II SA/Po 305/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka /spr./ Sędzia NSA Stanisław Małek Sędzia WSA Barbara Drzazga Protokolant masz. Maria Kasztelan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2006r. przy udziale sprawy ze skargi B. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2005 r. Nr [...] w przedmiocie wymierzenie kary pieniężnej za zniszczenie drzew; I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. /-/B. Drzazga /-/M. Górecka /-/St. Małek Decyzją z dnia [...].11.2004r. Burmistrz Gminy i Miasta N. w oparciu o przepis art. 88 ust. 1 pkt 3, ust. 3 i art. 89 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz. 880), przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 maja 2003r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usuwanie drzew i krzewów (Dz. U. Nr 99, poz. 907) i § 4 ust. 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 26 czerwca 2003r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni albo drzew lub krzewów (Dz. U. Nr 113, poz. 1074), po rozpoznaniu sprawy usunięcia koron drzew – lip o obwodach pni 167 cm I 215 cm, mierzonych na wysokości 130 cm, przez B. S. orzekł o wymierzeniu w/w kary administracyjnej w wysokości [...] zł i odroczył termin płatności kary na okres trzech lat tj. do dnia [...].11.2007r. W uzasadnieniu tej decyzji organ I instancji podał, iż B. S. wykonała nieprawidłowy zabieg pielęgnacyjny drzew: dwóch lip o obwodzie pnia 167 cm i 215 cm, polegający na usunięciu całych koron wraz z głównymi prowadnikami. Niniejsza decyzja została wydana po ponownym rozpatrzeniu sprawy w wyniku wcześniejszego uchylenia decyzji przez Samorządowe kolegium odwoławcze w K. . Obecnie organ I instancji w wyniku zleconej ekspertyzy wykonanej przez biegłego z zakresu ochrony przyrody dr inż. A. K. ustalił, że obcięcia przedmiotowych drzew dokonano źle i niefachowo, po zabiegu drzew nie zabezpieczono środkami grzybobójczymi i antywirusowymi, czego następstwem będzie choroba drzew. Do tej opinii B. S. nie wniosła żadnych uwag jak i nie złożyła nowych wniosków w sprawie. Organ I instancji podał sposób naliczenia kary administracyjnej za zniszczenie przedmiotowych drzew stwierdzając, iż jest ona umarzalna po upływie 3 lat od dnia wydania niniejszej decyzji po stwierdzeniu zachowania żywotności drzew, zaś wobec stwierdzenia po trzech latach braku żywotności drzew, wymierzoną karę należy uiścić w pełnej wysokości. Odwołanie od powyższej decyzji z dnia [...].11.2004r. wniosła B. S.. Odwołująca twierdziła, iż wykazała się należytą starannością bowiem zwróciła się telefonicznie do Urzędu Gminy S., i od pracownika urzędu uzyskała informacje, że nie jest wymagane uzyskanie zgody na ciecie drzew a sposób ich cięcia winna dostosować do wyglądu już przyciętych drzew. W oceanie odwołującej tym samym uzyskała ona informację o praktyce stosowania prawa na terenie tej gminy. Stosując się do tego wskazania, odwołująca dokonała cięcia przedmiotowych drzew według wzoru, jaki dla niej stanowiły przycięte na tej samej ulicy Kolejowej korony lipy i dokonała tego wynajmując specjalistyczną firmę. Odwołująca wskazała też na to, iż w trakcie rozprawy przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w K. przedstawiciel Urzędu Gminy stwierdził, że przywołana jako wzór cięcia lipa została przycięta przez poleconą przez niego firmę, której prace nadzorował, która to okoliczność – zdaniem odwołującej – ma stanowić, iż zasadniczym jej uchybieniem było wybranie innej, aniżeli polecona przez urzędnika, firmy. Nadto odwołująca wskazała na uchybienia prawne organu I instancji, które upatrywała w tym, że: - organ zastosował przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody, która obowiązywała od dnia 1.05.2004r. podczas, gdy przycięcie gałęzi drzew miało miejsce w dniu 19.04.2004r., kiedy obowiązywała ustawa o ochronie przyrody z dnia 16 października 1991r., - naruszenie art. 79 § 1 k.p.a. bowiem zawiadomienie o oględzinach drzew przez biegłego datowane było na dzień [...].10.2004r. wyznaczając te oględziny na dzień [...] 10.2004r., - zawiadomienie o oględzinach zawierało stwierdzenie, że oględziny dotyczą zniszczonych drzew, który to stan miała dopiero ustalić biegła, - dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z listy Ministra Ochrony Środowiska , podczas gdy odwołująca uzyskała informację, że nie ma takiej listy, - nieprawdziwe twierdzenie w uzasadnieniu skarżonej decyzji, że odwołująca nie skorzystała z możliwości zapoznania się z aktami administracyjnymi bowiem zgłosiła się ona celem zapoznania się z aktami jednak nie udostępniono jej opinii ani protokołu z oględzin a urzędnik nie potrafił przedstawić dokumentów świadczących o odpowiednich kwalifikacjach biegłego, - brak też informacji w jaki sposób i przy użyciu jakiego przyrządu dokonano pomiaru obwodu przedmiotowych drzew, co nie pozwala sprawdzić, czy użyty do pomiaru sprzęt odpowiadał wymogom ustawy z dnia 11 maja 2001r. Prawo o miarach a nadto obwody drzew – według odwołującej – winny być mierzone przez organ administracji a nie przez biegłego, - nieprawidłowość wynikającą stąd, że organ wszczyna postępowanie w sprawie naliczenia kary za zniszczenie drzew podczas, gdy o tym ma zadecydować dopiero opinia, - nierzetelne i stronnicze prowadzenie postępowania w niniejszej sprawie przez organ administracji, który nie ustosunkował się do wniosku odwołującej z 5.11.2004r. Rozpatrując odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...].01.2005r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Burmistrza Gminy i Miasta N. z dnia [...].11.2004r. W uzasadnieniu stwierdziło, iż z ekspertyzy dendrologicznej wynika, że przedmiotowe drzewa zostały całkowicie ogłowione: odcięto korony i główne prowadniki i te czynności wykonano źle bowiem cięcia przeprowadzono poziomo, równolegle do gruntu bez zachowania skosu a ran po cięciach nie zabezpieczono środkami grzybobójczymi i antywirusowymi, co może spowodować w następstwie chorobę drzew. Zdaniem organu II instancji powoduje to słuszność nałożenia kary administracyjnej jednak mając na względzie to, iż drzewa zachowały żywotność i w okresie letnim wytworzyły zielone odrosty o długości 80 cm zasadne było odroczenie terminu płatności kary na okres 3 lat. Skargę na powyższą decyzję z dnia [...].01.2005r. wniosła B. S., powtarzając argumentację podaną w odwołaniu od decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Ustosunkowując się do zarzutów skarżącej jedynie podał, iż do wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej zastosowano przepisy rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 26 czerwca 2003r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew i krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni albo drzew i krzewów (Dz. U. Nr 113, poz. 1074 i zgodnie z art. 157 ustawy z dnia 16 kwietnia o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz. 880) dotychczasowe przepisy wykonawcze zachowują moc do czasu wejścia w życie przepisów wykonawczych wydanych na jej podstawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W postępowaniu sądowo-administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności, mająca obecnie umocowanie i określone granice w przepisach art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Zgodnie z zasadą oficjalności, sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, zawartą w skardze argumentacją – zobowiązany jest natomiast do oceny praworządności zachowań organów administracji w danej sprawie. Granice rozpoznania skargi przez sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów w konkretnej i zaskarżonej sprawie, z drugiej natomiast strony przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego. Skarga zasługuje na uwzględnienie pomimo, że jej zarzuty Sąd nie uznał za trafne. Otóż w omawianej sprawie nie ma znaczenia okoliczność, na którą powołuje się skarżąca a tycząca się dochowania przez nią należytej staranności upatrywanej w tym, iż wynajęła fachową firmę i przycięła przedmiotowe lipy dostosowując je do wyglądu innych lip przyciętych na tej samej ulicy. Nie ma to żadnego znaczenia w ocenie czy decyzja skarżona w tym postępowaniu została wydana zgodnie z prawem. Tym bardziej, iż z ekspertyzy dendrologicznej złożonej do akt administracyjnych wynika, iż usunięcie konarów obu przedmiotowych lip zostało dokonane źle i niefachowo i przy tym nie zabezpieczono ran po cięciach środkami grzybobójczymi i antywirusowymi, zaś wszystko to może spowodować procesy gnilne, następstwem których może być choroba drzew. Ekspertyza ta została sporządzona przez osobę, która posiada kwalifikacje i uzyskała uprawnienia biegłego w zakresie ochrony przyrody, czego dowodem jest znajdujące się w aktach świadectwo wystawione przez Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa w oparciu o obowiązujące w dacie wystawienia świadectwa przepisy prawne. Tak więc to, iż obecnie nie ma listy biegłych prowadzonej przez Ministra Środowiska nie zmienia faktu, iż osoba, która sporządziła ekspertyzę dendrologiczną takich wiadomości specjalnych nie posiadała w dacie sporządzenia omawianej ekspertyzy. Organ administracji miał prawo zwrócić się do biegłego w danej sprawie skoro wymagane były wiadomości specjalne (art. 84 k.p.a.) i to uczynił, zaś skarżąca nie kwestionowała tej ekspertyzy, jej prawdziwości jak i zawartych w niej ustaleń i wniosków. Tak więc nie jest także zasadny zarzut skarżącej, że to organ administracji winien dokonać pomiarów drzew a nie biegły bo w tym wypadku należy przyjąć, ze biegły, z pomocy którego korzysta organ administracji jest "pomocnikiem" organu administracji publicznej w ustaleniu lub ocenie stanu faktycznego (Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego. B. Adamiak, J. Borkowski. Wydawnictwo C. H. Beck 7 wydanie. Warszawa 2005, s. 418). Dokonując obmiaru drzew, nie sposób przyjąć, iż biegły posługiwał się przyrządem, który nie spełnia wymogów określonych obowiązującymi przepisami. Natomiast prawdą jest, że okres pomiędzy datą otrzymania przez skarżącą zawiadomienia o oględzinach biegłego a wyznaczonym do tych oględzin terminem jest krótszy niż siedem dni, jednak skarżąca nie zwróciła się do organu o wyznaczenie innego terminu jak również nawet nie powołała jakichkolwiek okoliczności, z których wynikałoby aby termin wyznaczony przez organ administracji był dla niej niedogodny w tym znaczeniu, że nie mogła być obecna przy oględzinach z udziałem biegłego. Skarżąca nadto nie podaje jaki wpływ (poza tym, że nie mogła sprawdzić jakim przyrządem zostały dokonane pomiary pni drzew) miała na wydaną przez biegłego ekspertyzę, okoliczność braku obecności skarżącej przy oględzinach drzew dokonanych przez biegłego. Także niezasadne są zarzuty dotyczące tego, iż przed wydaniem opinii organ już wszczął postępowanie w sprawie zniszczenia drzew bo organ gdy zachodzi uzasadnione podejrzenie wystąpienia określonych przepisami zdarzeń, z którymi norma prawna wiąże określony skutek – w tym przypadku w postaci wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej – obowiązany jest wszcząć postępowanie w sprawie, w tym wypadku obowiązany był wszcząć postępowanie w sprawie zniszczenia drzew. Co do zarzutu, iż skarżącej uniemożliwiono zapoznanie się z ekspertyzą biegłego wydaną w omawianej sprawie, należy zauważyć, iż z pisma wyjaśniającego burmistrza kierowanego do organu odwoławczego z dnia 7.12.2004r. wynika, że przed dniem 26.10.2004r. skarżąca nie mogła zapoznać się z przedmiotową opinią biegłego bo organ I instancji nie był jeszcze w posiadaniu opinii, która została jemu dostarczona 26.10.2004r. – lecz ta okoliczność nie świadczy o tym, że skarżąca została pozbawiona prawa do wglądu akt i zapoznania się z nimi (art. 73 k.p.a.) . Skarżąca mogła zapoznać się z tą opinią później, o czy została zawiadomiona pismem z dnia 5.10.2004r., które zostało jej doręczone w dniu 6.10.2004r. a więc przed wydaniem przez organ I instancji decyzji i ostatecznie zapoznała się z opinią – czego dowodem jest jej odwołanie i skarga, z treści których to pism wynika jej znajomość treści wydanej w omawianej sprawie ekspertyzy. Wreszcie co do zarzutu zastosowania przez organy obydwu instancji niewłaściwych przepisów prawa – tu należy stwierdzić, iż organy administracji prawidłowo zastosowały przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz. 880, ze zm.) bowiem omawiana sprawa została wszczęta – zgodnie z zawiadomieniem z dnia 8.06.2004r. doręczonym skarżącej w dniu 11.06.2004r. – w dacie obowiązywania już przepisów tejże ustawy i zgodnie z przepisem przejściowym – art. 158, przepisy dotychczasowe nie miały do niej zastosowania. Tak więc miarodajnym jest to w jakiej dacie wszczęto postępowanie administracyjne i wydano decyzję a nie to kiedy miało miejsce cięcie przedmiotowych drzew (teza 13,14 i 15 do art. 61 k.p.a., cyt. wyżej komentarz do k.p.a.). Niemniej Sąd z urzędu zauważa, iż powołane w rozstrzygnięciu przez organ I instancji i następnie utrzymane w mocy przez organ II instancji w skarżonej decyzji przepisy wykonawcze zostały błędnie zastosowane. Otóż w dacie orzekania przez organ I instancji nie obowiązywały już przepisy rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 26 czerwca 2003r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni albo drzew lub krzewów (Dz. U. Nr 113, poz. 1074), które utraciło moc z dniem wejścia w życie rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004roku w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew lub krzewów (Dz. U. Nr 219, poz. 2229) tj. z dniem 23.10. 2004r. Także w dacie orzekania przez organ I instancji nie obowiązywały już powołane w rozstrzygnięciu przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 maja 2003r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usuwanie drzew lub krzewów (Dz. U. Nr 99, poz. 906) bowiem utraciły one moc z dniem wejścia w życie rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew (dz. U. Nr 228, poz. 2306) tj. z dniem 28.10.2004r. Wobec niewłaściwie zastosowanych przez organ I instancji przepisów wykonawczych, nieprawidłowo zostały naliczone administracyjne kary pieniężne, zaś organ II instancji utrzymując decyzję pierwszoinstancyjną, w mocy, utrzymał tym samym w mocy rozstrzygnięcie w przedmiocie wysokości naliczonych kar. Wobec tego na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 pkt "a" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) należało uchylić skarżoną decyzję a o kosztach postępowania orzec w oparciu o przepis art. 200 cyt. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Ponownie rozpatrując odwołanie organ II instancji wyda rozstrzygnięcie mając na uwadze obowiązujące przepisy wykonawcze i stosownie do nich dokona obliczenia wysokości administracyjnej kary pieniężnej w przedmiotowej sprawie biorąc pod uwagę zapis ust. 7 i 8 art. 85 cyt. już ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody i wyda decyzję w oparciu o przepis art. 138 § 1 k.p.a. /-/B. Drzazga /-/M. Górecka /-/St. Małek kk