II SA/Po 3003/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Maria Lorych - Olszanowska (spr.) Sędziowie WSA Marzenna Kosewska Walentyna Długaszewska Protokolant st. sekr. sąd. Teresa Matuszewska po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2004r. sprawy ze skargi Zespołu Zakładów "A" w C. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej o d d a l a s k a r g ę /-/W. Długaszewska /-/ M. Lorych-Olszanowska /-/M.Kosewska EW Zaskarżoną decyzją Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z [...] nr [...], wydaną na podstawie art. 145, art. 151 § 1 pkt 2 kpa i § 10 ust 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65 poz. 294 ze zm.), mocą której 1. uchylono decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego Nr [...] z [...] i 2. stwierdzono u A. M. chorobę zawodową - wirusowe zapalenie wątroby typu C. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił, że w dniu [...] wydał decyzję nr [...] stwierdzającą u A. M. chorobę zawodową - wirusowe zapalenie wątroby typu C. Na wniosek Zespołu Zakładów "A" w C., postanowieniem z [...] wznowił postępowanie uznając, że spełniona została przesłanka z art. 145 § 1 pkt 4 kpa bowiem nie doręczono decyzji temu podmiotowi. W dniu [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny , po wznowieniu postępowania wydał decyzję odmawiającą uchylenia opisanej wyżej decyzji nr [...] z [...] Na skutek odwołania od tej decyzji złożonego przez Zespół Zakładów "A" w C., Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny uchylił decyzję organu I Instancji z [...] i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji ustalił, że w okresie od 1 października 1978 r. do 07 lipca 1998r. A. M. pracował w Zespole "A" w C. z zawodzie lekarza i był narażony na stałą ekspozycję na czynniki zakaźne, bowiem wykonywał czynności medyczne u pacjentów połączone z naruszeniem ciągłości tkanki tj. nakłucia, iniekcje domięśniowe i dożylne. Na czynnik zakaźny był także narażony w trakcie pełnienia dyżurów w Pogotowiu Ratunkowym bowiem zaopatrywał rannych poszkodowanych w wypadkach. W trakcie wykonywania opisanych wyżej czynności stosował rękawice jednorazowe, sprzęt jednorazowy i środki dezynfekcyjne. Organ I instancji wykluczył możliwość zakażenia wirusem typu C drogą pozazawodową, gdyż A. M. zarówno przed jak i w okresie objętym zatrudnieniem z ZOZ w C. nie miał przetaczanej krwi ani nie dokonywał zabiegów medycznych związanych z naruszeniem ciągłości tkanek. W latach 1994, 1995 i 2000 był szczepiony na wzw typu B. Od 8 lipca 1998r. zatrudniony jest na stanowisku Głównego Specjalisty ds. Ochrony Zdrowia w Starostwie Powiatowym w C.. Przytaczając treść § 1 rozporządzenie Rady Ministrów z 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych organ I instancji wyjaśnił, że konstrukcja tego przepisu prowadzi do wniosku , że w przypadku pozytywnego ustalenia, że stwierdzona u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych, a pracę wykonywał on w warunkach narażających na powstanie tej choroby, to istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową a warunkami narażającymi na jej powstanie. Niespornym jest, że A. M. w okresie od 1 października 1978 r. do 7 lipca 1998r. pracował w Zespole "A" w C., w zawodzie lekarza i w warunkach stałej ekspozycji na czynniki zakaźne, zaś stwierdzona u niego choroba jest w wymieniona w wykazie chorób zawodowych. W świetle powyższych ustaleń organ I instancji sformułował konkluzję, iż może z przeważającym prawdopodobieństwem stwierdzić, że zgłoszone schorzenie charakteryzuje się zawodową etiologią i orzekł jak w sentencji decyzji. Odwołanie od powyższej decyzji złożył Zespół Zakładów "A" w C. wnosząc o jej uchylenie oraz o stwierdzenie nieważności tej decyzji. Zarzucił brak materialnej podstawy do zamieszczenia w uzasadnieniu decyzji stwierdzającej chorobę zawodową iż "niespornym jest, że Pan A. M. w okresie od 1 października 1978 r. do 07 lipca 1997r. pracował w ZOZ w C. w zawodzie lekarza w warunkach stałej ekspozycji na czynniki zakaźne, zaś stwierdzona u niego choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych". W ocenie odwołującego się nienależycie ustalono okres zatrudnienia A. M. , bowiem poza praca w ZZOZ w C. wykonywał on również czynności medyczne we własnym gabinecie lekarskim jak i w gabinecie żony. Odwołujący się podniósł nadto, że nie uczestniczył w postępowaniu na prawach strony a także, że organ sanitarny nie wskazuje pracodawcy, u którego pracownik był ostatnio narażony na działanie czynników chorobotwórczych. Po rozpoznaniu powyższego odwołania Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Uznał za bezsporny fakt, że A. M. był zatrudniony w Zespole Opieki Zdrowotnej w C. w okresie od 1 października 1978r. od 7 lipca 1998r. w zawodzie lekarza w warunkach stałej ekspozycji na czynniki biologiczne w środowisku pracy, w tym na czynniki zakaźne. W tym okresie czasu w latach od 1 kwietnia 1980 r. do 16 listopada 1993r. pracował w Pogotowiu Ratunkowym i na dyżurach w Szpitalu oraz od 1 września 1997r. do czasu ustania zatrudnienia w ZOZ w Poradni Reumatologicznej. Zakończenie pracy w ZOZ i przejście do pracy od 08 lipca 1998 r. w Starostwie Powiatowym na stanowisko głównego specjalisty ds. ochrony zdrowia, wyeliminowało narażenie A. M. na czynniki zakaźne takie jak wirusowe zapalenie wątroby typu C. Z poczynionych w postępowaniu odwoławczym ustaleń wynika nadto, że tylko podczas zatrudnienia w ZOZ w C. A. M. wykonywał zabiegi medyczne związane z naruszeniem ciągłości tkanek a taki rodzaj zabiegów stanowi największe zagrożenie wirusem HCV. Pracując w latach 1996-2001 w Inspektoracie PZU w C. oraz w latach 1996-1997 w Towarzystwie Ubezpieczeniowym PBK w C. wydawał orzeczenia lekarskie o procentowym uszczerbku na zdrowiu. Praca A. M. w prywatnym gabinecie polega na udzielaniu, konsultacji reumatologicznych pacjentom kierowanym przez lekarzy rodzinnych, zaś nie pracował on nigdy w gabinecie prowadzonym przez żonę. W konkluzji organ odwoławczy stwierdził, że A. M. był najbardziej narażony na zakażenie wirusem HCV pracując jako lekarz ZOZ w C. wykonując zabiegi medyczne z naruszeniem ciągłości tkanek wobec czego uznał istnienie związku przyczynowego pomiędzy chorobą zawodową - wirusowym zapaleniem wątroby typu C a warunkami pracy. Ze skargą na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego wystąpił Zespół Zakładów "A" w C. wnosząc o jej uchylenie oraz o stwierdzenie nieważności pkt 2 decyzji nr [...] Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z [...] z uwagi na brak materialnej podstawy do zamieszczenia w uzasadnieniu decyzji stwierdzającej chorobę zawodową, iż niespornym jest, że Pan A. M. w okresie od 1 października 1978r. do 7 lipca 1998r. pracował w ZOZ w C. w zawodzie lekarza w warunkach stałej ekspozycji na czynniki zakaźne, zaś stwierdzona u niego choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych." Uzasadniając skargę ZZOZ w C. zarzucił, że nienależycie ustalono okres zatrudnienia A. M. bowiem poza pracą w ZZOZ C. pracował jako lekarz w różnych zakładach lecznictwa. Podniósł ponadto, że nie uczestniczył w postępowaniu administracyjnym na prawach strony a także, że organ inspekcji sanitarnej nie może wskazywać pracodawcy, u którego pracownik był ostatnio narażony na działanie czynników chorobotwórczych, bowiem przyczynienie się pracodawcy do powstania choroby zawodowej nie należy do kompetencji organów inspekcji sanitarnej. W świetle powyższego zdaniem skarżącego, decyzja nr [...] organu I instancji wydana została bez podstawy prawnej. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Z uzasadnienia skargi wynika, że skarżący zarzucając naruszając art. 7 i 77 kpa przez niewyjaśnienie stanu faktycznego w istocie kwestionuje - zawarte w uzasadnieniu decyzji ustalenie zakładu pracy, w którym skarżący ostatnio był narażony na działanie czynnika szkodliwego tj. materiału zakaźnego. Zgodnie z § 1 Rozporządzenie Rady Ministrów z 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych(Dz. U. Nr 65 poz. 294). 1. "Za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. 2. Przy ocenie działania czynnika szkodliwego uwzględnia się: rodzaj, stopień i czas narażenia zawodowego, sposób wykonywania pracy, bezpośredni kontakt z chorymi zakaźnie lub z materiałem pochodzącym od tych chorych oraz z czynnikami powodującymi choroby inwazyjne, uczuleniowe i nowotworowe." W związku ze zgłoszeniem choroby zawodowej w myśl § 5 cyt. Rozporządzenia istnieje obowiązek przeprowadzenia dochodzenia epidemiologicznego przez właściwego lekarza bądź inspektora sanitarnego, a wynik tego dochodzenia przesyła się do zakładu społecznej służby zdrowia właściwego do rozpoznania choroby zawodowej. Z uzasadnienia skargi nie wynika by skarżący kwestionował poczynione w sprawie ustalenia co do tego, że A. M. pracował w ZOZ w C. w zawodzie lekarza w okresie od 01 stycznia 1978 r. do 07 lipca 1998r. Ustalenia , że podczas tej pracy był narażony na stałą ekspozycję na czynniki zakaźne skarżący też nie podważył. Wbrew twierdzeniom skarżącego organ inspekcji sanitarnej miał obowiązek poczynienia ustaleń jaki zakład pracy był zakładem, w którym A. M. był ostatnio narażony na działania czynnika szkodliwego. Wynika to z § 10 ust. 3 pkt. 2 cyt. Rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych wskazującego, że decyzję w sprawie choroby zawodowej przesyła się zakładowi pracy, w którym pracownik był ostatnio narażony na działanie czynnika wywołującego rozpoznawaną chorobę zawodową. To unormowanie wskazuje też, że taki zakład powinien na prawach strony uczestniczyć w postępowaniu. W rozpoznawanej sprawie wymogu wynikającego z przytoczonego przepisu dopełniono po wznowieniu postępowania postanowieniem z [...] wydanym na wniosek strony skarżącej , która wykazała , że zachodzi przesłanka wymieniona w art. 145 § 1 pkt 4 kpa. W świetle powyższego nie znajduje uzasadnienia zarzut, że postępowanie toczyło się bez udziału skarżącego. Skarżącemu doręczono bowiem powyższe postanowienie, doręczono mu też wszystkie kolejne, wydane w sprawie, decyzje, od których składał środki odwoławcze. Zarzucając brak prawidłowych ustaleń co do okresu zatrudnienia A. M. skarżący nie wskazał jakie zakłady pracy, w których był on narażony na działanie czynnika szkodliwego zostały w postępowaniu epidemiologicznym pominięte. W zaskarżonej decyzji wskazano, że podczas zatrudnienia w okresie od 1 października 1978r. do 07 lipca 1998r. w ZOZ w C. w czasie od 01 kwietnia 1980r. do 16 listopada 1993r. pracował w Pogotowiu Ratunkowym oraz na dyżurach w Szpitalu a od 1 września 1987 r. do czasu ustania zatrudnienia w ZOZ w Poradni Reumatologicznej. Zakończenie pracy w Zespole Opieki Zdrowotnej i przejście do pracy od 8 lipca 1998r. do pracy w Starostwie Powiatowym , na stanowisko głównego specjalisty ds. ochrony zdrowia, zgodnie z tymi ustaleniami - wyeliminowało narażenie na czynniki zakaźne. W świetle powyższego brak podstaw do stwierdzenia, że nienależycie ustalono okres zatrudnienia A. M.. Fakt, że pracownik ten wykonywał pracę w rożnych zakładach lecznictwa nie podważa ustaleń, że zakładem pracy ,w którym był on ostatnio narażony na działanie czynnika szkodliwego był ZZOZ w C.. Jak stwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z 15 maja 2001r. w sprawi o sygn. akt II VKN 395/00 (OSNP 2003/3/70) "Praca szpitalnego personelu medycznego odbywa się z natury rzeczy w warunkach bezpośredniego zagrożenia dla zdrowia czy nawet życia ludzkiego". Członkowie personelu medycznego dotknięci wirusowym zapaleniem wątroby nie muszą dlatego udowadniać, że do zakażenia doszło w związku z pracą zawodową (dla stwierdzenia choroby zawodowej), gdyż jest to wniosek wynikający z samego faktu zatrudnienia w warunkach szpitalnego narażenia na takie zakażenie". Skoro więc A. M. w ramach pracy w ZOZ w C. był członkiem personelu medycznego szpitala i Pogotowia Ratunkowego ustalonie, że w ramach tej pracy był narażony na kontakt z czynnikiem szkodliwym - materiałem zakaźnym - nie może budzić wątpliwości. Doręczenie decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej, w ramach obowiązku przewidzianego w § 10 ust 3 pkt 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych dotyczy tego zakładu, w którym występowały czynniki szkodliwe dla zdrowia a nie wyłącznie zakładu , w którym doszło do zakażenia. (por. wyrok NSA z 08 czerwca 2001r. sygn. akt I SA 1780/00 LEX nr 77662) Organy inspekcji sanitarnej mają obowiązek badania środowiska pracy tj. miejsca w którym praca była wykonywana. W ramach tego obowiązku muszą więc wskazać zakład pracy, gdyż środowisko pracy nie istnieje bez zakładu pracy. Istotne jest tu ustalenie gdzie pracownik był narażony na działanie czynnika szkodliwego, nie zaś to , na czyją rzecz wykonywał pracę, i który pracodawca będzie ponosić świadczenia z tytułu choroby zawodowej (w/o wyrok NSA z 8 czerwca 2001r. sygn. akt I SA 1780/00. Znając miejsce wykonywania pracy w którym występowało narażenie na działanie czynnika wywołującego rozpoznawaną chorobę zawodową organy inspekcji sanitarnej nie naruszyły prawa doręczając decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej stronie skarżącej. Uznając zatem zarzuty skargi za pozbawione uzasadnionych podstaw do jej uwzględnienia, skargę oddalono z mocy art. 151 ustawy z [...] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz.1270) /-/W. Długaszewska /-/ M. Lorych-Olszanowska /-/M.Kosewska EW