II SA/Po 302/04

WyrokWSA w Poznaniu2005-11-25

Skład orzekający: Wiesława Batorowicz, Stanisław Małek, Edyta Podrazik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej?
Ratio decidendi
Roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami (tj. przed 1 stycznia 1998 r.) ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Taka sytuacja, zgodnie z art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wyłącza możliwość zwrotu nieruchomości, niezależnie od tego, czy cel wywłaszczenia został zrealizowany.
Stan faktyczny
B.B. złożył wniosek o zwrot nieruchomości, która przeszła na własność Skarbu Państwa w 1980 r. na cele spółdzielczego budownictwa mieszkaniowego, a następnie ustanowiono na niej użytkowanie wieczyste na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej w N. Starosta odmówił zwrotu, powołując się na art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym roszczenie o zwrot nie przysługuje, jeśli przed wejściem w życie ustawy ustanowiono prawo użytkowania wieczystego ujawnione w księdze wieczystej. Wojewoda utrzymał decyzję w mocy. Skarżący domagali się zwrotu nieruchomości lub odszkodowania za pozbawienie zysku.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia NSA Stanisław Małek /spr/ Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant st. sekr. sąd. Henryka Pawlak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2005 r. przy udziale sprawy ze skargi P. i B.B. na decyzję Wojewody z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości; oddala skargę. /-/ E. Podrazik /-/ W. Batorowicz /-/ St. Małek B.B. wnioskiem z dnia [...] października 2003 r. zwrócił się do Starosty Powiatowego w N. o zwrot nieruchomości – działki nr [...] przy ul. [...]. Przedmiotowa nieruchomość przeszła na własność Skarbu Państwa na mocy umowy z dnia 24 czerwca 1980 r., z przeznaczeniem pod spółdzielcze budownictwo mieszkaniowe, a sprzedaż nastąpiła w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. nr 18, poz. 94 ze zm.). Wnioskodawca wskazał, że teren ten jest użytkowany jako wysypisko śmieci, a więc niezgodnie z celem, jaki miał być realizowany na przedmiotowej nieruchomości. Starosta Powiatu N. decyzją z dnia [...], [...], na podstawie art. 229 w zw. z art. 136-142 i art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U. z 2000 r., Nr 46, poz. 543) odmówił zwrotu nieruchomości położonej przy ul.[...], stanowiącej część działki nr [...] (dawniej: działka nr [...]). W uzasadnieniu decyzji Starosta podał, że 29 maja 1981 r. zawarta została umowa, zgodnie z którą na przedmiotowej nieruchomości ustanowiono prawo użytkowania wieczystego na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej w N. Prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej w dniu 28 grudnia 1982 r. W związku z komunalizacją, obecnie właścicielem nieruchomości jest Gmina N.. Powołując się na art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. z 2000 r. Dz. U. Nr 46, poz. 543) stanowiący, że "Roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3, nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej." oraz orzecznictwo, Starosta uznał, że skoro wieczystym użytkownikiem nieruchomości jest Spółdzielnia Mieszkaniowa, a prawo to ujawnione zostało przed dniem 1 stycznia 1998 r., zwrot przedmiotowej nieruchomości nie jest możliwy. B.B. wniósł odwołanie wskazując, iż cel, na który nastąpiła sprzedaż nie został zrealizowany. Odwołujący sformułował alternatywny wniosek: o zwrot przedmiotowej nieruchomości, lub o odszkodowanie za lata, w których pozbawiono go zysku, jaki mógł osiągnąć korzystając z nieruchomości. Wojewoda decyzją z dnia [...], [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., sprostowaną postanowieniem z dnia [...]., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu powołał się na dyspozycję przytoczonego powyżej art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Na decyzję Wojewody skargę złożyli P.i B. B. Skarżący, składając alternatywny wniosek o zwrot nieruchomości bądź o odszkodowanie za lata, w których pozbawieni zostali zysku, powołali się na okoliczność braku zabudowy terenu przez okres 23 lat, a także sytuację przedmiotowej nieruchomości z okresu sprzed wykupu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie powołując się na treść art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 216 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, przepisy rozdziału 6 działu III tej ustawy mają odpowiednie zastosowanie do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa m.in. na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Tryb ten miał zastosowanie przy sprzedaży na rzecz Skarbu Państwa przedmiotowej nieruchomości. Zasadnicze znaczenie dla kwalifikacji ustalonego w sprawie stanu faktycznego ma treść art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zawiera on szczególną regulację, ograniczającą możliwość stosowania instytucji zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Mianowicie, roszczenie o zwrot nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie tej ustawy nieruchomość została sprzedana, bądź ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego. Przepis ten znajduje pełne zastosowanie w ustalonym w sprawie stanie faktycznym, gdyż prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej – Spółdzielni Mieszkaniowej w N., zostało ujawnione w księdze wieczystej prowadzonej dla nieruchomości w 1982 r. Wystąpienie szczególnych okoliczności wskazanych w art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami wyłącza możliwość zwrotu nieruchomości bez względu na to, czy w przedmiotowej sprawie rzeczywiście zachodzą przesłanki zwrotu określone w rozdziale 6 działu III tej ustawy. Bezpodstawne są zarzuty skarżących odnoszące się do ich żądania przyznania odszkodowania z tytułu "pozbawienia zysku" za czas od chwili sprzedaży nieruchomości. Podnoszony problem nie mógł być bowiem przedmiotem postępowania administracyjnego, gdyż ewentualne roszczenia z tego tytułu podlegają rozpoznaniu przez sąd powszechny. W związku z powyższym skarga nie jest zasadna, i dlatego, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) podlega oddaleniu. /-/ E. Podrazik /-/ W. Batorowicz /-/ St. Małek

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło