II SA/Po 2953/00

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Rafała K. na decyzję Dyrektora Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w P. z dnia 20 października 2000 r. (...) w przedmiocie kwatery tymczasowej - oddala skargę. Dyrektor Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w P. decyzją (...) z dnia 6 września 2000 r. przydzielił kapitanowi Rafałowi K. kwaterę zastępczą nr 5 przy ul. D. w P. o powierzchni mieszkalnej 33,93 m2 i użytkowej 57,47 m2, wyposażoną w instalacje: wodno-kanalizacyjną, elektryczną, gazował centralnego ogrzewania obejmującą 3 pokoje, kuchnię, przedpokój, łazienkę i inne pomieszczenia przynależne do kwatery, w tym piwnicę. Przy ustalaniu powierzchni mieszkalnej kwatery zastępczej uwzględniono - oprócz uprawnionego Rafała K. - jego żonę Annę K., dwie córki oraz uprawnienie do dodatkowej powierzchni ze względu na stan zdrowia, przyznane na stałe Annie K. W motywach decyzji ustalono, że Rafał K. - który w okresie 1 lipca 1999 r. do 31 maja 2000 r. pobierał świadczenie finansowe umożliwiające pokrycie kosztów najmu lokalu -w dniu 9 maja 2000 r. złożył aneks do umowy przedłużający czas jej trwania oraz podwyższający wysokość czynszu do kwoty po 1.500 zł miesięcznie. Ponieważ zgodnie z przepisem art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej /Dz.U. nr 86 poz. 433 ze zm./ świadczenie finansowe należy się żołnierzowi zawodowemu w służbie czynnej jedynie wtedy, gdy Agencja nie może mu przydzielić kwatery stałej lub zapewnić zakwaterowania tymczasowego z rodzinka właśnie pozyskano kwaterę, którą można przydzielić na zakwaterowanie zastępcze - organ orzekający, po wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w tym przedmiocie zadecydował o przydzieleniu uprawnionemu kwatery zastępczej, podkreślając spoczywające na Wojskowej Agencji Mieszkaniowej obowiązki prowadzenia racjonalnej gospodarki mieszkaniowej i właściwego wydatkowania środków budżetowych oraz brak w chwili obecnej możliwości przydzielenia uprawnionemu kwatery stałej. Stosownie do przepisu art. 26 ust. 1 ustawy, Rafał K. posiada uprawnienie do 50 m2 powierzchni mieszkalnej. Jednakże normy te nie obowiązują w odniesieniu do kwatery zastępczej, bowiem kwaterą zastępczą jest kwatera mniejsza od minimalnej normy tej powierzchni przysługującej żołnierzowi zawodowemu 5-7 m2 na jedno uprawnienie. W odwołaniu od tej decyzji Rafał K. zarzucił, że przydzielona kwatera zastępcza nie została wyremontowana w sposób określony w rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej z dnia 28 kwietnia 2000 r. w sprawie administrowania kwaterami i lokalami mieszkalnymi przez Wojskową Agencję Mieszkaniową. Dyrektor Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddział Rejonowy w P. decyzją z dnia 20 października 2000 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji wyjaśniając w powołaniu na przepis art. 24 ust. 2 pkt 2 cytowanej ustawy, że do czasu realizacji prawa do kwatery stałej żołnierz zawodowy otrzymuje zakwaterowanie tymczasowe w budynkach lub kwaterach będących w zasobach Agencji. Zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy, przy ustalaniu powierzchni mieszkalnej kwatery żołnierza zawodowego uwzględnia się jego stopień wojskowy lub zajmowane stanowisko służbowe oraz stan rodzinny. Norma powierzchni mieszkalnej przysługującej osobie uprawnionej z jednego tytułu wynosi 7-10 m2. O statusie kwater /stałym albo zastępczym/ decyduje normatyw powierzchni mieszkalnej przysługującej na jedną osobę. Kwaterę zastępczą definiują przepisy art. 50 ust. 3 i 4 ustawy jako kwaterę przeznaczoną na zakwaterowanie tymczasowe z rodziną, o powierzchni mieszkalnej mniejszej od minimalnej normy tej powierzchni, to jest poniżej 7 m2 powierzchni mieszkalnej na osobę, względnie kwaterę o niskim standardzie technicznym i użytkowym. Przydzielona odwołującemu się kwatera ma 33,93 m2 powierzchni mieszkalnej i 57,47 m2 powierzchni użytkowej, a zatem spełnia wymogi kwatery zastępczej na pięciu norm dla czteroosobowej rodziny, po uwzględnieniu dodatkowej normy powierzchni mieszkalnej przyznanej na stałe ze względu na stan zdrowia żony uprawnionego. Zgodnie z przepisem paragrafu 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 22 listopada 1999 r. w sprawie norm powierzchni mieszkalnej dla osób uprawnionych do kwater wojskowych /Dz.U. nr 96 poz. 1130/ dodatkowa powierzchnia mieszkalna przyznana na stałe ze względu na stan zdrowia wynosi od 7 do 10 m2. Odnosząc się do zarzutu Rafała K. odnośnie złego stanu technicznego przydzielonej kwatery zastępczej organ odwoławczy stwierdził, powołując się na oględziny przedmiotowej kwatery udokumentowane notatką służbową z dnia 17 października 2000 r., że zarzut ten jest bezpodstawny. Kwatera została wyremontowana i nadaje się do zamieszkania. Powyższa decyzja jest przedmiotem skargi Rafała K. do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji zarzucając, że naruszają one prawo. Nigdy bowiem nie składał wniosku o przydział kwatery zastępczej. Złożył wniosek o przydział kwatery stałej, a następnie zrzekł się prawa do kwatery stałej w zamian za ekwiwalent pieniężny. Zdaniem skarżącego, nie można zmuszać uprawnionego - bez jego wniosku - do korzystania z mniejszego prawa, gdy przysługują mu inne uprawnienia. Przepis art. 24 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej przewiduje, że decyzję w przedmiocie kwatery wydaje się na wniosek żołnierza. Nadto skarżący podniósł, że powierzchnia kwatery, wobec tak zwanych skosów dachów, nie odpowiada przysługującej mu normie 35 m2 powierzchni mieszkalnej. Poinformował też, że nadal mieszka "na podnajmie" i nie otrzymuje za to należnego ekwiwalentu pieniężnego. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko, a nadto podkreślając, że świadczenie finansowe na pokrycie kosztów najmu lokalu mieszkalnego nie jest formą dodatku do uposażenia, przysługującego żołnierzowi zawodowemu z tytułu pełnienia służby. Jest to świadczenie wypłacane zainteresowanemu tylko wtedy, gdy Wojskowa Agencja Mieszkaniowa nie jest w stanie zapewnić żołnierzowi zakwaterowania stałego lub tymczasowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wywody zawarte w uzasadnieniu skargi sprowadzają się do wykazania niedopuszczalności wszczynania z urzędu postępowania administracyjnego w przedmiocie przydzielenia kwatery zastępczej w sytuacji, gdy skarżący-oczekujący na realizację prawa do kwatery stałej - korzysta z najmowanego mieszkania, licząc na otrzymywanie świadczenia finansowego umożliwiającego pokrycie kosztów najmu oraz do polemiki z ustaleniami faktycznymi organów orzekających odnośnie dobrego stanu przydzielonej kwatery zastępczej. Z tymi wywodami nie sposób się zgodzić. Zacząć trzeba od wyjaśnienia, że stosownie do przepisu art. 22 ust. 1 w związku z art. 24 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej /Dz.U. nr 86 poz. 433 ze zm./ zwanej dalej ustawą, żołnierzowi zawodowemu od dnia powołania go do czynnej służby wojskowej pełnionej jako służba stała przysługuje prawo do kwatery stałej realizowane przez przydział takiej kwatery albo wypłacenie ekwiwalentu pieniężnego w zamian za rezygnację z kwatery. Wybór sposobu realizacji prawa do kwatery stałej należy do żołnierza i jest dokonywany przez złożenie stosownego wniosku. Dopuszczenie takiego sposobu wszczęcia postępowania administracyjnego - wbrew stanowisku zaprezentowanemu w skardze - ma miejsce tylko w sprawach mających za przedmiot realizację prawa do kwatery stałej. Do takiego wniosku upoważnia fakt umieszczenia przepisu art. 24 ust. 1 - stanowiącego, że prawo do kwatery realizuje się na wniosek uprawnionego - w rozdziale 4 ustawy, opatrzonym tytułem "Zakwaterowanie stałe żołnierzy zawodowych". Pojęcie "kwater", którym posługuje się ustawodawca w rozdziale 4, definiuje pierwszy przepis tego rozdziału, czyli art. 21 ust. 1. W myśl tego przepisu "kwaterami" są "osobne kwatery stałe". Zgodnie z przepisem art. 24 ust. 2 ustawy, do czasu realizacji omówionego wyżej prawa do kwatery stałej żołnierz zawodowy otrzymuje świadczenie finansowe umożliwiające pokrycie kosztów najmu lokalu mieszkalnego albo zakwaterowanie tymczasowe w budynkach lub kwaterach będących w zasobach Agencji. "Otrzymanie zakwaterowania tymczasowego" nie zawsze jest uzależnione od wniosku uprawnionego. Wykładnia art. 24 ust. 2 musi być powiązana z art. 49 ust 1 pkt a ustawy, zamieszczonym w rozdziale 5 zatytułowanym "Zakwaterowanie tymczasowe żołnierzy zawodowych", zgodnie z którym, świadczenie finansowe umożliwiające pokrycie kosztów najmu lokalu mieszkalnego przysługuje żołnierzowi zawodowemu w służbie stałej, posiadającemu członków rodziny uwzględnianych przy ustalaniu przysługującej mu powierzchni mieszkaniowej, jeżeli Agencja nie może mu przydzielić odpowiedniej kwatery lub zapewnić tymczasowego zakwaterowania z rodziną. Odnosząc sformułowanie cytowanego przepisu do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że zapewnienie skarżącemu przez Agencję tymczasowego zakwaterowania z rodziną ma pierwszeństwo przed przyznaniem - na wniosek uprawnionego - świadczenia finansowego z art. 49 ust. 1 ustawy. Świadczenia tego nie należy mylić z ekwiwalentem pieniężnym w zamian za rezygnację z kwatery stałej /art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy. Oczywiście zapewnienie przez Agencję tymczasowego zakwaterowania z rodziną nie oznacza, że skarżący ma obowiązek przyjęcia kwatery zastępczej Nieuzasadniona odmowa przyjęcia narazi jednak uprawnionego na ryzyko nieotrzymywania w okresie wyczekiwania na realizację prawa do kwatery stałej świadczenia finansowego na pokrycie kosztów najmu lokalu mieszkalnego. Gdyby zatem w postępowaniu administracyjnym, wszczętym z urzędu w sprawie przydziału konkretnej kwatery zastępczej, skarżący - któremu dnia 24 sierpnia 2000 r. doręczono stosowne zawiadomienie wraz z pouczeniem o możliwości wypowiedzenia się w sprawie, zgłaszania wniosków i żądań oraz zapoznania się z aktami sprawy - dostosował się w zakreślonym terminie do tego pouczenia i przejawił stanowczą niechęć do przyjęcia zaofiarowanej kwatery zastępczej, to brak byłoby podstaw do zakończenia postępowania w tej sprawie decyzją o przy dziale. Postawa uprawnionego miałaby natomiast znaczenie przy rozpoznawaniu jego wniosku o dalsze wypłacanie świadczenia finansowego na pokrycie kosztów najmu. Tymczasem skarżący, nawet już po wydaniu przez organ pierwszej instancji decyzji, aż do czasu zakończenia postępowania odwoławczego, ograniczył się do kwestionowania stanu technicznego przydzielonej kwatery zastępczej, zastrzegając w odwołaniu, że czyni to "w celu zapewnienia (...) rodzinie określonego standardu życia". Zarzuty skarżącego odnośnie zbyt małej powierzchni mieszkalnej przydzielonej kwatery zastępczej i jej nieprzydatności technicznej do zasiedlenia należy uznać za bezpodstawne. Przepis art. 26 ust. 1 ustawy, zamieszczony w rozdziale 4, ustanawiający jako normę powierzchni mieszkalnej przysługującej uprawnionemu do kwatery 7-10 m2, odnosi się do kwater stałych, podobnie jak przepisy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 22 listopada 1999 r. w sprawie norm powierzchni mieszkalnej dla osób uprawnionych do kwater wojskowych /Dz.U. nr 96 poz. 1130/ wydane na podstawie ust. 1 art. 26 ustawy. "Kwaterą zastępczą" w rozumieniu cytowanej ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej /art. 50 ust. 3/ jest kwatera o powierzchni mieszkaniowej mniejszej od minimalnej normy tej powierzchni przysługującej żołnierzowi zawodowemu. Przydział kwatery zastępczej o powierzchni mieszkalnej wynoszącej 33,93 m2 dla czterech osób i z uwzględnieniem dodatkowej powierzchni mieszkalnej przyznanej na stałe żonie żołnierza ze względu na stan zdrowia, nie narusza powołanego wyżej przepisu. Minimalna norma powierzchni mieszkaniowej przysługująca osobie uprawnionej do kwatery stałej, z jednego tytułu wynosi bowiem 7 m 2 /art. 26 ust. 1 zd. 1 ustawy oraz par. 3 ust. 1 pkt 3 i par. 5 ust. 1 cytowanego rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej w sprawie powierzchni mieszkalnej dla osób uprawnionych do kwater wojskowych/, czyli w odniesieniu do pięciu tytułów - 35 m2, a skarżącemu przydzielono kwaterę zastępczą o powierzchni mieszkalnej mniejszej o zaledwie 1,07 m2. Przedmiotowa kwatera zastępcza nie jest nową kwaterą oddaną do użytku W ramach budownictwa realizowanego przez Agencję, lecz kwaterą zwolnioną przez osobę dotychczas ją zajmującą. I takie jednak kwatery stanowią - w świetle przepisów rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 28 kwietnia 2000 r. w sprawie administrowania kwaterami i lokalami mieszkalnymi przez Wojskową Agencję Mieszkaniową /Dz.U. nr 40 poz. 471/ zasób mieszkaniowy Agencji w garnizonie przeznaczony do przydziałów i zamian /par. 2 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia/. Obniżenie się stanu technicznego urządzeń, zainstalowanych w kwaterze zastępczej, na skutek ich normalnego zużywania nie stanowi podstawy do odmowy przyjęcia kwatery. Urządzenia te muszą być sprawne, a cała kwatera wyremontowana. Sprawdzenia spełnienia przez Agencję tych wymogów nie dokonuje się przez przeglądanie tzw. "teczki kwatery", a zatem odmowa udostępnienia skarżącemu tej teczki, wsparta dodatkowo argumentem o konieczności ochrony danych osobowych wszystkich poprzednich użytkowników kwatery, była uzasadniona. Przed wydaniem zaskarżonej decyzji sprawdzana była przydatność przedmiotowej kwatery do zamieszkania /notatka służbowa z dnia 17 października 2000 r./. Skarżący nie zwalcza w skardze ustaleń dokonanych przez organ odwoławczy na podstawie tego dowodu. Z przedstawionych powodów skargę należało oddalić /art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.