II SA/Po 286/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Rafał Batorowicz Sędzia WSA Maciej Dybowski Protokolant: referent-stażysta Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2004 r. sprawy ze skargi J. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] [...] w przedmiocie zasiłku celowego; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. z dnia [...] listopada 2001r. nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę 10 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. /-/ M.Dybowski /-/ E.Makosz-Frymus /-/ R.Batorowicz TG Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] stycznia 2002 r. nr [...], po rozpoznaniu odwołania J. D. decyzji Kierownika Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. z dnia [...] listopada 2001 r. nr [...] przyznającej zasiłek celowy w wysokości 70 zł, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 2 ust. 1 i 4 oraz art. 32 ust. 1, art. 4, art. 3 pkt 5 i 7 i art. 2a ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. nr 64 poz. 414 ze zm.) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji podano, że Kierownik Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. decyzją z dnia [...] listopada 2001 r. przyznał J. D. zasiłek celowy w kwocie 70 zł na pokrycie kosztów związanych z zakupem żywności ponieważ spełniała ona kryteria określone w ustawie o pomocy społecznej. W odwołaniu od tej decyzji J. D.. stwierdziła, że przyznana jej kwota zasiłku celowego jest niewystarczająca ponieważ zarówno ona jak i jej mąż pozostają bez pracy, a mają na utrzymaniu dwie córki, które uczą się w szkołach średnich. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie uwzględniło odwołania J. D. Jak podało Kolegium Odwoławcze z wywiadu rodzinnego przeprowadzonego w dniu [...] listopada 2001 r. wynika, że J. D. spełnia kryterium dochodowe określone w art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Dochód w rodzinie J. D. w październiku 2001 r. wynosił 493,86 zł, na co składał się zasiłek chorobowy wnioskodawczyni w kwocie 411,46 zł oraz zasiłek rodzinny na dwie córki w łącznej kwocie 82,40 zł. Mąż J. D. jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako bezrobotny, bez prawa do zasiłku. Kryterium dochodowe w rodzinie wynosi 1261 zł. Rodzina składa się z czterech osób i ze względu na spełnienie przesłanek z art. 3 pkt 5 i 7 ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy mógł być J. D. przyznany. Kolegium Odwoławcze na podstawie przesłanego materiału dowodowego nie dopatrzyło się w postępowaniu organu I instancji dowolności w zakresie przyznania świadczenia. Kierownik MGOPS wskazał na możliwości finansowe Ośrodka, na wyjątkowo tragiczną sytuację finansową (99% zrealizowanych środków) i w związku z tym na możliwość zabezpieczenia minimum potrzeb. Jak stwierdziło Kolegium Odwoławcze pomoc społeczna nie jest w stanie zaspokoić wszystkich potrzeb życiowych. W okresie jesienno-zimowym wzrasta liczba osób wnioskujących o pomoc i uprawnionych do tej pomocy. Przyznając pomoc ośrodki pomocy społecznej muszą kierować się wytycznymi ustawy o pomocy społecznej, tj. możliwościami sprostania wszystkim formom pomocy i potrzebom uprawnionych, ale nie mogą przyjmować na siebie pełnej odpowiedzialności za funkcjonowanie rodziny. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. D. ponownie przedstawiła swoją bardzo trudną sytuację materialną i brak możliwości na zdobycie środków do życia. Skarżąca podała też, że w okresie od maja do października 2001 r. rodzina radziła sobie z zaspokojeniem niezbędnych potrzeb zbierając jagody i grzyby. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga jest uzasadniona Przepis art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. nr 64 poz. 414 ze zm.) upoważnia organ do przyznania zasiłku celowego na zaspokojenie niezbędnej potrzeby. Rozstrzygnięcie w sprawie zasiłku celowego zapada w ramach tzw. uznania administracyjnego. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza, jak wynika z art. 7 kpa, załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Uznanie administracyjne nie pozwala organowi na dowolność w załatwieniu sprawy. J. D. wniosek "o przyznanie zapomogi" złożyła w dniu [...] listopada 2001 r. wskazując na swoją bardzo trudną sytuację materialną. Zarówno skarżąca jak i jej mąż są bezrobotni, a na utrzymaniu mają dwie córki uczące się w szkole średniej. Skarżąca wyjaśniła, że we wszystkich okolicznych zakładach pracy nie mogą z mężem znaleźć pracy. Zarówno w odwołaniu od decyzji organu I instancji jak i w skardze skarżąca podała, że od czerwca zbierali jagody, a później grzyby i uzyskane z tego pieniądze pozwalały na zaspokojenie najniezbędniejszych potrzeb rodziny. Jednak w momencie składania wniosku o przyznanie pomocy, ani skarżąca, ani jej mąż nie mieli już żadnych możliwości zdobycia środków na utrzymanie rodziny. Takie postępowanie rodziny skarżącej wskazuje na to, że podejmują wszelkie możliwe działania, by we własnym zakresie zdobyć środki niezbędne na zaspokojenie swoich potrzeb. Jak wynika z akt rodzina skarżącej sporadycznie korzystała z pomocy ośrodka pomocy społecznej – raz w 1998 r. i raz w październiku 2001 r. Złożenie przez skarżącą wniosku o przyznanie zasiłku celowego w listopadzie, a więc w okresie jesienno-zimowych, kiedy wzrasta liczba osób wnioskujących o pomoc, nie może mieć istotnego wpływu ani na to czy zasiłek ten zostanie przyznany, ani na wysokość przyznanego zasiłku. Nie można różnicować możliwości uzyskania fakultatywnej pomocy społecznej od tego czy wniosek został złożony na początku, czy też przy końcu roku kalendarzowego. Ośrodek pomocy społecznej gospodarując przyznanymi środkami na pomoc fakultatywną winien uwzględnić to, że w okresie jesienno-zimowym zwiększa się liczba wniosków o przyznanie tej formy pomocy. Organ odwoławczy stwierdził, że ośrodki pomocy społecznej nie mogą przyjmować na siebie pełnej odpowiedzialności za funkcjonowanie rodziny. Skarżąca takiej opieki się nie domaga, a wręcz przeciwnie, jak wyżej podano, stara się wraz z mężem zdobywać środki finansowe we własnym zakresie. Dochód w rodzinie skarżącej w listopadzie 2001 r. wyniósł 493,86 zł. Na kwotę tą składa się zasiłek chorobowy skarżącej w kwocie 411,46 zł oraz zasiłek rodzinny na dwoje dzieci w kwocie 82,40 zł. Zatem dochód na członka rodziny wynosi 123,47 zł, a kryterium dochodowe, zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej wynosi 1261 zł dla całej rodziny, tj. na osobę 315,25 zł. Zdaniem Sądu wyżej przedstawiona sytuacja materialna rodziny skarżącej uzasadniała przyznanie pomocy w kwocie wyższej niż uczynił to Kierownik Miejsko – Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. W tym zakresie Sąd dopatruje się dowolności w załatwieniu sprawy skarżącej. Powszechnie wiadomym jest, że sytuacja materialna ośrodków pomocy społecznej jest bardzo trudna, ale nie można też pozostawić bez środków do życia rodzin tej pomocy niezbędnie potrzebujących. W świetle powyższych okoliczności do tej kategorii rodzin należy rodzina skarżącej. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270) w związku z art. 97 Przepisów wprowadzających ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1271), orzekł jak w sentencji. /-/ M.Dybowski /-/ E.Makosz-Frymus /-/ R.Batorowicz TG