II SA/Po 290/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant st. sekr. sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2019 r. sprawy ze skargi A. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2018r. Nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia z funduszu alimentacyjnego oddala skargę Decyzją z dnia [...] 2017 r., nr [...] wydaną na podstawie art. 2 pkt 7 lit. d, art. 12 ust. 1 i 2, art. 23 ust. 1, ust. 1a, ust. 7, ustawy z dnia 07 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 489, dalej jako: "ustawa") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, dalej jako "K.p.a."), Prezydent Miasta O. ustalił, że świadczenie z funduszu alimentacyjnego wypłacone A. H. w październiku, listopadzie i grudniu 2013 r. oraz w kwietniu i czerwcu 2014 r. w łącznej kwocie 1.900 zł zostało nienależnie pobrane. Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie wyjaśniono, że decyzją z dnia [...] września 2013 r. przyznano A. H. świadczenie z funduszu alimentacyjnego na rzecz córki: A. B. w wysokości po 500,00 zł miesięcznie na okres od dnia 01 października 2013 r. do dnia 30 września 2014 r. W dniu składania wniosku A. H. potwierdziła, że zapoznała się z warunkami uprawniającymi do świadczenia z funduszu alimentacyjnego oraz obowiązku zgłaszania zmian mających wpływ na prawo do otrzymywania świadczeń. Pouczenie takie znajdowało się również na decyzji o przyznaniu świadczenia. Pismem z 27 września 2017 r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w O. poinformował, że dłużnik alimentacyjny R. B. dokonywał wpłat na konto A. H. tytułem alimentów na córkę A. B.. Przedłożył ponadto kopie wpłat. Organ ustalił, że dłużnik przekazał A. B. tytułem alimentów na córkę A. : - w październiku 2013 r. kwotę 300,- zł; - w listopadzie 2013 r. kwotę 300,- zł; - w grudniu 2013 r. kwotę 300,- zł; - w kwietniu 2014 r. kwotę 700,- zł; - w czerwcu 2014 r. kwotę 500,- zł. Organ przytoczył następnie treść art. 2 pkt 7 lit. d ustawy, zgodnie z którym świadczenia uważa się świadczenie nienależnie pobrane z funduszu alimentacyjnego jeżeli zostało ono wypłacone, w przypadku gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała, niezgodnie z kolejnością zaległe lub bieżące alimenty, do wysokości otrzymanych w tym okresie alimentów. W ocenie organu I instancji przesłanki zawarte w tym przepisie zostały spełnione. W związku z powyższym kwota 1.900,- zł pobrana przez A. H. tytułem świadczenia pieniężnego z funduszu alimentacyjnego na rzecz A. B. w październiku, listopadzie, grudniu 2013 r. oraz w kwietniu i czerwcu 2014 r. jest świadczeniem nienależnie pobranym. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła A. H. wskazując na swoją bardzo trudną sytuację życiową. Decyzją z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako: "Kolegium"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, podtrzymując w całości stanowisko organu I instancji. Skargę na powyższą decyzję wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu A. H. zarzucając jej niezgodność z prawem – naruszenie art. 2 pkt 7 lit d ustawy poprzez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie jak też naruszenie prawa procesowego mającego istotny wpływ na wynik sprawy to jest art. 7, art. 75, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że organy nie wyjaśniły czy wpłacone przez dłużnika alimentacyjnego kwoty dotyczyły bieżących alimentów czy też zaległości alimentacyjnych. Takie zadłużenie alimentacyjne posiadał R. B.. W związku z tym nie można uznać, że świadczenie pobrane przez A. H. pobrane w okresie wskazanym w decyzji organu I instancji jest nienależnie pobrane. Obowiązek zwrotu świadczenia obciąża tylko tego, który je przyjął w złej wierze, wiedząc że mu się ono nie należy. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się bezzasadna. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej P.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] ustalającą, że kwota 1.900,- zł pobrana przez skarżącą tytułem świadczenia pieniężnego z funduszu alimentacyjnego na rzecz A. B. w okresie od października do grudnia 2013 r. oraz w kwietniu i w czerwcu 2014 r. została pobrana nienależnie. Okolicznością bezsporną w realiach przedmiotowej sprawy pozostaje, że skarżącej decyzją z dnia [...] września 2013 r. przyznano świadczenie z funduszu alimentacyjnego na rzecz A. B. w wysokości po 500,00 zł miesięcznie na okres od dnia 01 października 2013 r. do dnia 30 września 2014 r. Materialnoprawną podstawę kontrolowanych w niniejszej sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy osoba, która pobrała nienależnie świadczenia, jest obowiązana do ich zwrotu. Definicję "nienależnie pobranego świadczenia" z funduszu alimentacyjnego zawiera z kolei art. 2 pkt 7 ustawy, który wymienia sytuacje, w których świadczenie z funduszu alimentacyjnego należy zakwalifikować jako świadczenie pobrane nienależnie. Zgodnie z art. 2 pkt 7 lit. d, gdy mowa o nienależnie pobranym świadczeniu oznacza to świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone, w przypadku gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała, niezgodnie z kolejnością określoną w art. 28, zaległe lub bieżące alimenty, do wysokości otrzymanych w tym okresie alimentów. Stosownie zaś do treści art. 19 ust. 1 ustawy w przypadku wystąpienia zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania lub utraty dochodu albo innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego osoba uprawniona albo jej przedstawiciel ustawowy, którzy złożyli wniosek o przyznanie świadczenia z funduszu są obowiązani do niezwłocznego powiadomienia o tym organu wypłacającego świadczenia. Sformułowanie zawarte w art. 2 pkt 7 lit. d ustawy, "w okresie ich pobierania otrzymała alimenty" oznacza, że uprawniony w tym samym okresie musi pobierać jednocześnie świadczenia z dwóch źródeł. Zatem, obydwa świadczenia muszą być także wypłacone za ten sam okres. Świadczenia alimentacyjne są świadczeniami okresowymi przyznawanymi i płatnymi najczęściej miesięcznie i podobnie świadczenia wypłacane z funduszu alimentacyjnego na podstawie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wypłacane są w okresach miesięcznych (art. 20 ust. 1 ustawy). Aby można było mówić o jednoczesności pobierania obu świadczeń musi zachodzić tożsamość okresu, za który świadczenia wypłacono, a więc świadczenie wypłacone z funduszu alimentacyjnego musi dotyczyć tego samego miesiąca, co wypłacone równocześnie alimenty. W niniejszej sprawie z prawidłowych (niekwestionowanych także przez skarżącą) ustaleń wynika, że w okresie pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego otrzymywała bezpośrednio od dłużnika alimentacyjnego alimenty na rzecz A. B.: - w październiku 2013 r. kwotę [...]- zł; - w listopadzie 2013 r. kwotę [...]- zł; - w grudniu 2013 r. kwotę [...]- zł; - w kwietniu 2014 r. kwotę [...]- zł; - w czerwcu 2014 r. kwotę [...]- zł. Ponadto bezsporne jest również to, skarżąca nie dopełniła wynikającego z art. 19 ust. 1 ustawy obowiązku poinformowania organu o otrzymywanych bezpośrednio od dłużnika alimentacyjnego kwotach. Podkreślić należy, że osoba pobierająca świadczenie z funduszu nie może pobrać od dłużnika alimentów przysługujących za czas trwania okresu świadczeniowego. Kumulacja tych świadczeń powoduje, że to pierwsze (świadczenie z funduszu) staje świadczeniem nienależnie pobranym. W istocie bowiem ustawodawca nie uzależnia uznania wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego za nienależnie pobrane od okresu, za który strona otrzymuje świadczenie. Istotny jest sam fakt, że strona w okresie, w którym otrzymuje świadczenie z funduszu alimentacyjnego otrzymuje również alimenty. Z istoty świadczenia alimentacyjnego wynika, że jest to świadczenie wypłacane zamiast alimentów, ale tylko w przypadku gdy osoba, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, nie wywiązuje się z tego obowiązku. Natomiast gdy osoba uprawniona otrzymuje alimenty od osoby zobowiązanej, bez względu na to, czy są to bieżące alimenty, czy zaległe zobowiązania, wówczas wykluczona jest możliwość przyznania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I OSK 1345/11, Baza NSA strona internetowa: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query). W tym zakresie skarżąca nie może się tłumaczyć, że nie miała świadomości, że przyjmuje świadczenie, które jej się nie należy. W decyzji w sprawie ustalenia prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego zawarto pouczenie z przytoczeniem treści art. 19 ustawy i wskazaniem, że okolicznością podlegającą zgłoszeniu mającą wpływ na pobieranie zaliczki alimentacyjnej jest m.in. otrzymanie alimentów bezpośrednio od dłużnika. Skarżąca otrzymywała od dłużnika określone kwoty pieniężne tytułem alimentów, jednocześnie pobierając świadczenia z funduszu nie informując o tym fakcie właściwego organu. Zatem w ocenie Sądu brak jest podstaw do przyjęcia, że skarżąca pobierając alimenty z dwóch źródeł nie była świadoma bezprawnego działania. Reasumując, zdaniem Sądu organy obu instancji w sposób wyczerpujący zgromadziły materiał dowodowy i w oparciu o jego analizę ustaliły stan faktyczny i prawny rozpatrzonej sprawy, który nie budzi zastrzeżeń, a następnie wydały rozstrzygnięcia, zgodne z obowiązującymi przepisami prawa. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił