II SA/Po 2872/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Koś Sędziowie NSA Tadeusz M. Geremek WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Protokolant : ref. staż. Marek Nowak po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2006r. przy udziale sprawy ze skargi H.D. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ja decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] nr [...] znak [...] ; II. zasądza od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego na rzecz skarżącego kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych; III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ W. Długaszewska /-/ B. Koś /-/ T. M. Geremek Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny decyzją nr [...] z dnia [...] r. na podstawie art. 104 § 1 i 2 oraz art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 1998 r., Nr 90, poz. 575 ze zm.) ponownie rozpatrując sprawę nie stwierdził choroby zawodowej u H.D. wymienionej w poz. 5 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). W uzasadnieniu podał, że powyższa decyzja opiera się na orzeczeniu lekarskim nr [...] wystawionym przez Wielkopolskie Centrum Medycyny Pracy Ośrodek w P. oraz na podstawie orzeczenia lekarskiego nr [...] wystawionego przez Instytut Medycyny Pracy - Przychodnia Chorób Zawodowych, w których stwierdzono brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Organ I instancji wyjaśnił, że podjął rozstrzygnięcie po przeanalizowaniu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego tj. dochodzenia epidemiologicznego, wyjaśnień składanych przez stronę, zeznań świadka - J.S., oświadczenia członka Komitetu Dostawców - K.B. oraz narażenia zawodowego. H.D. wniósł odwołanie od powyższej decyzji kwestionując obiektywność organu I instancji oraz zakres badań przeprowadzonych w Instytucie Medycyny Pracy. Zarzucił też, że w sprawie wydane zostały dwa sprzeczne ze sobą orzeczenia lekarskie przez orzecznika w P. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] r. nr [...] na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz § 10 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.), w zw. z § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115) oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy stwierdził, że wyniki badań lekarskich i dodatkowych wykonane w jednostkach upoważnionych do rozpoznania i zgłaszania chorób zawodowych oraz rozpoznane zmiany chorobowe układu oddechowego nie wykazały klinicznych cech choroby zawodowej. Obie jednostki zgodnie orzekły o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Ponadto z ustaleń dochodzenia epidemiologicznego wynika, że H.D. pracował w niepełnym wymiarze godzin w warunkach, gdzie nie było przekroczeń normatywów higienicznych dla zawartości czynników chemicznych w powietrzu. Organ państwowej inspekcji sanitarnej jest związany orzeczeniami jednostek służby zdrowia upoważnionych do rozpoznawania i zgłaszania chorób zawodowych i nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji. Organ wskazał też, że wbrew zarzutom odwołania Centrum Medycyny Pracy w P., kierując odwołującego na badanie odwoławcze do Instytutu Medycyny Pracy, załączyło kserokopie dokumentacji własnych badań (36 kart), co potwierdza pismo z dnia [...] r. H.D. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję, zarzucając, że została oparta na błędnej podstawie prawnej tj. na rozporządzeniu Rady Ministrów z 2002 r., gdy tymczasem jego sprawa toczy się od 1999 r. Wstępne rozpoznanie choroby wydane zostało w dniu [...] 2001 r., a ostateczne w dniu [...] 2001 r. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, powtarzając argumentację wywiedzioną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Sprawa zainicjowana wniesieniem skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu [...] 2002 r., podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie przepisów ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) i ustawy z. dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). W myśl art. 1 § 1 i 2 Prawa o ustroju sądów administracyjnych, sąd kontroluje działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, nie jest natomiast uprawniony do merytorycznego rozstrzygania o przedmiocie sprawy. W przedmiotowej sprawie, w pierwszej kolejności, należało wyjaśnić, w oparciu o przepisy którego z rozporządzeń należało przeprowadzić postępowanie i wydać decyzję. Zgodnie z przepisem § 10 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. z dnia 19 sierpnia 2002 r.), postępowanie w sprawie rozpoznania choroby zawodowej lub jej stwierdzenia, rozpoczęte przed dniem wejścia rozporządzenia w życie, jest prowadzone na podstawie dotychczasowych przepisów. Jak wynika z decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, podstawą jej wydania były przepisy art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz § 10 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) w zw. z § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115) oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa. Powołanie w podstawie prawnej § 10 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) w zw. z § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. wskazywałoby, iż materialnoprawną podstawą