II SA/Po 3017/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska Sędzia WSA Barbara Drzazga /spr./ Asesor sąd. Edyta Podrazik Protokolant masz. Maria Kasztelan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2005r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w P. H.G. sprawy ze skargi J.R. na decyzję Wojewody z dnia [...] listopada 2002r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania o d d a l a s k a r g ę /-/E. Podrazik /-/A. Łaskarzewska /-/B. Drzazga Decyzją z dnia [...] listopada 2002r. nr [...] Wojewoda, po rozpoznaniu sprawy z odwołania Firmy A – J. R. od decyzji Starosty C. z dnia [...] lipca 2001r. nr [...] udzielającej "B" Spółce z o.o. w C. pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania hal produkcyjnych nr 1, 2 i 3 na hale magazynowo – produkcyjne na działkach o numerach ewidencyjnych [...] i [...], umorzył postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał na treść art. 28 kpa, który określa, że "stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności ze względu na swój interes prawny lub obowiązek" i na to że czy dana osoba jest stroną postępowania w rozumieniu wyżej powołanego przepisu, decydują przepisy prawa materialnego, w tym przypadku przepisy prawa budowlanego i przepisy wykonawcze. Zdaniem organu II instancji na mocy powyższych przepisów stroną jest osoba, której posesja graniczy z obszarem objętym projektem zagospodarowania działki lub terenu przedłożonym organowi do zatwierdzenia. W niniejszej sprawie działka skarżącej firmy nie sąsiaduje z działkami nr [...] i [...] "B" Spółki z o.o. w C. i wobec tego skarżącej nie przysługuje przymiot strony. Skarżącej firmie przysługuje wprawdzie prawo do swobodnego przechodu i przejazdu drogą wewnętrzną przebiegającą przez działkę stanowiącą własność "B" Spółki z o.o., ale skarżąca nie ma interesu prawnego w postępowaniu o pozwolenie na zmianę sposobu użytkowania obiektu, mimo że droga ta przebiega przez działkę objętą projektem zagospodarowania terenu oraz mimo prowadzenia przez skarżącą postępowania o ochronę naruszanego posiadania. Realizacja uprawnień skarżącej może nastąpić wyłącznie w drodze postępowania cywilnego przed sądem powszechnym. Organ orzekający w sprawie powołał się przy tym na treść wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu z dnia 26 września 2002r. sygn. akt II SA/Po 206/02. Powyższa decyzja Wojewody jest przedmiotem skargi J. R. do Naczelnego Sadu Administracyjnego. Skarżąca wywodzi, że decyzja organu odwoławczego została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego (art. 28 kpa przez przyjęcie, że skarżąca nie posiada przymiotu strony i art. 8 i 9 kpa przez zamieszczenie w uzasadnieniu decyzji ogólnikowych sformułowań) oraz przepisów prawa materialnego (art. 5 ust. 1 pkt 6 w związku z art. 5 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 07 lipca 1994r. Prawo budowlane – Dz. U. z 2000r., Nr 106, poz. 1126 ze zm.). W konkluzji skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Organ odwoławczy wniósł w odpowiedzi na skargę o jej oddalenie, chociaż w uzasadnieniu pisma wskazał na okoliczności przemawiające za przyjęciem, że skarżąca ma interes prawny w postępowaniu o pozwolenie na zmianę sposobu użytkowania obiektu, skoro służebność przechodu i przejazdu przysługująca skarżącej musi być uwzględniona w projekcie zagospodarowania terenu do projektu budowlanego zmiany sposobu użytkowania hal produkcyjnych, jako element urządzenia technicznego zagospodarowania. Uczestnik postępowania "B" Spółka z o.o. w C. wniósł o odrzucenie skargi ewentualnie o jej oddalenie. Prokurator Prokuratury Okręgowej w P. również wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżona decyzja wydana została w sprawie, w której orzekał już Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu wyrokiem z dnia 26 września 2002r. sygn. akt II SA/Po 2026/02. Wyrokiem tym uchylona została decyzja Wojewody z dnia [...] września 2001r. nr [...] w przedmiocie zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego. W uzasadnieniu tego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu wyraził pogląd prawny, że skarżąca Firma A – J. R. nie może być stroną postępowania o pozwolenie na zmianę sposobu użytkowania hal produkcyjnych nr 1, 2 i 3 na działkach o numerze ewidencyjnym [...] i [...], bowiem nie jest właścicielem sąsiednich działek. Zdaniem Sądu orzekającego nie ma również interesu prawnego w tym postępowaniu ten komu przysługuje określona służebność gruntowa oraz osoba która prowadzi postępowanie o ochronę naruszanego posiadania. Bez znaczenia są więc zdaniem Sądu uprawnienia skarżącej do swobodnego przejazdu i przechodu drogą wewnętrzną przez grunt będący własnością "B" Spółki z o.o. Realizacja uprawnień skarżącej firmy może, w przypadku ich naruszenia, nastąpić jedynie w drodze postępowania cywilnego. Wyrok z dnia 26 września 2001r. nie był poddany kontroli Sądu Najwyższego w trybie rewizji nadzwyczajnej. Zgodnie z obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Sądu wiąże w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. W pojęciu "ocena prawna" mieści się przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i prawa procesowego. Wykładnia w tym znaczeniu zmierza do wyjaśnienia, czy konkretny przepis zastosowany przez organ administracji publicznej, który wydał zaskarżoną decyzję, ma treść identyczną z treścią przypisaną mu przez tenże organ. Orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego mogło być poddane kontroli Sądu Najwyższego w trybie rewizji nadzwyczajnej. Jeżeli nie zostało w powyższy sposób zweryfikowane, to wówczas organy administracji były zobowiązane do stosowania prawa zgodnie z oceną prawną dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny. Naruszenie zasady związania oceną prawną stanowiło wadę skutkującą stwierdzeniem nieważności w nowym postępowaniu, sądowo-administracyjnym. Należy dodać, że związanie oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanym przed 01 stycznia 2004r., dotyczy również wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz organu administracji, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Wynika to z postanowień art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądowym poglądem zastosowanie się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego może być wyłączone jedynie w przypadku istotnej zmiany stanu faktycznego lub prawnego sprawy albo w razie wzruszenia takiego wyroku (por. wyrok SN z dnia 25 lutego 1998r., III RN 130/97, OSNAPiUS 1999, Nr 1, poz. 2, wyroki NSA w Rzeszowie z dnia 01 października 2001r., SA/Rz 434/00, Palestra 2000, nr 9-10, s. 199, NSA w Warszawie z dnia 06 września 2001r., III SA 3377/00, lex nr 54000, wyrok SN z 13 lutego 2003r., III RN 77/02, Prok. i Pr. 2003/9/40). Oceniając legalność zaskarżonej decyzji Wojewody z dnia [...] listopada 2002r., Sąd orzekający w niniejszej sprawie musiał mieć na uwadze pogląd prawny wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu w wyroku z dnia 26 września 2002r. sygn. akt II SA/Po 2006/02. W wyroku tym Sąd uznał, że Firmie A – J. R. nie przysługuje przymiot strony, w rozumieniu art. 28 kpa w postępowaniu o pozwolenie na zmianę sposobu użytkowania hal produkcyjnych, pomimo uprawnień skarżącej wynikających przysługującego jej prawa służebności gruntowej. Przytoczonym wyżej poglądem prawnym organ administracji był związany w niniejszej sprawie, bowiem nie uległ zmianie jej stan faktyczny, ani też przepisy prawne, które stanowiły podstawę oceny wyrażonej w cytowanym wyroku. W tej sytuacji, wbrew oczekiwaniom skarżącej, Sąd rozpoznając ponownie sprawę obowiązany jest również zastosować się do oceny prawnej wyrażonej w poprzednim wyroku i to bez względu na poglądy prawne wywiedzione w orzeczeniach sądowych w innych sprawach o podobnej problematyce. To związanie Sądu oznacza, że na ocenę zaskarżonej decyzji nie mogą mieć wpływu argumenty skarżącej odnoszące się do innych orzeczeń, czy też wskazujące na naruszenie powołanych w skardze przepisów prawa budowlanego. W konsekwencji powyższych uwag należało stwierdzić, że trafnie organ odwoławczy, stosując się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 września 2002r. uznał, że skarżąca nie posiada przymiotu strony w postępowaniu o pozwolenie na zmianę sposobu użytkowania obiektów. Usprawiedliwiało to wydanie decyzji kasacyjnej, o której mowa w art. 138 § 1 pkt 2 kpa. Z przyczyn wyżej wskazanych skargę jako nieuzasadnioną oddalono na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w związku z art. 97 § 1 powołanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). /-/E. Podrazik /-/A. Łaskarzewska /-/B. Drzazga kk