II SA/Po 293/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Protokolant ref. stażysta Edyta Rurarz - Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 sierpnia 2016 r. sprawy ze skargi R. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2016 r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego i zasiłku celowego specjalnego oddala skargę Decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] Dyrektor Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. na podstawie art. 104 i 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm., dalej: "k.p.a."), art. 2, art. 8, art. 17 ust. 2 pkt 1, art. 41 pkt 1 i art. 106 ust. 1 i 4 ustawy z dnia [...] marca 20-04 r. o pomocy społecznej (dz. U. z 2013 r., poz. 182 z późn. zm., dalej: "u.p.s.") oraz upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy O. z dnia [...] maja 2004 r. w sprawie wydawania decyzji administracyjnych odmówił przyznania R. B. zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego na zakup opału. W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że w dniu [...] listopada 2015 r. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie zasiłku celowego na zakup opału. Skarżąca wraz z małoletnimi córkami E. G. i K. M. G. prowadzą wspólnie gospodarstwo domowe. Z wywiadu środowiskowego wynika, że w rodzinie skarżącej występuje okoliczność z art. 7 pkt 4 i 5 u.p.s., tj. niepełnosprawność, bezradność w sprawach opiekuńczo-wychowawczych, a nadto rodzina jest niepełna. Dochód rodziny wynosi [...] zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie daje kwotę [...]zł.. Niemniej kryterium dochodowe dla rodziny wynosi w rozważanym przypadku [...] zł, a zatem niewątpliwie zostało przekroczone. Tym samym skarżąca nie mogła otrzymać zasiłku celowego. Organ I instancji rozważył jednak, czy możliwe jest przyznanie jej specjalnego zasiłku celowego. Analizując sytuację socjalno-bytową rodziny R. B. organ I instancji stwierdził brak takich przesłanek jak ponoszenie wysokich kosztów leczenia lub wystąpienie sytuacji wyjątkowej i dotkliwej, wykraczającej poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości. Nie zachodziła zatem również możliwość przyznania świadczenia z art. 41 u.p.s. Organ I instancji wskazał zarazem, że pod adresem zamieszkania skarżącej odrębne gospodarstwo domowe prowadzi również ojciec dzieci, J. G., i matka skarżącej, I. G.. Ich dochody wynoszą odpowiednio [...] zł i [...] zł netto, wobec czego osoby te powinny partycypować w kosztach ogrzewania wspólnie zajmowanego domu. Pismem z dnia [...] grudnia 2015 r. R. B. odwołała się od powyższej decyzji z dnia [...] grudnia 2015 r. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że decyzja organu I instancji jest niesprawiedliwa. R. B. zaznaczyła, że jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym i wymaga pomocy przy prowadzeniu gospodarstwa domowego. Pracuje na [...] etatu, co ze względu na stan zdrowia sprawia jej trudność. Ponadto ze względu na swoje schorzenia kupuje leki, miesięcznie wydatkuje na ten cel kwotę [...]-80 zł. Natomiast jeżeli dzieci są chore lub przeziębione, konieczny jest dodatkowy wydatek na leki w kwocie [...]-200 zł. Decyzją z dnia [...] lutego 2016 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 1, art. 17 ust. 1 i art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r., nr 79, poz. 856 z późn. zm.) i art. 17 pkt 1, art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] grudnia 2015 r., podzielając w pełni stanowisko organu I instancji. Pismem z dnia [...] kwietnia 2016 r. R. B. zaskarżyła powyższą decyzję Kolegium z dnia [...] lutego 2016 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że ogrzanie zajmowanych przez nią pomieszczeń wymaga 3-3,5 t węgla w zależności od zimy. Ponadto podniosła, że jej matka ma emeryturę w wysokości nieprzekraczającej [...] zł i pokrywa z niej kredyt zaciągnięty na remont domu oraz opłaty za prąd i media. Ojciec dzieci płaci ze swojej emerytury alimenty w kwocie [...]zł oraz raty kredytu na zakup mebli, laptopa, drukarki, telefonu dla starszej córki, piły łańcuchowej od cięcia drzewa. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje Skarga okazała się niezasadna. Na wstępie trzeba zauważyć, że pismem z dnia [...] listopada 2015 r. R. B. zwróciła się do Dyrektora Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. z wnioskiem o przyznanie pomocy finansowej na zakup węgla. Fakt ten należy uznać za bezsporny, gdyż nie był kwestionowany przez żadną ze stron postępowania. Podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 163 z późn. zm., dalej: u.p.s.). Zgodnie z art. 39 ust. 1 u.p.s., w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Ustawodawca wskazuje zarazem w art. 39 ust. 2 u.p.s., że zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie kosztów zakupu opału. Trzeba jednak zauważyć, że w myśl art. 8 ust. 1 pkt 2 u.p.s. w zw. z § 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. poz. 1058) świadczenie to przysługuje osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty [...]zł. Odnosząc powyższe uwagi do specyfiki rozważanej sprawy, należy zauważyć, że w wyniku wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...] listopada 2015 r. ustalono, że R. B. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z dwiema córkami. Okoliczność tę potwierdzają także oświadczenia skarżącej z dnia [...] czerwca 2015 r. i [...] listopada 2015 r. Zgodnie z danymi zamieszczonymi we wspomnianym wywiadzie środowiskowym, łączny dochód osiągany przez rodzinę skarżącej wynosi [...] zł miesięcznie. Na kwotę tę składa się: [...] zł z tytułu renty, [...] zł z tytułu zasiłku pielęgnacyjnego, [...] zł z tytułu zasiłku rodzinnego, 483,90 z tytułu wynagrodzenia i [...] zł z tytułu alimentów po [...] zł na każde dziecko. Fakty te znajdują swoje odzwierciedlenie także m.in. w oświadczeniach skarżącej z dnia [...] listopada 2014 r. i [...] czerwca 2015 r. i w protokole ugody sądowej, zawartej przed Sądem Rejonowym w K. w dniu [...] listopada 2014 r., sygn. akt [...] Tym samym dochód na osobę w rodzinie skarżącej wynosi [...] zł. Nie ulega zatem wątpliwości, że skarżąca przekracza kryterium dochodowe, o jakim mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 u.p.s., co z kolei wyklucza możliwość przyznania jej wnioskowanego zasiłku celowego na zakup węgla. Niemniej R. B. wywodziła w odwołaniu z dnia [...] grudnia 2015 r., że odmowa przyznania jej dofinansowania na omawiany cel jest dla niej krzywdząca. Trafnie zatem organy administracji publicznej rozważyły możliwość zastosowania w rozpatrywanej sprawie art. 41 pkt 1 u.p.s. (zob. wyrok WSA w Krakowie z dnia 25 lutego 2008 r., sygn. akt II SA/Kr, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak wynika bowiem z tego przepisu, w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających wspomniane kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Ustawodawca posłużył się przy tym w powołanym przepisie wyrazem "może", co oznacza, że organom pomocy społecznej został pozostawiony pewien luz decyzji w kwestii decydowania o przyznaniu rozważanej formy wsparcia ze środków publicznych. Samo dysponowanie określonymi środkami finansowymi przez organ administracji publicznej nie stwarza bowiem w tej mierze obowiązku przyznania specjalnego zasiłku celowego (zob. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 17 września 2009 r., sygn. akt IV SA/Wr 260/09, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z perspektywy art. 41 pkt 1 u.p.s. kluczowego znaczenia nabiera kwestia interpretacji wyrażenia "szczególnie uzasadniony przypadek". Ustawodawca nie definiuje wprawdzie tego pojęcia. Niemniej należy przyjąć, że sformułowanie to odnosi się do pewnych nadzwyczajnych sytuacji, które znacząco wykraczają poza zapobiegliwość przeciętnej osoby (np. nagła choroba, wypadek komunikacyjny, nagłe uszkodzenie mieszkania). Celem powołanego przepisu jest umożliwienie wspierania podmiotów, których sytuacja majątkowa i osobista jest co do zasady zadowalająca i stabilna, lecz które ze względu na nietypowe i dotkliwe okoliczności, wymagają pomocy ze strony organów administracji publicznej. Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach administracyjnych nie wynika, by takie okoliczności zachodziły w rozpatrywanej sprawie. Wprawdzie skarżąca zalicza się do osób niepełnosprawnych w stopniu umiarkowanym, co odpowiada opisowi art. 7 pkt 5 u.p.s. Niemniej fakt ten nie ma charakter rozstrzygającego. Skarżąca nie wskazała bowiem żadnej nadzwyczajnej okoliczności, którą można by zakwalifikować jako szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 41 pkt 1 u.p.s. Wskazywała ona na konieczność zakupu leków i węgła. Potrzeby te mają jednak charakter zwykły i typowy, a nadto mogą być zrealizowane w normalnym toku czynności. Konieczność ich zaspokojenia nie wynika ze zdarzenia nagłego, trudnego do przewidzenia. Ponadto skarżąca nie udokumentowała w żaden sposób (np. przez przedłożenie rachunków) kosztów leczenia, wobec czego jej twierdzenia są trudne do zweryfikowania. Ponadto sytuacja majątkowa i osobista R. B. nie wskazuje, by zakup opału przekraczał jej możliwości finansowe. Tym bardziej, że skarżąca potrafiła dotychczas zaspokoić omawianą potrzebę, nawet jeżeli wymagało to skorzystania z pomocy ojca wspólnych dzieci. Nie negując przy tym obiektywnych trudnością związanych z niepełnosprawnością R. B., należy jednak wskazać, że na jej sytuację życiową korzystnie wpływa, przynajmniej częściowo, utrzymywanie zajmowanego budynku mieszkalnego z matką oraz ojcem dzieci. Konsekwentnie zatem w rozpatrywanej sprawie nie zachodziły okoliczności uzasadniające przyznanie skarżącej specjalnego zasiłku celowego. Tym samym organy pomocy społecznej nie przekroczyły granic uznania administracyjnego, odmawiając R. B. przyznania rozważanego świadczenia pieniężnego. W tej sytuacji Sąd nie znalazł żadnych podstaw do uwzględnienia skargi. Skarga jako niezasadna podlegała zatem oddaleniu na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.).