II SA/Po 2834/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Paweł Miładowski Sędziowie sędzia WSA Bożena Popowska (spr) sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant sekr. sąd. Monika Wiśniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2003 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zastępcy Dyrektora Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z [...] października 2003 r. nr [...] a nadto decyzję Zastępcy Dyrektora Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z [...] listopada 2002 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych; 3. określa, że zaskarżona decyzja podlega wykonaniu w zakresie przyznającym świadczenie. /-/Danuta Rzyminiak-Owczarczak /-/Paweł Miładowski /-/Bożena Popowska Wnioskiem z dnia 20 września 2002 r. M. C. zwróciła się do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. "(...) o przedłużenie zasiłku stałego na córkę J., którego termin upłynął 1 września 2002 r.", albowiem przyczyny przyznania tego zasiłku nie ustały. Skarżąca wskazała, że złożone wcześniej dokumenty (25 czerwca 2002 r.) o przedłużenie zasiłku nie zostały jeszcze rozpatrzone przez powiatowy zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności. Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w P. na posiedzeniu 6 listopada 2002 r. postanowił nie zaliczyć J. C. do osób niepełnosprawnych. Dyrektor Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. decyzją z dnia [...] listopada 2002 r. nr [...] odmówił przyznania skarżącej zasiłku stałego w miesiącu listopadzie 2001 r. Sąd Rejonowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w K. wyrokiem z dnia [...] października 2003 r. sygn. akt [...] zmienił orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności Województwa z dnia [...] marca 2003 r. nr [...] (utrzymujące w mocy orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w P.) w ten sposób, że zaliczył J. C. do osób niepełnosprawnych ustalając, iż małoletnia wymaga całkowitej opieki. Pismem z dnia 13 października 2003 r. w związku z orzeczeniem Sądu Rejonowego w K. M. C. wniosła "(...) o przywrócenie wstrzymanego zasiłku stałego z tytułu opieki nad niepełnosprawną córką wraz ze spłatą od dnia wstrzymania zasiłku tj. od października 2002 r." Dyrektor Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. decyzją z dnia [...] października 2003 r. nr [...] przyznał M. C. zasiłek stały od 1 października 2003 r. do 6 września 2004 r. w kwocie 418 zł. Uzasadniając organ wyjaśnił, że zasiłek stały przyznaje się od miesiąca w którym złożono wniosek. Organ wskazał, że wniosek skarżącej o wyrównanie zasiłku stałego nie może być rozpatrzony pozytywnie, gdyż w listopadzie 2002 r. orzeczeniem zespołu ds. orzekania o niepełnosprawności J. C. nie została zaliczona do osób niepełnosprawnych. W przewidzianym ustawą terminie skarżąca wniosła odwołanie od decyzji organu I instancji w zakresie odmowy wyrównania spłaty zasiłku stałego za okres od listopada 2002 do października 2003 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] listopada 2003 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy bieg postępowania i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Poznaniu M. C. wniosła o spłatę "(...) niesłusznie wstrzymanego zasiłku stałego na rzecz niepełnosprawnej córki J.". W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadną. W postępowaniu sądowo-administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności, mająca obecnie umocowanie i określone granice w przepisach art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Zgodnie z zasadą oficjalności, sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, zawartą w skardze argumentacją - zobowiązany jest natomiast do oceny praworządności zachowań organów administracji w danej sprawie. Granice rozpoznania skargi przez sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów w konkretnej i zaskarżonej sprawie, z drugiej natomiast strony przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego. Bezspornym jest, że niepełnosprawność J. C. istniała przed 1 października 2003 r. oraz, że z tytułu opieki nad dziewczynką M. C. pobierała zasiłek stały do września 2002 r. W tej sytuacji, we wniosku złożonym w związku z upływem okresu na jaki przyznany i wypłacany był zasiłek stały poprzednią decyzją, M. C. nie ubiegała się o przyznanie zasiłku stałego po raz pierwszy. W tamtej właśnie sprawie - o przyznanie skarżącej prawa do zasiłku stałego