II SA/Po 2842/03
WyrokWSA w Poznaniu2006-01-25
Skład orzekający: Barbara Koś, Tadeusz M. Geremek, Walentyna Długaszewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ gminy może wydać decyzję o wymeldowaniu osoby z pobytu stałego na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, jeśli osoba ta opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, ale utrzymywała z nim więzi poprzez remonty i dbałość o jego stan, a jej główny ośrodek interesów życiowych znajdował się w innym miejscu?Ratio decidendi
Sąd uznał, że opuszczenie miejsca stałego pobytu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych następuje, gdy osoba trwale zerwie więzi z dotychczasowym miejscem zamieszkania i przeniesie ośrodek swoich osobistych i majątkowych interesów w inne miejsce. Samo fizyczne nieprzebywanie w lokalu oraz wykonywanie drobnych prac remontowych nie jest wystarczające do uznania, że osoba nie opuściła dobrowolnie miejsca stałego pobytu, jeśli jej rzeczywiste centrum życiowe znajduje się gdzie indziej.Stan faktyczny
Wójt Gminy S. orzekł o wymeldowaniu J.R. z pobytu stałego z lokalu nr [...] w miejscowości G. na wniosek Starosty S., który nabył spadek po poprzedniej właścicielce. Organ ustalił, że J.R. nie zamieszkuje w tym lokalu od 1990 roku i opuścił go dobrowolnie. Wojewoda utrzymał tę decyzję w mocy. J.R. w skardze zarzucił naruszenie przepisów dotyczących wymeldowania, ochrony praw lokatorów oraz zasad postępowania administracyjnego, twierdząc, że nadal zamieszkiwał w lokalu i dbał o niego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Koś (spr.) Sędziowie NSA Tadeusz M. Geremek WSA Walentyna Długaszewska Protokolant : ref. staż. Marek Nowak po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2006r. przy udziale sprawy ze skargi J.R. na decyzję Wojewody z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie wymeldowania o d d a l a s k a r g ę. /-/ W. Długaszewska /-/ B. Koś /-/ T. M. Geremek
Decyzją z dnia [...] r. Wójt Gminy S. na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001r. Nr 87, poz. 960) i art.104 kpa po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego na wniosek Starosty S., orzekł o wymeldowaniu J.R. z pobytu stałego z lokalu nr [...] w miejscowości G.
W uzasadnieniu swojej decyzji wskazał, że Skarb Państwa reprezentowany przez Starostę S. nabył spadek po M.W. i przejął prawa i obowiązki właścicielskie związane z przedmiotową posesją. Wskazał jednocześnie, że w drodze postępowania wyjaśniającego ustalono, że J.R. nie zamieszkuje w domu nr [...] w miejscowości G. od 1990 roku i opuścił wskazaną posesją dobrowolnie, co potwierdzają pismo Naczelnika Prewencji Komendy Powiatowej Policji w S. z dnia [...] roku oraz świadkowie B. i K.R. ( zamieszkujący w spornym domu od 1999 roku).
W odwołaniu od powyższej decyzji J.R. wyjaśnił, że zamieszkiwał w domu nr [...] w G. od 1974 roku wraz z żoną S. i został tam zameldowany [...] 1976 roku. Zaznaczył jednocześnie, że wraz z żoną samoistnie władali domem i działką M.W. po jej śmierci w 1975 roku. Przyznał jednocześnie, że od 1990 roku przebywał w domu nr [...] w G., w którym zamieszkiwała jego żona S.R. Jednak codziennie przebywał w lokalu nr [...] , przeprowadzał remonty i utrzymywał dom w czystości. Dopiero na prośbę sołtysa w 1999 roku skarżący wraz z żoną udostępnił dom nr [...] w G. synowi sołtysa jego żonie na okres kilku miesięcy. Pan K.R. wraz z żoną nie chcieli jednak dobrowolnie opuścić spornego lokalu i żona skarżącego zwróciła się o pomoc Policji, a następnie złożyła wniosek o zasiedzenie działki nr [...] i [...] w G. po zmarłej M.W. Sąd oddalił jednak wniosek S.R., a spadek po M.W. został nabyty przez Skarb Państwa reprezentowany przez Starostę S. ( postanowienie Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] roku, sygn. [...] ).
Decyzją z dnia [...] roku Wojewoda na podstawie art.138 § 1 kpa i art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001r. Nr 87, poz. 960) oraz zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maj 2002r. (Dz. U. z 2002r. Nr 78, poz. 716) po rozpatrzeniu odwołania J.R. od decyzji Wójta S. z dnia [...] roku o wymeldowaniu J.R. z pobytu stałego, tj. z posesji nr [...] w G., gmina S., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, że zgodnie z przeprowadzonym wywiadem meldunkowym J.R. mieszka wraz z żoną w domu nr [...] w G. od 1990 roku i wbrew temu co wcześniej zeznał, dobrowolnie opuścił dom nr [...] w G. bez przymusu ze strony Państwa B. i K.R. Podkreślił również, że analizując zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w przedmiotowej sprawie uznał, że została spełniona przesłanka z art.15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych i nie znalazł podstaw do zmiany decyzji.
