II SA/Po 302/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant St. sekr. sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 września 2012 r. sprawy ze skargi L. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] 2012r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. oddala skargę II. przyznaje adwokatowi R. S. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, kwotę [...] zł (w tym [...] zł tytułem podatku od towarów i usług). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia ... 2012 r. Nr ..., po rozpatrzeniu odwołania L. M. od decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia ... 2011 r. Nr ... odmawiającej przyznania pomocy w formie zasiłku celowego, zasiłku celowego specjalnego i celowego pod warunkiem zwrotu na pokrycie kosztów wywozu śmieci w wysokości 380 zł, pokrycia kosztów wywozu szamba, na zakup siatki okiennej i do drzwi oraz na wymianę szyb w oknach, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Rozstrzygnięcie to zostało wydane po przyjęciu następującego stanu faktycznego i prawnego. Decyzją z dnia ... 2011 r. Prezydent Miasta P. odmówił L. M. przyznania pomocy w formie zasiłku celowego, zasiłku celowego specjalnego i celowego pod warunkiem zwrotu na pokrycie kosztów wywozu śmieci w wysokości 380 zł, pokrycia kosztów wywozu szamba, na zakup siatki okiennej i do drzwi oraz na wymianę szyb w oknach. Od decyzji tej L. M. wniósł odwołanie,domagając się jej uchylenia i przyznania pomocy. Organ odwoławczy powołał przepis art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 115, poz. 728 ze zm.), dalej: ups, zgodnie z którym zasiłek celowy może zostać przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Zasiłek ten może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Kolegium podkreśliło, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie lub rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nie przekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego (art. 41 ust. 1 ups). Organ II instancji wskazał, że w trakcie prowadzonego postępowania L. M. oświadczył, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jego dochodem jest renta rodzinna wraz z dodatkiem do renty rodzinnej dla sieroty zupełnej w łącznej wysokości 1573,23 zł oraz dodatek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł. Kryterium dochodowe dla jednoosobowego gospodarstwa domowego wynosi zaś 477 zł i jest w niniejszej sprawie znacznie przekroczone. Kolegium podało, że wydatki na utrzymanie mieszkania i opłaty eksploatacyjne wynoszą średnio ok. 370 zł. Doliczając potrącenie komornicze o charakterze niealimentacyjnym w wys. 364,09 zł zdaniem Kolegium należało przyjąć, że łączna kwota wydatków wnioskodawcy wynosi ok. 733 zł. Kwota ta jest pomniejszana o wpłaty lokatora – J. S. w wysokości 40 zł miesięcznie. Organ odwoławczy zaznaczył, że w czerwcu wnioskodawca dodatkowo poniósł wydatek w kwocie 260 zł w związku z wywozem śmieci. Do tej kwoty, którą L. M. zapłacił, swój udział w wysokości 120 zł wniósł też J. S.. Organ odwoławczy stwierdził zatem, że odliczając poniesione wydatki wnioskodawcy pozostała do dyspozycji kwota ok. 1000 zł i jest to kwota, która winna wystarczyć na zaspokojenie potrzeb wnioskodawcy. Kolegium zaznaczyło, że uprawnione było stwierdzenie organu I instancji, że wszystkie kwestie związane z zabezpieczeniem psów należących do J. S. przed samowolnym opuszczaniem działki L. M., na terenie której zamieszkuje pan S., powinien ponosić właściciel zwierząt. Zatem wydatek związany z zabezpieczeniem okien i drzwi przed ucieczką psów nie stanowi niezbędnej potrzeby bytowej wnioskodawcy. Dodatkowo organ II instancji wyjaśnił, że pomoc społeczna w postaci zasiłku celowego nie ma charakteru obligatoryjnego, lecz wyłącznie jest to świadczenie, którego przyznanie należy każdorazowo do uznania administracyjnego organu. L. M. nie zgadzając się z decyzją organu odwoławczego wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. w odpowiedzi wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skargę należało oddalić, albowiem zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta P. są zgodne z obowiązującymi w dacie ich wydania przepisami prawa materialnego oraz z przepisami postępowania. Analizowana sprawa dotyczy świadczeń z pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego, zasiłku celowego specjalnego, zasiłku celowego pod warunkiem zwrotu, których odmówiono L. M. w miesiącu sierpniu 2011 r. W pierwszej kolejności zważyć należy, iż organy orzekające trafnie przyjęły, że niedopuszczalne było przyznanie skarżącemu zasiłku celowego. Przyznanie tego świadczenia , zgodnie z art. 8 ust. 1 w zw. z art. 39 ust. 1 i 2 ups, uzależnione jest spełnienia wymogu kryterium dochodowego. Dla skarżącego, który prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe kryterium to wynosi 477 zł (art. 8 ust. 1 pkt 1 ups). Zważywszy zatem, że dochód skarżącego w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku w niniejszej sprawie wynosił 1726,23 zł organ pomocy społecznej nie mógł objąć skarżącego tego rodzajem świadczeniem, niezależnie od pozostałych przesłanek jakie należy spełnić, by świadczenie to uzyskać (art. 39 ust. 1 i 2 ups). W ocenie Sądu organy orzekające nie przekroczyły granic uznania administracyjnego przyjmując, że skarżący nie powinien również otrzymać specjalnego zasiłku celowego, jak i zasiłku celowego pod warunkiem zwrotu. Zgodnie z art. 41 pkt 1 i 2 ups w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy lub zasiłek celowy pod warunkiem zwrotu części albo całości przyznanego świadczenia. Wskazać należy, iż pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1 ups). Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej Państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 ups). Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3 ups). Rozstrzygnięcie w sprawie specjalnego zasiłku celowego oraz zasiłku celowego pod warunkiem zwrotu zapada w ramach uznania administracyjnego. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza, jak wynika z art. 7 k.p.a., załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale też nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela. Decyzja powinna w zakresie formalnym uwzględniać zasady ogólne określone w Kodeksie postępowania administracyjnego, jak i szczególne zawarte w ustawie o pomocy społecznej (art. 106 ust. 4) oraz w rozporządzeniu wykonawczym w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego, a w zakresie meritum rozstrzygnięcia materialnoprawne zasady zawarte w ustawie o pomocy społecznej Mając na względzie okoliczności niniejszej sprawy, zakres i cel świadczeń, o jakie skarżący wystąpił, a także sytuację dochodową skarżącego należało rozważyć, czy rzeczywiście wniosek L. M. o pokrycie kosztów wywozu śmieci w wysokości 380 zł, pokrycie kosztów wywozu szamba, przyznanie środków na zakup siatki okiennej i do drzwi oraz na wymianę szyb w oknach można było zakwalifikować jako szczególnie uzasadniony przypadek o jakim mowa w art. 41 pkt 1 i 2 ups. Sąd przyznaje rację organowi, iż w konkretnych okolicznościach sprawy zgłaszane przez skarżącego potrzeby były zbyt daleko idące, zważywszy na wysokość stałych wydatków skarżącego względem uzyskiwanych przez niego dochodów. Z niekwestionowanych przez stronę wyliczeń kosztów utrzymania mieszkania i spłaty zadłużenia skarżącego dokonanych przez organ I instancji i zaaprobowanych przez organ odwoławczy, skarżący w miesiącu maju 2011 r. (miesiąc poprzedzający złożenie wniosku) ponosił wydatki rzędu ok. 700 zł, przy dochodzie przekraczającym łącznie (z renty rodzinnej, dodatku do renty rodzinnej dla sierot zupełnych i zasiłku pielęgnacyjnego) przeszło 1700 zł. Tym samym dysponował, po poniesieniu stałych kosztów mieszkania oraz zobowiązań podlegających egzekucji komorniczej, kwotą przekraczającą 1000 zł. Trafnie przyjęły organy orzekające, że skarżący z własnych środków jest zatem w stanie pokryć koszty wywozu śmieci i wywozu nieczystości płynnych. Dodać należy, że podobnie jak w przypadku dokonanego wywozu śmieci w czerwcu 2011 r., w którym finansowo partycypował J. S. współlokator również we wnioskowanym wywozie śmieci, jak i wywozie nieczystości płynnych skarżący może udział finansowy może wziąć współlokator skarżącego, co obniży koszt tych działań. Nadmień należy, że zgodnie z intencją ustawodawcy celem pomocy społecznej jest jedynie udzielenie wsparcia, a nie zastąpienie indywidualnych wysiłków w dążeniu do poprawy swej sytuacji bytowej. Ponadto, odnosząc się do kwestii przyznania pomocy określonej w art. 41 pkt 1 i 2 ups na sfinansowanie zakupu siatki zabezpieczającej okna i drzwi przed wydostawaniem się z terenu altany działkowej psów należących do współlokatora J. S., a także na pokrycie kosztów wymiany okien Sąd podziela stanowisko organów orzekających, iż nie można uznać by, był to szczególny przypadek uzasadniający przyznanie pomocy. Po pierwsze, jak oświadczył skarżący, zamiarem jego jest zabezpieczenie budynku przed wydostawaniem się zwierząt, które do niego nie należą. Już ta okoliczność pozwala stwierdzić, że brak jest podstaw do przyznania pomocy w formie specjalnego zasiłku celowe, jak i zasiłku celowego pod warunkiem zwrotu. Ponadto, nie można uznać, przy dochodzie i wydatkach skarżącego, by wymiana okien stanowiła szczególny przypadek uzasadniający pomoc, o której mowa w art. 41 pkt 1 i 2 ups. Działania te skarżący może przeprowadzić na własny koszt, wykorzystując własne środki i możliwości. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku. Mając na względzie nieskomplikowany charakter niniejszej sprawy oraz fakt, iż nakład pracy pełnomocnika skarżącego adwokata R. S. sprowadził się udziału na rozprawie, Sąd przyznał mu – na podstawie art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 2 ust. 1-3, § 3 ust. 1 i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) - tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu kwotę 295,20 zł, w tym 55, 20 zł tytułem podatku od towarów i usług.