decyzji były przepisy Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. z zawartym tam wykazem chorób zawodowych. Jednocześnie jednak organ II instancji utrzymał w mocy w całości decyzję organu I instancji, który orzekał w oparciu o przepisy Rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych. Jak również sam w uzasadnieniu swojej decyzji, powołując się na ustalenia z dochodzenia epidemiologicznego, stwierdził, że H.D. pracował w niepełnym wymiarze godzin w warunkach, gdzie nie było przekroczeń normatywów higienicznych dla zawartości czynników chemicznych w powietrzu. Zauważyć jednak należy, że rozporządzenie z 18.11.1983 roku w punkcie 4 wskazuje jednostkę chorobową - przewlekłe zapalenie oskrzeli wywołane działaniem substancji toksycznych, aerozoli drażniących - w razie stwierdzenia niewydolności narządu oddechowego. Nie przewiduje zaś, tak jak uregulowano to w rozporządzeniu z 30 lipca 2002 roku, warunku w postaci stwierdzenia na stanowisku pracy przekroczeń odpowiednich normatywów higienicznych. Wprawdzie organ wskazuje, iż okoliczność ta wynika z ustaleń dochodzenia epidemiologicznego, należy tu jednak wskazać na pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 7 stycznia 1994 r. sygn. akt I SA 1640/93 (ONSA 1995, z. 1, poz. 28), że dla spełnienia przesłanki określonej w § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294) wystarczy wystąpienie w środowisku pracy czynnika, który jest szkodliwy choćby dla jednego pracownika ze względu na jego cechy osobnicze i wcale nie musi być zawiniony przez pracodawcę czy też wynikać z przekroczenia dopuszczalnych norm. W ocenie Sądu, nie ulega wątpliwości, iż postępowanie w sprawie rozpoznania choroby zawodowej u H.D. zostało rozpoczęte - jak stanowi § 10 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 roku, przed jego wejściem w życie, zatem sprawa winna być rozpoznana na podstawie przepisów dotychczasowych tj. Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) oraz stanowiący załącznik do tego aktu wykaz chorób zawodowych, w zw. z § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002. Ponadto, wbrew twierdzeniu organu odwoławczego, orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej jest jedynie opinią w rozumieniu art. 84 § 1 kpa i podlega ocenie w granicach wskazanych w art. 80 kpa.(por. wyrok NSA z 05.11.1998 r., sygn. I SA 1200/98, Lex nr 45833). Wprawdzie bez tej opinii bądź sprzecznie z tą opinią organ administracji nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych. Jednakże , aby orzeczenie takie mogło stanowić podstawę decyzji organu musi ono być należycie umotywowane i to w sposób zrozumiały zarówno dla organów orzekających, jak i dla stron a także dla Sądu, który nie posiada wiedzy medycznej, a obowiązany jest ocenić, czy wydana na podstawie takiego orzeczenia decyzja jest zgodna z prawem. Organ nie może zatem oprzeć swojego rozstrzygnięcia na opinii lekarskiej lakonicznej, nie zawierającej przekonywającego uzasadnienia, bądź sprzecznej z przepisami prawa. Mając zaś taką opinię, organ zobowiązany jest wezwać biegłych lekarzy do uzupełnienia opinii w kierunku przez siebie wskazanym bądź z urzędu zasięgnąć opinii innej placówki naukowej służby zdrowia z zakreśleniem jej okoliczności, jakie winny być w opinii ustalone. Kontrolując zaskarżoną decyzję z tego punktu widzenia, Sąd stwierdził, że zgodnie z wykazem chorób zawodowych stanowiącym załącznik do Rozporządzenia z 18.11.1983 roku punkt 4 wskazuje jednostkę chorobową - przewlekłe zapalenie oskrzeli wywołane działaniem substancji toksycznych, aerozoli drażniących - w razie stwierdzenia niewydolności narządu oddechowego. Z kolei pozycja 5 wykazu chorób zawodowych określonych w Rozporządzeniu z dnia 30 .07.2002 roku wskazuje przewlekłe obturacyjne zapalenie oskrzeli, które spowodowało trwałe upośledzenie sprawności wentylacyjnej płuc z obniżeniem natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej(FEV1) poniżej 50% wartości należnej, wywołane narażeniem na pyły lub gazy drażniące, jeżeli w ostatnich 190 latach pracy zawodowej były przypadki stwierdzenia na stanowisku pracy przekroczeń odpowiednich normatywów higienicznych. Jak wynika z opinii Wielkopolskiego Centrum Medycyny Pracy ustalenia kliniczne dotyczące choroby, w stosunku do której prowadzono postępowanie błędnie czyniono w oparciu o wykaz chorób zawodowych stanowiących załącznik do Rozporządzenia z 30 lipca 2002 roku. Powyższe orzeczenie nie mogło zatem stanowić podstawy wydania decyzji w przedmiotowej sprawie Opinia Instytutu Medycyny Pracy wskazuje zaś na przewlekłe zapalenie oskrzeli o podłożu pozazawodowym - jednostkę chorobową nie ujętą w żadnym ze wskazanych wyżej wykazów, zaś brak szczegółowego uzasadnienia opinii, zwłaszcza w kontekście wskazanego rodzaju narażenia zawodowego, w ocenie Sądu, również tę opinię czyni niewystarczającą do wydania rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy rzeczą organu będzie zatem uwzględnienie wskazanych wyżej okoliczności i poczynienie stosownych ustaleń. Uwzględniając powyższe, Sąd na podstawie art. 145 §1 ust.1 lit. A i c , art. 200 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku. /-/W. Długaszewska /-/B. Koś /-/T. Geremek za nieobecnego sędziego /-/ W. Długaszewska