II SA/Po 30/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Zieliński, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 marca 2004 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A.W. na decyzję Wojewody z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odszkodowania za grunt przejęty pod ulicę oddala skargę /-/ A. Zieliński Decyzją z dnia [...] r., na podstawie art. 105 § 1 kpa. Dyrektor Geodezji i Katastru Miejskiego GEOPOZ w P. umorzył wszczęte na wniosek A. W. postępowanie w sprawie wypłaty odszkodowania za część nieruchomości nr [...], położonej w ., zajętej pod ulicę [...]. Organ wskazał, że nieruchomość z dawnej księgi wieczystej Kw nr [...], składająca się z działek nr [...]i [...], o łącznej powierzchni [...] m², została zbyta na rzecz Skarbu Państwa – Zakładów "A" w B. aktem notarialnym z dnia[...]IX 1973 r., rep. [...]. Zgodnie z § 7 tego aktu współwłaścicielki nieruchomości sprzedały wymienione działki za cenę [...]. zł. Nabycie nieruchomości przez Skarb Państwa nastąpiło zatem na mocy umowy cywilnoprawnej, za cenę ustaloną we wspomnianej umowie. Jest to zatem – zdaniem organu – sprawa cywilnoprawna, w związku z czym zachodzi niedopuszczalność drogi administracyjnej, a wszczęte postępowanie, jako bezprzedmiotowe, podlega umorzeniu. W imieniu A.W. odwołanie od powyższej decyzji wniósł adwokat A.Z., wnosząc o jej zmianę i wypłatę odszkodowania za część działki nr [...], zajętej pod ulicę [...]. Pełnomocnik wskazał, że umowa sprzedaży całości gruntu, zawarta w formie aktu notarialnego z dniu [...] IX 1973 r., została zrealizowana w trybie ustawy z dnia 12 III 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Ponadto część nieruchomości sprzedanej wspomnianą umową, została zwrócona A.W. w trybie administracyjnym, na mocy decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...]r., nr [...]. Jest więc zasadne – zdaniem Pełnomocnika – domaganie się w trybie administracyjnym odszkodowania za tę cześć nieruchomości, która – z uwagi na zajęcie jej pod budowę ulicy – nie może być zwrócona. Decyzją z dnia [...]r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa., Wojewoda uchylił zaskarżoną decyzję w całości i odmówił wypłaty odszkodowania za nieruchomość, będącą przedmiotem postępowania. Organ wskazał, że w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...]r., nr [...]w sprawie zwrotu części działki nr [...], wnioskodawcy (między innymi A.W.) ograniczyli żądanie zwrotu właśnie do tej części nieruchomości, która nie została zajęta pod ulicę. W kolejnym wniosku z dnia[...]VI 2003 r. A.W., powołując się na wspomnianą decyzję Prezydenta, zażądał odszkodowania za część ulicy zajętą pod ulicę zwracając uwagę na fakt, że nie został na niej zrealizowany cel wywłaszczenia określony w umowie z dnia [...] IX 1973 r., tj. modernizacja i rozbudowa Zakładów "A". Uwzględniając zarzuty odwołania, Wojewoda uznał, iż organ I instancji naruszył w postępowaniu art. 8 i 9 kpa. Jednocześnie Wojewoda odmówił ustalenia i wypłaty odszkodowania wskazując, że dotychczas nie orzeczono o zwrocie przedmiotowej części nieruchomości, a jako jej właściciel wpisany jest nadal Skarb Państwa. Wnioskodawca nie wykazał przysługujących mu praw do nieruchomości, za której zajęcie domaga się wypłaty odszkodowania. A.W. wniósł skargę na powyższą decyzję Wojewody do tutejszego Sądu wskazując, że w postępowaniu naruszono art. 8 i 12 kpa. Skarżący powtórzył argumenty zawarte w odwołaniu i zaznaczył, że "postępowanie w celu ujawnienia praw właścicielskich w księdze wieczystej jest całkowicie bezcelowe, albowiem z zasad racjonalnego rozumowania wynika, iż organ takiej decyzji nie wyda". W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał w całości swą dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest bezzasadna. Organ II instancji przyznał rację Skarżącemu, iż w przedmiotowej sprawie słuszne było obranie drogi administracyjnej, jako że zbycie przedmiotowej nieruchomości aktem notarialnym z dnia [...]IX 1973 r., rep. [...]odbyło się w trybie ustawy z dnia 12 III 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (tekst jedn. Dz.U. z 1974 r., nr 10, poz. 64 ze zm.). Zarzut Skarżącego koncentruje się na tym, iż za część nieruchomości o numerze [...] ([...]) powinien on otrzymać odszkodowanie, gdyż działka ta nie została przeznaczona na cel określony w wywłaszczeniu. Zdaniem A.W. podnoszone zarzuty są tym bardziej słuszne, iż reszta nieruchomości została już zwrócona wnioskodawcom na mocy decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...]r., nr [...]. Zagadnienia będące przedmiotem skargi są obecnie regulowane przez ustawę z dnia 21 VIII 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. z 2004 r., nr 261, poz. 2603 ze zm.). Wskazać jednak należy najpierw na zagadnienia ogólne dotyczące samego charakteru instytucji odszkodowania. Jest kwestią oczywistą, że jakakolwiek jego forma, niezależnie czy przyznawana na gruncie prawa cywilnego czy administracyjnego, przysługuje tym podmiotom, które wykażą faktycznie poniesioną szkodę w dziedzinie, której odszkodowanie ma dotyczyć. Poniesienie szkody wiąże się zaś z posiadaniem określonych praw w odniesieniu do wskazanej dziedziny. Nie można zatem wnosić o odszkodowanie z tytułu zajęcia nieruchomości, jeśli nie ma się w stosunku do niej żadnych praw. Tymczasem właścicielem części nieruchomości, będącej przedmiotem niniejszego postępowania jest Skarb Państwa. Skarżący nie wykazał żadnego prawa, które przysługiwałoby mu w stosunku do wskazanego gruntu i które uzasadniałoby wypłacenie odszkodowania. Uzasadnieniem roszczenia A.W. nie jest w żadnym razie fakt wcześniejszego zwrotu pozostałej części nieruchomości. Wnioskowanie takie jest błędne z dwóch powodów. Po pierwsze decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...]r. dotyczyła jedynie wskazanych w niej okoliczności faktycznych i prawnych. Orzeczenie to przesądzało zasadność zwrotu jedynie części nieruchomości zapisanej w księdze wieczystej Kw nr [...]. Należy przy tym zauważyć, że wnioskodawcy sami ograniczyli swe żądanie do tej części działki, która była przedmiotem rozstrzygnięcia. Po drugie zaś – skoro decyzja Prezydenta przesądzała o zwrocie jednej części nieruchomości i uznaniu praw wnioskodawców w stosunku do niej, to jednocześnie, a contrario, przesądzała, że prawa te nie zostały stwierdzone w odniesieniu do pozostałej części. W takich okolicznościach wniosek o odszkodowanie powinien zostać poprzedzony ustaleniem praw Skarżącego do nieruchomości, za którą odszkodowanie miało by być przyznane. Jedną z możliwości takiego ustalenia jest żądanie zwrotu gruntu z uwagi na niezrealizowanie na nim celu wywłaszczenia, zgodnie z art. 136 i 137 cytowanej ustawy. Bez dokonania takich ustaleń wniosek o odszkodowanie jest całkowicie bezzasadny. Wobec powyższego, zgodnie z art. 151 w związku z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), orzeczono jak w sentencji. /-/ A. Zieliński