II SA/Po 3054/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Maciej Dybowski As. sąd. Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant: sekretarz sądowy Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 06 września 2005 r. sprawy ze skargi A. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2002r. nr [...] w przedmiocie zajęcia pasa drogowego 1 uchyla zaskarżoną decyzję, 2 zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego A. L. kwotę 308/trzysta osiem/złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych , 3 zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz Kancelarii Adwokackiej adwokata G. R. kwotę 2400/dwa tysiące czterysta/złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, 4 określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/D. Rzyminiak-Owczarczak /-/E. Makosz-Frymus /-/M. Dybowski MB 4/II SA/Po 3054/02 UZASADNIENIE Dyrektor Wydziału Komunikacji w P., działający z upoważnienia Zarządu Powiatu, decyzją z dnia [...] lipca 2000r. nr [...], na podstawie art. 19 ust. 2 pkt 3, art. 20 pkt 7, art. 21 ust. 1a i art. 40 ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (Dz . U. nr 14 poz. 60 ze zm.) oraz § 10,,b" i § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 stycznia 1986r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o drogach publicznych (Dz. U. nr 6 poz.33 ze zm.), obciążył Z. I. S. CO i G. A. L. w P. karą pieniężną w wysokości 15 397,92 zł za zajęcie pasa drogowego drogi powiatowej nr [...] w D. bez zezwolenia w terminie od [...] lipca do [...] lipca 1999r. na powierzchni 400 m2 (chodnik) oraz w dniu [...] lipca 1999r. na powierzchni 500 m2 (chodnik). W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]kwietnia 2000r.nr [...] stwierdziło nieważność decyzji Dyrektora Zarządu Dróg Publicznych w P., działającego z upoważnienia Starosty P., z dnia [...] lipca 1999r. nr [...]zezwalającej na zajęcie pasa drogowego drogi powiatowej nr [...] w D. w terminach od [...] do [...] lipca 1999r. na powierzchni 400 m2, od [...] do [...] lipca 1999r. na powierzchni 500m2 i od [...] do [...] sierpnia 1999r. na powierzchni 500 m2. W stanie prawnym obowiązującym w dacie wydania decyzji nr [...]organem właściwym do wydania takiej decyzji był wyłącznie Zarząd Powiatu w P., a nie Starosta P. Ponadto Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że decyzja [...] nie była orzeczeniem zezwalającym na dokonanie przyszłych czynności faktycznych, lecz orzeczeniem legalizującym wcześniej podjęte działania bezprawne. W związku z powyższym postanowiono Z. I. S. CO i G. A. L. obciążyć karą pieniężną za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia w łącznej kwocie 15 397,92 zł. W odwołaniu od decyzji nr [...] A L. stwierdził, że dyrektor Zarządu Dróg Publicznych w P. M. R. poinformował go, że prowadzenie robót bez zezwolenia podlega karze pieniężnej, ale obiecał odstąpić od naliczenia kary, pod warunkiem, że odwołujący się zleci mu wykonanie dokumentacji potrzebnej do uzyskania zgody na zajęcie pasa drogowego. A. L. zgodził się na tą propozycję. Dyrektor ZDP wywiązał się ze zobowiązania i wydał potrzebną decyzję. A. L. zarzucił, że nie zna przepisów określających kompetencje urzędników, a w związku z dalszymi decyzjami poczuł się wprowadzony w błąd i oszukany. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania A. L., decyzją z dnia [...] września 2000r. nr [...], utrzymało w mocy decyzją Zarządu Powiatu w P. z dnia [...] lipca 2000r. nr [...] podzielając stanowisko organu I instancji, że nastąpiło zajęcie pasa drogowego drogi powiatowej nr [...] w D. bez wymaganego zezwolenia. Decyzję organu II instancji A. L. zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Po rozpoznaniu skargi Naczelny Sąd Administracyjny-Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu wyrokiem z dnia 4 lipca 2002r.sygn.II SA/Po2834/00 uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2000r. nr [...]