II SA/Po 2842/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski Sędziowie Sędzia WSA Maciej Dybowski ( spr ) Sędzia WSA Bożena Popowska Protokolant referent – stażysta Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2005 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego zasiłku o d d a l a s k a r g ę /-/ B.Popowska /-/ J.Stankowski /-/ M.Dybowski JFS Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Starosta P. na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 23 ust. 1 i 2, art. 24 ust. 1, art. 6 pkt 6 lit. a i b ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (j.t. Dz.U. 6/01/56 ze zm.-dalej ustawa) orzekł o uznaniu J.P. za osobę bezrobotną z dniem [...] r. i o przyznaniu prawa do zasiłku od dnia [...] r. w wysokości [...] zł miesięcznie- 100 % zasiłku, o którym mowa w art. 24 ust. 1 ustawy. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że z przedstawionych dokumentów wynika, że w dniu rejestracji Wnioskodawca spełniał warunki określone ustawą do uznania za osobę bezrobotną i przyznania prawa do zasiłku; prawo do zasiłku przysługuje pod warunkiem, że nie zajdą okoliczności powodujące jego utratę. Jednocześnie dnia [...] r. udzielono Wnioskodawcy pouczenia- w szczególności o tym, że bezrobotny traci prawo do zasiłku, gdy w okresie do 30 dni przebywał za granicą lub pozostawał w innej sytuacji powodującej brak gotowości do podjęcia pracy- zasiłek nie przysługuje za ten okres ( k. [...] akt administracyjnych). Dnia [...]r. Starosta P. decyzją nr [...], na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 6 pkt 6 lit. a i b ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (j.t. Dz.U. 6/01/56 ze zm.) orzekł o utracie przez J.P. statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] r. i o utracie przezeń prawa do zasiłku z dniem [...] r. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że z posiadanych dokumentów wynika, że Zainteresowany podjął pracę sezonową krótkookresową. W takiej sytuacji następuje utrata statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Starosta P. na podstawie art. 6 pkt 6 lit. c i art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (j.t. Dz.U. 6/01/56 ze zm.) orzekł o zobowiązaniu J.P. do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych za okres od [...] do [...] r. w wysokości [...] zł. Stanowisko swe Starosta uzasadnił tym, że dnia [...] r. zarejestrowano Zainteresowanego w Powiatowym Urzędzie Pracy w P. jako osobę bezrobotną z prawem do zasiłku od dnia [...] r. Zasiłek dla bezrobotnych J.P. pobrał za okres od [...] do [...] r. Dnia [...] r. wpłynęła do Urzędu informacja, że gdy J.P. pobierał zasiłek dla bezrobotnych, od [...] r. pracował u zagranicznego pracodawcy. Zainteresowany potwierdził to wyjaśnieniami do protokołu z [...] i w oświadczeniu dnia [...]r. Zasiłek pobrany za okres od [...] do [...] r. jest nienależnie pobranym świadczeniem, gdyż za takie świadczenie uważa się świadczenia wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeśli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach. Zainteresowany obowiązany jest do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych i składką na ubezpieczenie zdrowotne. W odwołaniu J.P. wskazał, że decyzja nr [...] jest dlań i Jego rodziny katastrofą finansową. Oboje z żoną nie mają pracy, nie mają zasiłków; by utrzymać przy życiu dzieci, ubrać je i siebie, zmuszeni byliby sprzedać meble. Pod koniec [...] r. Hydrobudowa [...] dokonała zwolnień, które objęły i Odwołującego się. Uprzednio, mając stałe zatrudnienie i dochody, Zainteresowany zaciągnął kredyt w banku na umeblowanie mieszkania. Dla uniknięcia komornika, J.P. zaciągnął szereg zobowiązań u znajomych i przyjaciół. Wybawieniem była legalna oferta pracy sezonowej w Niemczech, firmowana przez Wojewódzki Urząd Pracy w K.; nigdy nie taił statusu osoby bezrobotnej. Mimo niepokoju o zdrowie (poważne zwyrodnienie kręgosłupa), Zainteresowany wyjechał do ciężkiej pracy fizycznej. Źródłem utrzymania żony i dzieci był zasiłek Zainteresowanego. Dochód pozwolił spłacić wszystkie zaciągnięte długi; Odwołujący się kupił nadto butle gazowe i wiertarkę udarową. Zainteresowany postanowił dążyć do otwarcia własnych usług instalatorskich- taka działalność wymaga profesjonalnego sprzętu. Decyzja pozbawi Zainteresowanego niezbędnych narzędzi i cofa Go do stanu materialnego sprzed [...] lat. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] Wojewoda [...], powołując art. 138 § 1 pkt 1 kpa i art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (j.t. Dz.U. 6/01/56 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję Starosty P.ego z dnia [...] r. Wojewoda podzielił ustalenia faktyczne i poglądy prawne organu I instancji. Nadto organ odwoławczy wskazał, że J.P. podjął pracę u pracodawcy zagranicznego, nie powiadamiając o tym Powiatowego Urzędu Pracy w P.. W czasie Jego nieobecności w kraju, brat potwierdzał zań gotowość do podjęcia pracy w PUP i odbierał zasiłek dla bezrobotnych. Podjęcie zatrudnienia jest sytuacją powodującą utratę statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku, o czym pouczono Odwołującego w dniu rejestracji w PUP w P.. Postępowanie Zainteresowanego jest wysoce naganne, gdyż powszechnie wiadomo, że osoba zatrudniona nie może jednocześnie być osobą bezrobotną i korzystać ze świadczeń należnych bezrobotnym. Spełnione zostały przesłanki art. 28 ust. 2 pkt 1 ustawy. Zgodnie z art. 28 ust. 8 ustawy, starosta może w szczególnie uzasadnionych przypadkach odroczyć, rozłożyć na raty lub, po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia, umorzyć całość lub część nienależnie pobranego świadczenia. Skargę na tę decyzję wniósł J.P.. Skarżący w szczególności podniósł argumenty, uprzednio prezentowane w odwołaniu. Nadto Zainteresowany zarzucił, że organ odwoławczy nie odniósł się do meritum argumentów odwołania. Skarżący wskazuje na działania rządu, wprowadzające abolicję dla nieuczciwych podatników i występuje z inicjatywą umorzeń zaległości w przypadku firm rokujących nadzieję naprawy. J.P. postuluje, by po latach funkcjonowania urzędów pracy wprowadzić system automatycznego blokowania wypłat zasiłków dla osób, które deleguje się do prac sezonowych, by nie wystawiać ich na pokuszenie. Zainteresowany nie ma nowych dowodów Jego niewinności, czy braku pełnej świadomości zarzucanych Mu czynów; nie może, ze względu na swe małe dzieci, zrezygnować z prośby o bardziej ludzkie spojrzenie na człowieka. Skarżący obszernie przedstawił trudy życia swego i rodziny. Na rozprawie dnia [...] r. Skarżący podał, że po [...] r.- do [...] r. prowadził własną firmę instalatorstwa wodno- kanalizacyjnego. Obecnie pracuje w Wodociągach Komunalnych w P., dorabiając po pracy usługami wodno- kanalizacyjnymi. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się bezzasadną. Sąd administracyjny dokonuje kontroli decyzji organów administracji publicznej jedynie w zakresie ich zgodności z prawem. Organy obu instancji prawidłowo ustaliły stan faktyczny- na podstawie protokołu przesłuchania Strony z dnia [...] r., oświadczenia Strony z dnia [...]r., pouczenia z dnia [...] r., karty rejestracyjnej z dnia [...] r., (k. [...] akt administracyjnych). Bezspornym między stronami jest zatem, że PUP pouczył Zainteresowanego o treści art. 27 ust. 3 ustawy, a stanowiło to warunek uznania pobranego zasiłku za nienależne świadczenie i w konsekwencji orzeczenia obowiązku jego zwrotu i zwrotu składek na ubezpieczenie zdrowotne ( wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 14.12.1998- II SA 1606/98; 18.3.1998- II SA 141/98). O umyślności działania Zainteresowanego świadczy to, że nie powiadomił On Powiatowego Urzędu Pracy w P. o podjęciu pracy w Niemczech dnia [...] r., pobycie w okresie do [...] r. za granicą, uzyskiwaniu w tym okresie dochodów i nie powiadomienie o pozostawaniu w tym okresie w sytuacji powodującej brak gotowości do podjęcia zatrudnienia, a nadto stworzenie sytuacji, w której za Zainteresowanego pobierał zasiłek dla bezrobotnych Jego brat- wprowadzając PUP w błąd co do gotowości do podjęcia zatrudnienia Zainteresowanego. Stan taki nie świadczy o "heroiczności" Zainteresowanego ( w języku polskim heroiczny to bohaterski, dzielny, mężny, śmiały - "Słownik języka polskiego" pod red. M. Szymczaka- PWN 1993 t. 1 s. 737), lecz o działaniu, które miało posłużyć uzyskaniu świadczeń nienależnych. Potwierdza to Zainteresowany w skardze, mówiąc o "wystawianiu na pokuszenie". Żadna regulacja prawna w demokratycznym państwie prawnym nie musi zakładać, że obywatel zachowa się nieuczciwie- uczciwość jest bowiem powinnością obywatelską. Wbrew przekonaniu Skarżącego, Wojewódzki Urząd Pracy w K. nie delegował Go do pracy za granicą, a jedynie pośredniczył w zawieraniu umów o pracę. Osoba bezrobotna samodzielnie podejmuje decyzję o zawarciu takiej umowy o pracę i sama obowiązana jest powiadomić PUP o wszelkich zmianach danych zawartych w karcie rejestracyjnej, o zawiadamianiu urzędu o wyjeździe za granicę lub innej okoliczności powodującej brak gotowości do pracy; do pisemnego składania oświadczeń o dochodach- co miesiąc. Żadnego z tych obowiązków Zainteresowany nie dopełnił. W tej sytuacji obowiązkiem organów administracji publicznej było wydanie decyzji o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych. Uwagi dotyczące polityki gospodarczej rządu bądź postulaty legislacyjne wymykają się kognicji Sądu Administracyjnego. Nietrafnie Skarżący zarzuca, że organ odwoławczy nie odniósł się do "meritum zawartych w odwołaniu argumentów". Utrwalonym jest w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd, że- po zasięgnięciu opinii rejonowej rady zatrudnienia- możliwość odstąpienia przez starostę od żądania zwrotu całości lub części, nienależnie pobranego świadczenia, bądź odroczenia, rozłożenia na raty tego świadczenia, może być rozważona wyłącznie w odrębnej sprawie w stosunku do sprawy o zwrot nienależnie pobranego świadczenia ( wyrok NSA z dnia: 3.6.1996- II SA 679/96- ONSA 2/97/90; 20.X.1997- II SA 653/97- Pr. Pracy 4/98/41). W końcowym akapicie zaskarżonej decyzji Wojewoda wyraźnie wskazał na taką możliwość; nie mógł zatem w postępowaniu odwoławczym ważyć racji, obszernie podnoszonych w odwołaniu, które Zainteresowany mógł przedkładać wyłącznie w postępowaniu toczącym się na podstawie art. 28 ust. 8 ustawy. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- Dz.U. 153/02/1270, zm. 162/04/1692 w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- Dz.U. 153/02/1271 ze zm., skargę należało oddalić. /-/ B.Popowska /-/ J.Stankowski /-/ M.Dybowski jfs