w ogóle - art. 43 ust. 6 ups miał jednorazowe zastosowanie (uzasadnienie wyroku NSA z 20 lipca 2001 r. – I SA 2550/00 i przywołane w uzasadnieniu orzeczenia NSA w sprawach: - I SA 2494/00 i I SA 2324/00). Zgodnie z art. 43 ust. 6 ups, świadczenia pieniężne z pomocy społecznej wypłaca się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek wraz z dokumentacją. Jak wynika z przyjmowanej w judykaturze interpretacji ww. przepisu, odnosi się on do sytuacji, w której zainteresowany po raz pierwszy domaga się rozstrzygnięcia w sprawie jego prawa do świadczenia z pomocy społecznej. Nie odnosi się zaś do kolejnych wniosków w sytuacji gdy, niepełnosprawność ma charakter "ciągły" (istnieje przez cały czas). Niepełnosprawność J. C. ma charakter ciągły. Kolejny raz zostało to stwierdzone wyrokiem Sądu Rejonowego Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w K. zmieniającym orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności Województwa z dnia [...] marca 2003 r. nr [...] (utrzymujące w mocy orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w P.) i zaliczającym J. C. do osób niepełnosprawnych ustalając, iż wymaga ona całkowitej opieki. Nie uwzględniając zatem "ciągłości" inwalidztwa J. C., organ pierwszej instancji naruszył art. 43 ust. 6 ustawy, co miało wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu, prawo M. C. do przedmiotowego świadczenia chronią także ogólne dyrektywy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 1998 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej kpa), zawarte w art. 8 kpa (zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa) i art. 9 kpa (zasada udzielania informacji faktycznej i prawnej stronom i innym uczestnikom postępowania). W orzecznictwie Sądu Najwyższego i w doktrynie utrwalił się pogląd, że wykroczenie organu prowadzącego postępowanie przeciwko ogólnej zasadzie kpa stanowi dostateczną podstawę wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego (J. Borkowski – glosa do wyroku NSA z 22 lutego 1984 r. sygn. – SA/Po 9/84 – OSP 12/85/239; W. Taras: "Informowanie obywateli przez administrację" – Ossolineum 1992 s. 178 p. 3a i aprobująca glosa do wyroku SN z 23 lipca 1992 – III ARN 40/92 – PiP 3/93/112; wyrok SN z 5 sierpnia 1992 – I PA 5/92; wyrok SN z 23 lipca 1992 – III ARN 40/92 z częściowo krytyczną glosą J. Zimmermanna – PiP 8/93/116). Sąd powołuje się na ww. zasady postępowania administracyjnego w związku z argumentem organów administracji, iż skarżąca nie poinformowała o tym, że złożyła odwołanie do Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności Województwa. Tymczasem to na organie ciążyły obowiązki wynikające z zasady udzielania pomocy prawnej stronie postępowania, wyrażonej w art. 9 kpa. Należy wskazać, iż obowiązek informowania i wyjaśniania stronie przez organ prowadzący postępowanie administracyjne całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych toczącej się sprawy winien być rozumiany tak szeroko, jak to tylko możliwe, a pogląd ten zaprezentował Sąd Najwyższy w wyroku z 23 lipca 1992 r., sygn. III ARN 40/92 oraz w swoich licznych orzeczeniach Naczelny Sąd Administracyjny. Urzędnik państwowy (pracownik samorządowy) ma obowiązek zwrócenia uwagi strony na całokształt okoliczności sprawy. Stosownie do treści art. 135 upsa Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. W toku postępowania administracyjnego, w rozpatrywanej sprawie Zastępca Dyrektora Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. [...] listopada 2002 r. wydał decyzję nr [...], którą odmówił przyznania M. C. zasiłku stałego w miesiącu listopadzie 2001 r. Nawet gdyby uznać, że popełniono oczywistą omyłkę, polegającą na wskazaniu błędnej daty rocznej przy określaniu okresu za jaki skarżącej odmówiono przyznania wnioskowanego świadczenia, to nie dokonano jej sprostowania. Nadto należy wskazać, że organ nie ustosunkował się do zgłoszonego żądania w całości. M. C. wnioskiem złożonym we wrześniu 2002 r. prosiła o "przedłużenie zasiłku stałego na córkę J., którego termin upłynął 1.09.2002 r." Uchylona decyzja z dnia [...] listopada 2002 r. zawierała rozstrzygnięcie wyłącznie co do miesiąca listopada. Z wymienionych przyczyn na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 135 upsa, należało skargę uwzględnić. W trybie art. 152 upsa Sąd orzekł, iż zaskarżona decyzja może być wykonana w części przyznającej zasiłek stały. /-/ D. Rzyminiak – Owczarczak /-/ P. Miładowski /-/B. Popowska