. Sąd nie zaakceptował stanowiska organu odwoławczego, że przedstawione przez skarżącego w odwołaniu okoliczności nie mają znaczenia prawnego dla rozstrzygnięcia sprawy. Powołując się na wyjaśnienie skarżącego Sąd wskazał, że w dniu złożenia wniosku o pozwolenie na zajęcie pasa drogowego nie został on pouczony o tym, że do czasu wydania decyzji nie może zajmować drogi bez narażania się na konsekwencje finansowe otrzymując jednocześnie zapewnienie, że korzystna dla niego decyzja zostanie wydana. Sąd stwierdził ponadto, że wątek korupcyjny powinien być zbadany w odrębnym postępowaniu. Gdyby zarzuty skarżącego okazały się prawdziwe, o czym świadczy treść pierwotnej decyzji zezwalającej na zajęcie pasa drogowego, także za okres wsteczny, obciążenie skarżącego karami naruszałoby ogólne zasady postępowania administracyjnego, w szczególności art.7 i art.9 kpa. Sąd zwrócił uwagę, że skarżący działał zgodnie z pouczeniem otrzymanym od urzędnika państwowego, o kompetencjach którego do załatwienia sprawy był przekonany i który faktycznie wydał decyzję. Zdaniem Sądu należy zgodzić się z twierdzeniem skarżącego, że znajomość przepisów prawnych, którą powinien się wykazać jako osoba prowadząca przedsiębiorstwo nie obejmowała skomplikowanych przepisów dotyczących organu decyzyjnego. W konkluzji Sąd stwierdził, że ustalenie, iż skarżący został wprowadzony w błąd, wbrew obowiązkowi określonemu w art. 9 kpa, uniemożliwiałoby obciążenie go konsekwencjami tego błędu. Po ponownym rozpoznaniu odwołania A. L. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] listopada 2002r. nr [...].utrzymało w mocy decyzję Zarządu Powiatu w P. z dnia [...] lipca 2000r. nr [...]w sprawie wymierzenia kary za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że po przesłuchaniu A. L. Kolegium Odwoławcze ustaliło, iż zdawał on sobie sprawę, że na prowadzenie robót drogowych w pasie drogowym konieczne jest zezwolenie właściwego organu, a mimo to rozpoczął takie roboty bez uzyskania zezwolenia. Kolegium Odwoławcze nie dało wiary twierdzeniom A. L., że wystąpił on z wnioskiem o zezwolenie na roboty w pasie drogowym w dniu [...] lipca 1999r. i uzyskał na to ustną zgodę Dyrektora Zarządu Dróg Powiatowych z uwagi na to, że nie posiadał on w tym dniu dokumentów koniecznych do uzyskania zezwolenia. Wykonanie tych dokumentów A. L. zlecił Dyrektorowi Zarządu Dróg Powiatowych w późniejszym terminie. Zdaniem Kolegium Odwoławczego okoliczności zlecenia wykonania tych dokumentów oraz sposób zapłaty za nie wskazują, że działanie A. L. miało w tym zakresie cechy ukrytej łapówki za odstąpienie przez przedstawiciela organu powiatu od wymierzenia kary za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia. W związku z tym Organ Odwoławczy nie uznał, że A. L. działał w wyniku błędnego pouczenia przez przedstawiciela organu administracji i nie zdawał sobie sprawy ze skutków podjętych przez siebie działań. Zdaniem Kolegium Odwoławczego A. L. co najmniej do [...] lipca 1999r.świadomie zajmował pas drogowy bez zezwolenia ponieważ dopiero w tym dniu otrzymał decyzję zezwalającą na jego zajęcie. Notatka pracowników Zarządu Dróg Powiatowych z dnia [...] lipca 1999r. podważa wiarygodność oświadczenia A. L. co do daty złożenia wniosku o zajęcie pasa drogowego i uzyskanie ustnej zgody na prowadzenie robót. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego A. L. zarzucił, że Kolegium Odwoławcze wypowiedzi skarżącego zinterpretowało w sposób jednostronny, dochodząc do wniosków zgoła odmiennych od intencji skarżącego i stanu faktycznego. Ponadto skarżący podniósł, że Kolegium Odwoławcze nie ustosunkowało się do wytycznych zawartych w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczących braku pouczenia go o niemożliwości zajęcia pasa drogowego do czasu wydania decyzji zezwalającej na zajęcie drogi. Jak stwierdził skarżący, w dalszym ciągu czuje się pokrzywdzony działaniem władz powiatowych, których przedstawiciel wprowadził go w błąd, co w konsekwencji doprowadziło do obciążenia wysokimi karami. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Skarga jest uzasadniona. W myśl art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr.153poz 1269) i art.3§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Art. 153 cytowanego Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że ocena prawna wyrażona w uzasadnieniu wyroku sądu administracyjnego jest wiążąca w sprawie dla tego sądu oraz organu administracji państwowej zarówno wówczas, gdy dotyczy zastosowania przepisów prawa materialnego jak i przepisów postępowania administracyjnego. Zatem organ administracyjny jest zobowiązany rozpatrzyć sprawę ponownie, stosując się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny-Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu uchylając wyrokiem z dnia 4 lipca 2002r. sygn. II SA/ Po 2834/00 decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2000r. wskazał w uzasadnieniu tego wyroku na naruszenie przepisów art.7, art.9 i art.77§1 kpa mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. W myśl art. 7 i art.77§1 kpa organy administracji publicznej są zobligowane do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego poprzez wyczerpujące zebranie materiału dowodowego i dokonanie wnikliwej oceny tych dowodów. Rzetelnie przeprowadzone postępowanie dowodowe pozwoli dopiero na prawidłowe załatwienie sprawy. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie stwierdził, że Organ Odwoławczy w dalszym ciągu nie wyjaśnił w sposób należyty okoliczności podnoszonych przez skarżącego w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Przedwcześnie Kolegium Odwoławcze uznało, że skarżący nie działał w wyniku błędnego pouczenia przez przedstawiciela organu administracyjnego i zdawał sobie sprawę ze skutków podjętych przez siebie działań. Wręcz koniecznym jest przesłuchanie w niniejszej sprawie dyrektora Zarządu Dróg Powiatowych w P. M. R., który według twierdzeń skarżącego udzielił mu ustnego zezwolenia na prowadzenie robót oraz sporządzał dokumentację potrzebną do uzyskania pozwolenia na zajęcie pasa drogowego. Ponadto Organ Odwoławczy winien zapoznać się z wynikiem postępowania prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową w P.w związku z niniejszą sprawą, o czym mówił skarżący w trakcie przesłuchiwania go w dniu [...] października 2002r. przez członka Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Zapoznanie się z tym materiałem dowodowym jest tym bardziej konieczne, że Kolegium Odwoławcze sugerowało, iż postępowanie skarżącego "miało cechy wręczenia ukrytej łapówki za odstąpienie przez przedstawiciela organu powiatu od wymierzenia kary za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia". Takie stanowisko Organu nie znajduje w chwili obecnej żadnego oparcia w materiale dowodowym. Przeprowadzenie co najmniej powyższych dowodów umożliwi dopiero dokonanie oceny wiarygodności twierdzeń skarżącego w niniejszej sprawie. Rozpatrując ponownie niniejszą sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze winno mieć także na uwadze treść art.9 kpa. Uwzględniając powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 145§ 1 pkt 1 lit. "c", art.200 i art. 250 powołanej wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art.97§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę-Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę –Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi(Dz. U. nr 153 poz.1271), orzekł jak w sentencji. Zgodnie z art.152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/D. Rzyminiak-Owczarczak /-/E.Makosz-Frymus /-/M. Dybowski MB