W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego J.R. zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów art. 15 ust 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001r. Nr 87, poz. 960) przez przyjęcie, że utracił uprawnienia wskazane w art. 9 ust 2 ww. ustawy i bez wymeldowania opuścił dotychczasowe miejsce stałego pobytu, naruszenie art. 11 ust 3 pkt 2 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminnym i o zmianie Kodeksu Cywilnego (Dz. U. z dnia 10 lipca 2001 roku) przez usankcjonowanie organ II instancji decyzji Wójta Gminy S., który bez określenia terminu wypowiedział skarżącemu umowę najmu oraz naruszenie art. 7 i 8 Kodeksu postępowania administracyjnego przez nieuwzględnienie zasad ogólnych obowiązujących organy administracji. W uzasadnieniu skargi powołał się na okoliczności przytoczone w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda przytoczył argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga okazała się niezasadna.
Niniejsza sprawa rozpoczęta wniesieniem skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego podlega rozpatrzeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U., nr 153, poz. 1269) i ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) w związku z art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz. 1271).
Materialną podstawę zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Wójta S. stanowi art. 15 ust 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz. U. z 2001 roku, nr 87, poz. 960 ze zmianami), zgodnie z którym organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienie wymienione w art. 9 ust. 2 i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, albo osoby która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić. Wskazany przepis należy jednak rozpatrywać przy uwzględnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 roku (sygn. akt 20/01) orzekającego o niezgodności art. 9 ust 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, który to przepis utracił moc z dniem 19 czerwca 2002 roku (Dz. U. Nr 78, poz. 716). Oznacza to, że do wydania decyzji o wymeldowaniu osoby z pobytu stałego w trybie pierwszej części art. 15 ust 2 ustawy niezbędne jest spełnienie wyłącznie jednej z dwóch przesłanek określonych w tym artykule, a mianowicie przesłanki faktycznego opuszczenia miejsca stałego pobytu bez wymeldowania się. O takim opuszczeniu można mówić w przypadku trwałego zerwania więzi z dotychczasowym miejscem zamieszkania, co nie zachodzi w przypadkach niedobrowolnego wyprowadzenia się z lokalu (patrz wyrok NSA z dnia 15 lutego 2002 roku, sygn. akt II SA/Po 1942/00; wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2001 roku, sygn. akt V SA 3078/00, LEX nr 78 937; wyrok NSA z 22 sierpnia 2000 roku, sygn. akt V SA 108/00, LEX nr 49954). Rezygnacja z prawa do przebywania w lokalu może nastąpić w sposób wyraźny poprzez odpowiednie zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyrażać będzie taką wolę danej osoby, ale również poprzez złożenie stosownego oświadczenia. Opuszczeniem jest zatem nie tylko fizyczne nie przebywanie, ale także zamiar opuszczenia danego lokalu z jednoczesnym zerwaniem związków z dotychczasowym lokalem i założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Przy czym wskazany zamiar można określić, na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności (wyrok NSA z dnia 19 lutego 2002 roku, sygn. V SA 1917/01 – niepublikowany).
Odnosząc powyższe spostrzeżenia do niniejszej sprawy należy stwierdzić, że kwestia lokalu będącego dotychczasowym miejscem pobytu skarżącego i jego dobrowolne wyprowadzenie się do innego mieszkania została wyjaśniona w sposób wyczerpujący i nie budzący wątpliwości, a tym samym nie zostały naruszone przepisy art. 7 i art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Jak wynika z treści pism znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy (pismo Naczelnika Prewencji Komendy Powiatowej Policji w S. z dnia [...] roku oraz protokołów zeznań świadków B. i K.R. oraz R.J.) wynika, że skarżący od 1990 roku przebywał w domu nr [...] w G., który odziedziczyła jego żona S.R. Wprawdzie skarżący w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji zaznaczył, że nie opuścił domu nr [...] w G., w którym przeprowadzał remonty i utrzymywał go w czystości, ale nie zmienia to faktu, że miejsce jego osobistych i majątkowych interesów znajdowało się domu jego żony, z którą prowadził wspólne gospodarstwo domowe. Oznacza to, że prawdziwym miejscem koncentracji życiowych spraw skarżącego był dom nr [...] w G., a nie dom nr [...] w tej samej miejscowości, z którego skarżący wyprowadził się w 1990 roku. Tym samym w ocenie Sądu nie doszło do naruszenia przepisów art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności sąd uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie i z tego względu orzekł na podstawie art. 151 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U., Nr 153, poz. 1271 ze zmianami) o jej oddaleniu, orzekając jak w sentencji.
/-/ W. Długaszewska /-/ B. Koś /-/ T.M. Geremek
Powołane przepisy
art. 15 ust. 2 ustawyart.104 kpart.138 § 1 kpart.15 ust.2 ustawyart. 15 ust 2 ustawyart. 9 ust 2art. 11 ust 3 pkt 2 ustawyart. 7art. 97 §1 ustawyart. 9 ust. 2art. 9 ust 2 ustawyart. 8
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło