II SA/Po 3000/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Radzicka (spr.) Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska Asesor sąd. Edyta Podrazik Protokolant st.ref.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 03 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi R.K. na decyzję Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii z dnia [...] listopada 2002r. Nr [...] (L.dz. [...]) w przedmiocie czynności egzekucyjnych; I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzająca ją decyzję Powiatowego Lekarza Weterynarii w M. z dnia [...] września 2002r. Nr [...]. II. zasądza od Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii na rzecz skarżącego kwotę 355 zł (trzysta pięćdziesiąt pięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. /-/ E.Podrazik /-/ G.Radzicka /-/ A.Łaskarzewska Powiatowy Lekarz Weterynarii w M. decyzją z dnia [...] września 2002r. nr [...] orzekł przepadek wskazanych towarów zniszczonych przez odkażenie i zagrzebanie w dniu [...] września 2002r. w postaci [...] kg dolomitu, [...] kg odpadów rybnych, całość mączki pochodzenia zwierzęcego o łącznej wadze [...] kg choćby nie stanowiły własności zobowiązanego. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że w dniu [...] września 2002r. w Przedsiębiorstwie "A" w B. zastosowano środki przymusu egzekucyjnego, w postaci wykonania zastępczego, odebrania rzeczy ruchomej i przymusu bezpośredniego w związku z nie przestrzeganiem przez R. K. obowiązków, nałożonych decyzjami i to: 1. z dnia [...] kwietnia 2001r. znak sprawy [...] zarządzającej wstrzymanie prowadzenia działalności w zakresie przetrzymywania i przetwarzania zwłok zwierzęcych i ich części oraz odpadów poubojowych do czasu usunięcia uchybień; 2. z dnia [...] marca 2001r. znak sprawy [...] o wstrzymaniu prowadzenia działalności w zakresie składowania, przetwarzania, wytwarzania pasz i dodatków do pasz do czasu usunięcia uchybień; 3. z dnia [...] lipca 2002r. znak [...] zakazującej dalszego prowadzenia działalności w zakresie składowania, przetwarzania, wytwarzania środków żywienia zwierząt oraz zbierania, transportu, składowania i przetwarzania materiału niskiego, wysokiego i szczególnego ryzyka; 4. decyzji z dnia [...] sierpnia 2002r. znak [...] nakazującej zabezpieczenie a następnie bezpieczne zagospodarowanie pod nadzorem Inspekcji Weterynaryjnej stwierdzonych w zakładzie odpadów i mączki. Ponieważ mimo nakładanych grzywien i zagrożenia wykonaniem zastępczym, zobowiązany w dalszym ciągu prowadził działalność, nie zapewniając wymaganych warunków weterynaryjnych, powodując zagrożenie epizootycznej epidemiologiczne orzeczono jak w decyzji cytowanej wyżej. Jako podstawę prawną organ I instancji wskazał art. 35 ust. 1 pkt 3, 5, 6, art. 36 ust. 1 pkt 3 ustawy z 24 kwietnia 1997r. o zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, badaniu zwierząt rzeźnych i mięsa oraz o Inspekcji Weterynaryjnej (tekst jedn. Z 199r. Dz.U. nr 66 poz.752 ze zm.) w związku z art. 5 ust. 1 pkt 3, 4, 9, ust. 3, art. 51 ust. 1pkt 2, ust. 3 ustawy przytoczonej wyżej oraz przepisów art. 117, 127 ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U z 1991r. nr 36 poz. 161 ze zm.) i art. 104 kpa. W odwołaniu od decyzji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania w pierwszej instancji, zarzucając organowi administracyjnemu bezpodstawne zastosowanie wobec niego środków karnych poprzez orzekanie o przepadku rzeczy po 13 dniach od ich fizycznego zniszczenia poprzez zabranie towaru i jego zagrzebanie. W wyniku rozpoznania odwołania Wojewódzki Lekarz Weterynarii decyzją nr [...] z [...] listopada 2002r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, podzielając jej argumentację i wskazując, że podstawy prawnej w odebraniu produkcji i materiału do produkcji należy upatrywać w przepisach art. 150 § 3 i 136, 83, 20 § 1 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 1991r. nr 36 poz. 161 ze zm.). W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący ponownie zarzucił, że organ administracyjny nie miał podstaw do orzekania przepadku ruchomości i to po faktycznym uprzednim jego zniszczeniu. Skarżący zarzucił nadto, że zniszczono mączkę nie tylko zabezpieczoną uprzednimi decyzjami, ale także zakupioną u innych producentów i posiadającą odpowiednie atesty. W konkluzji skarżący żądał uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Lekarz Weterynarii wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona w tej części, w jakiej wskazuje błędne stosowanie przepisów prawa, nie jest jednak uzasadniona co do uprawnień Powiatowego Lekarza Weterynarii i możliwości stosowania tzw. przymusu bezpośredniego - natychmiastowego. Na wstępie odnosząc się do żądań skargi, należy stwierdzić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie orzeka merytorycznie w sprawach administracyjnych, a jedynie sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, tak więc brak jest podstaw do tego by Sąd umorzył postępowanie administracyjne, przy braku cofnięcia skargi. Przechodząc do meritum sprawy należy stwierdzić, że przywołane w decyzji organu I instancji przepisy art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z 24 kwietnia 1997r. o zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, badaniu zwierząt rzeźnych i mięsa oraz o Inspekcji Weterynaryjnej (Dz.U. z 1999r. nr 66 poz. 752 ze zm.) zastosowano wadliwie. Przepisy te, zawarte w Rozdziale 7 ustawy, to przepisy karne i stosować je mogą wyłącznie sądy powszechne. Rozpoznając odwołanie Wojewódzki Lekarz Weterynarii winien wyraźnie wskazać organowi to uchybienie i faktycznie uchylić zaskarżoną decyzję i postępowanie umorzyć, bowiem wydawanie decyzji w tym przedmiocie było zupełnie zbędne, a działania Powiatowego Lekarza Weterynarii znajdują uzasadnienie zupełnie w innych przepisach i co należy podkreślić czynności egzekucyjne wykonane zasadnie, starannie, nie wymagały żadnego zatwierdzenia "post factum". Winno być niespornym, że podstawą do prowadzenia egzekucji w niniejszej sprawie były uprzednie decyzje administracyjne najpierw wstrzymujące prowadzenie działalności, następnie zakazujące i określające zagospodarowanie pod nadzorem Inspekcji Weterynaryjnej odpadów i mączki. Tym nakazom zobowiązany się nie poddał. W związku z powyższym w ramach upoważnienia ustawowego z art. 22 pkt 13 ustawy z 24 kwietnia 1997r. o zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, badaniu zwierząt rzeźnych i mięsa oraz o Inspekcji Weterynaryjnej (Dz.U. z 1999r. nr 66 poz. 752 ze zm.) Powiatowy Lekarz Weterynarii mógł określić sposób postępowania w związku z zagrożeniem epizootycznym i epidemiologicznym, ze zwłokami zwierzęcymi czy ich częściami, niejadalnymi produktami zwierzęcymi i środkami żywienia zwierząt zakażonymi lub podejrzanymi o zakażanie. W niniejszej sprawie zastosowano odkażanie ruchomości, towaru i zarządzono zagrzebanie materiału przeznaczonego do produkcji i wyprodukowanego. Nieuzasadniony jest zarzut skarżącego, że zniszczono również towar zakupiony u innych producentów, gdyż składowanie go na terenie jego zakładu, czyniło go również niepełnowartościowym i narażonym na zakażenie. Wykonanie czynności egzekucyjnych nastąpiło w trybie art. 150 § 3 ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2002r. nr 110 poz. 968 ze zm.), który stanowi: "jeżeli zwłoka w wykonaniu obowiązku może zagrozić zdrowiu lub życiu albo spowodować niemożność lub znaczne utrudnienie w dochodzeniu wykonania przez zobowiązanego obowiązku, a także w innych przypadkach określonych w odrębnych przepisach, może być niezwłocznie zastosowany przymus bezpośredni wykonania obowiązku wynikającego w przepisu prawa, po wezwaniu organu egzekucyjnego, bez uprzedniego upomnienia zobowiązanego oraz bez doręczania mu odpisu tytułu wykonawczego i postanowienia o wezwaniu do wykonania obowiązku (§ 1)". To uproszczenie procedury wynika z sytuacji, w jakich stosuje się przymus natychmiastowy. Otwarta jest natomiast kwestia form zaskarżenia, o których mowa w art. 150 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a więc możliwości złożenia zarzutów, czy też zgłoszenia zażalenia na zastosowanie określonego środka egzekucyjnego. Jak wynika z treści protokołu z czynności egzekucyjnych sporządzonego w dniu [...] września 2002r. (art. 53 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym) oraz nagrania filmowego z tych czynności, zobowiązanemu odczytano postanowienie o zastosowaniu środka przymusu i tytuł wykonawczy, pouczono o możliwości składania zarzutów i możliwości złożenia zażalenia. Jakkolwiek postanowienie i klauzula nie musiały być sporządzone na piśmie, to ich odczytanie wraz z pouczeniem spełniało wymogi stawiane organowi przy stosowaniu przymusu natychmiastowego. Organ I instancji zbędnie też przywołał w decyzji art. 117, czy też art. 127 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, bowiem art. 117 ogranicza stosowanie przymusu do określonych organów wymienionych w art.. 20 § 2 ustawy i dotyczy także stosowania wykonania zastępczego i odebrania rzeczy obok przymusu bezpośredniego. Art. 150 nie ogranicza form stosowania przymusu natychmiastowego do organów wymienionych w art. 20 § 2, a jedynie w § 4 dodatkowo wymienia służby celne. Tak więc ponieważ Powiatowy Lekarz Weterynarii posiada ustawowe prawo do określenia postępowania z odpadami i środkami żywienia zwierząt w przypadkach podejrzenia zakażenia, a nadto zobowiązany nie wykonał uprzednio wydanych decyzji wymienionych na wstępie zawierających określone nakazy i zakazy, w związku z zagrożeniami epizootycznymi i epidemicznymi mógł skorzystać z tzw. przymusu natychmiastowego i podjąć decyzję o określonym, postępowaniu ze szczątkami zwierząt i wyprodukowanym towarem poprzez odkażenie i zagrzebanie. Dostatecznym było więc przeprowadzenie czynności w trybie art. 150 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i zbędnym wydawanie decyzji określającej przepadek zlikwidowanych odpadów i towaru z terenu zakładu. Należy podkreślić, że zarzuty skargi co do potrzeby zlikwidowania odpadów i towaru nie są uzasadnione, bowiem potrzebę zastosowania procedury z art. 150 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym potwierdza nie tylko protokół z czynności, ale wcześniejsze wyniki badań laboratoryjnych materiałów z produkcji załączone do sprawy II SA/Po 2472/02 i wreszcie materiał filmowy obrazujący stan zakładu i przeprowadzonych czynności. Zbędnym natomiast było wydawanie decyzji "ex post" o przepadku towaru i w powyższych okolicznościach na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ppkt a, art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270) w związku z art. 97 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1271 ze zm.) orzeczono jak w sentencji wyroku. /-/ E.Podrazik /-/ G.Radzicka /-/ A.Łaskarzewska MarK