II SA/Po 2836/02
WyrokWSA w Poznaniu2005-01-26
Skład orzekający: Marzenna Kosewska, Barbara Koś, Walentyna Długaszewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji może zawiesić postępowanie w sprawie wymeldowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. z uwagi na toczące się postępowania przed sądem powszechnym dotyczące rozwodu, podziału majątku wspólnego lub sposobu korzystania z lokalu?Ratio decidendi
Organ administracji nie może zawiesić postępowania w sprawie wymeldowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. z uwagi na toczące się postępowania przed sądem powszechnym dotyczące rozwodu, podziału majątku czy sposobu korzystania z lokalu. Ustalenie, czy osoba opuściła miejsce pobytu stałego bez wymeldowania się, stanowi ustalenie stanu faktycznego, a nie zagadnienie wstępne wymagające rozstrzygnięcia przez inny organ lub sąd. Właściwy organ administracji nie może uchylać się od rozstrzygnięcia sprawy w oczekiwaniu na orzeczenie sądu powszechnego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi M. B. na postanowienie Wojewody, które utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza Miasta i Gminy o zawieszeniu postępowania w sprawie wymeldowania M. B. z miejsca pobytu stałego. Burmistrz zawiesił postępowanie, wskazując na toczące się postępowania rozwodowe, o podział majątku i uregulowanie sposobu korzystania z lokalu. M. B. zarzuciła organom naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, twierdząc, że okoliczności te nie mają znaczenia dla decyzji o wymeldowaniu w świetle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie Wojewody i poprzedzające je postanowienie Burmistrza Miasta i Gminy.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska ( spr.) Sędziowie WSA Barbara Koś Walentyna Długaszewska Protokolant: st. sekr. sąd. Teresa Matuszewska po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2005r. sprawy ze skargi M. B. na postanowienie Wojewody z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...]r. nr [...], II. zasądza od Wojewody na rzecz M.B. kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. /-/ W. Długaszewska /-/ M. Kosewska /-/ B. Koś
Postanowieniem z dnia [...] roku nr [...] wydanym na podstawie art. 97 § 1 pkt. 4 kodeksu postępowania administracyjnego Burmistrz Miasta i Gminy zawiesił postępowanie w sprawie wymeldowania M.B. z miejsca pobytu stałego we W. ul. [...] z uwagi, że rozpatrzenie sprawy prowadzonej z wniosku M.B. i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia wstępnego zagadnienia przez inny organ lub sąd, a w szczególności uregulowania sposobu korzystania z przedmiotowego mieszkania oraz podziału majątku wspólnego.
Uzasadniając postanowienie Burmistrz Miasta i Gminy wyjaśnił, że w Sądzie Okręgowym toczy się postępowanie o orzeczenie rozwodu małżeństwa M. i M.B., sygn akt [...], w którym to procesie M. B. złożył wniosek o uregulowanie sposobu korzystania z mieszkania stanowiącego lokal nr [...] przy ul. [...] we W.. Zaś przed Sądem Rejonowym postępowanie o podział majątku wspólnego sygn. akt [...]. Jednocześnie wskazał, że M. B. w połowie [...] roku opuścił przedmiotowy lokal.
Od wyżej wymienionego postanowienia zażalenie wniosła M. B.( pismo z dnia [...] r. k. 5-1 akt administracyjnych) i zażądała jego uchylenia i wydania decyzji w przedmiocie wymeldowania zgodnie z jej wnioskiem z dnia [...] roku.
Żaląca podniosła, że posiada wyłącznie tytuł prawny do najmu przedmiotowego lokalu, zaś jej małżonek M.B.opuścił miejsce stałego pobytu dobrowolnie w [...] roku i zamieszkuje gdzie indziej. Zdaniem żalącej się okoliczności te winny stanowić podstawę wydania decyzji o wymeldowaniu, zaś zawieszenie postępowania z powodów wskazanych w uzasadnieniu postanowienia jest niezgodne z art. 15 ust. 2 zd. 1 ustawy z dnia 10.04.1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( test jednolity Dz.U. z 2001/87/960).
Wojewoda postanowieniem z dnia [...] roku, nr. [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie i przyjął, iż wobec treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K 20/01 ( Dz.U. Nr 78 poz. 716), w którym to Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 10.04.1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( Dz.U. Nr 87 poz. 960 z 2001 roku) jest niezgodny z art. 52 ust. 1 i art. 83 w zw. z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, utraciła moc obowiązującą z dniem 19.06.2002 r. część art. 15 ust. 2 cytowanej ustawy tj.
" utraciła uprawnienie wymienione w art. 9 ust. 2 ustawy" i wobec aktualnego brzmienia art. 15 ust. 2 cytowanej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu, która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, albo osoby, która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce stałego pobytu i nie przebywa w nim co najmniej 6 miesięcy, a jej nowego miejsca pobytu nie można ustalić. Organ odwoławczy przyjął, że opuszczenie stałego miejsca pobytu winno być dobrowolne, co w niniejszej sprawie jest sporne w szczególności gdy M.B. złożył wniosek w toku sprawy o rozwód o uregulowanie przez Sąd sposobu korzystania z mieszkania, co zdaniem organu odwoławczego uzasadnia zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt. 4 kodeksu postępowania administracyjnego.
M. B. pismem z dnia [...] roku złożyła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu i wniosła o uchylenie postanowienia Wojewody z dnia [...] r. postanowienia Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] r. oraz zasądzenie od Wojewody na rzecz skarżącej kosztów postępowania, z uzgodnieniem kosztów zastępstwa procesowego.
Wyżej wymienionym postanowieniom zarzuciła niezgodność z prawem, a w szczególności z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych z dn. 10.04.1974 r. ( Dz.U. Nr 87, poz. 960 z 2001r.) przedstawiając argumenty w dużej mierze tożsame z przytoczonymi w odwołaniu, odnosząc aktualny stan prawny do treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27.05.2002 r, sygn. akt K 20/01 ( Dz.U. Nr 78 poz. 716). W szczególności podniosła, że w aktualnym stanie prawnym nie mają znaczenia dla decyzji w przedmiocie wymeldowania domniemania co do sposobu opuszczenia lokalu ( dobrowolne, niedobrowolne) czy też rozstrzygnięcia co do sposobu korzystania z mieszkania w wyroku rozwodowym.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie ( pismo z dnia [...] r. k. 11-14 akt).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Zawieszenie postępowania administracyjnego na podstawie art. 97 § 1 pkt. 4 kpa. następuje wówczas, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.
Przez pojęcie zagadnienia wstępnego rozumie się sytuację, gdy wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem określonego problemu prawnego. Jego treścią może być wypowiedź co do uprawnienia lub obowiązku, stosunku lub zdarzenia prawnego albo inne jeszcze okoliczności mające znaczenie prawne ( por. wyrok NSA z dnia 1.06.1998 r., II SA 534/98).
Zgodnie z art. 15 ust 2 ustawy z dnia 10.04.1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania postanowienia Burmistrza Miasta i Gminy do organu administracji należało ustalenie spełnienia przesłanek uzasadniających wymeldowanie danej osoby, zatem stwierdzenia czy M. B. bez wymeldowania się opuścił dotychczasowe miejsce pobytu stałego, albo, że bez wymeldowania opuścił dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej 6 miesięcy, a jego nowego miejsca pobytu nie można ustalić. A zatem ustalenie zdarzeń faktycznych, a nie prawnych.
Sąd zauważa, że żadna norma prawna nie uzależnia wydania decyzji merytorycznej w sprawie wymeldowania od zakończenia równolegle toczącego się postępowania przed sądem powszechnym w przedmiocie ustalenia sposobu korzystania z mieszkania w wyroku rozwodowym, o podział majątku wspólnego, o naruszenie posiadania.
Charakter i przyczyny opuszczenia przedmiotowego lokalu przez uczestnika- M.B., a zatem dokonywanie związanych z tym ustaleń faktycznych oraz ocena materiału dowodowego należy do organu administracji właściwego do rozpoznania sprawy, który w tym zakresie nie może uchylać się od jej rozstrzygnięcia w oczekiwaniu na rozstrzygnięcie sądu ( por. wyrok NSA z dn. 3.10.1993 r. SA/Gd 829/91, OSNA 3-4/1991, poz. 83).
W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie oraz postanowienie je poprzedzające zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, a w szczególności art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10.04.1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz kodeksu postępowania administracyjnego- art. 97 § 1 pkt. 4, które to naruszenia miały i mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 pkt. a i pkt. c, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30.08.2002 roku- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270)
/-/ W. Długaszewska /-/ M. Kosewska /-/ B. Koś
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło