aktu notarialnego, przez Skarb Państwa z przeznaczeniem pod budowę ul. [...], w związku z uchwałą Prezydium Rady N. M. P. z dnia [...] czerwca 1968 r. Nr [...]/68, zawierającą zapis: "z przeznaczeniem pod projektowaną ulicę M. Palucha". Natomiast część działki nr [...] oznaczona na mapie z projektem podziału, jako działka nr [...] stanowi, co wykazały powyższe oględziny teren niezagospodarowany, porośnięty spontanicznie, a więc obszar nieposiadający związku z drogą (ulicą).
Niewątpliwie, działka nr [...], zajęta pod drogę publiczną nie mogła być przedmiotem zwrotu nieruchomości. Przepis art. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych stanowi bowiem, ze drogi publiczne – krajowe stanowią własność Skarbu Państwa, natomiast drogi wojewódzkie, powiatowe i gminne stanowią własność właściwego samorządu (województwa, powiatu lub gminy). Z powyższego wynika jednoznacznie, ze w przedmiotowej sprawie zachodzi przesłanka zwrotu "wywłaszczonej" nieruchomości, oznaczonej jako działka nr [...]. Przesłanka ta nie występuje natomiast w odniesieniu do działki nr [...].
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji, Sąd ocenił również przedłożony operat szacunkowy, wskazując, że jest on logiczny i spójny. Tym samym stanowił on pełnowartościowy materiał dowodowy i mógł stanowić podstawę do określenia wysokości zwracanego przez wnioskodawcę odszkodowania. Za prawidłowe uznać należało również niezobowiązywanie H. A. do zwrotu na rzecz M. P. należności określonych w art. 140 ust. 1 i ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, bowiem wartość nakładów ustalona przez rzeczoznawcę wynosiła po denominacji [...] zł. i po uwzględnieniu zmiany wartości ww. nieruchomości (-[...]7 zł) stanowiła wartość ujemną.
Mając powyższe na względzie uznać należało, że w sprawie spełnione zostały przesłanki uzasadniające zwrot działki nr [...], a zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji odpowiadają prawu. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, działając na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło